Pessar. Jak działa, kiedy jest stosowany i czy jego zakładanie boli?

Co to jest pessar? 

Pessar to wyrób medyczny wykonany najczęściej z miękkiego silikonu. Możesz spotkać się również z określeniami pessar ginekologiczny oraz pessar dopochwowy, choć w praktyce nazwy te często są używane zamiennie. Umieszcza się go w pochwie, aby pomagał utrzymać macicę, pęcherz moczowy lub ściany pochwy we właściwej pozycji. W przypadku kobiet ciężarnych może natomiast zapewniać dodatkowe wsparcie szyjce macicy. Pessary są wykorzystywane od wielu lat jako nieoperacyjna metoda pomocy kobietom zmagającym się z różnymi problemami ginekologicznymi i położniczymi. 

Jak działa pessar? 

Zastanawiasz się, po co właściwie zakłada się pessar? Jego zadaniem jest wspieranie kobiet, u których mięśnie i więzadła odpowiedzialne za podtrzymywanie narządów miednicy nie zapewniają już tak dobrego podparcia jak wcześniej. W przypadku obniżenia macicy lub pęcherza moczowego pomaga utrzymać je we właściwej pozycji. Dzięki temu może zmniejszać związany z tym dyskomfort i poprawiać codzienne funkcjonowanie.  U kobiet ciężarnych działa inaczej. Specjalny pessar położniczy wspiera szyjkę macicy i pomaga zmniejszyć obciążenie działające na nią wraz z rozwojem ciąży. 

Kiedy ginekolog może zalecić pessar? 

Pessary wykorzystuje się w różnych sytuacjach. Najczęściej lekarz bierze je pod uwagę w przypadku: 

• obniżenia macicy,
• obniżenia ścian pochwy,
• obniżenia pęcherza moczowego,
• wysiłkowego nietrzymania moczu,
• niewydolności szyjki macicy. 

Dla części kobiet jest to sposób na zmniejszenie uciążliwych objawów. W innych sytuacjach stanowi jeden z elementów szerszego planu leczenia. 

Czytaj też:
Nietrzymanie moczu. To nie musi Cię ograniczać! 

Pessar w ciąży – kiedy jest stosowany? 

Informacja o konieczności założenia pessara w ciąży często budzi niepokój. Warto jednak pamiętać, że sam fakt jego zastosowania nie musi oznaczać poważnych problemów. W określonych sytuacjach lekarz może zalecić specjalny pessar położniczy. Możesz spotkać się również z określeniem krążek podtrzymujący ciążę, choć nie jest ono stosowane przez wszystkich specjalistów. Jego zadaniem jest wsparcie szyjki macicy i zmniejszenie obciążenia działającego na nią w kolejnych tygodniach ciąży.  W przeciwieństwie do innych rodzajów pessarów nie służy do podtrzymywania obniżonych narządów. Został opracowany wyłącznie z myślą o potrzebach kobiet ciężarnych.  Przykładem takiego produktu jest pessar położniczy Dr. Arabin.  

Jeśli ginekolog zaleci Ci pessar położniczy, nie oznacza to automatycznie, że ciąża jest zagrożona. Często jest to działanie profilaktyczne, które ma dodatkowo odciążyć szyjkę macicy w kolejnych tygodniach ciąży. 

Jakie są rodzaje pessarów? 

Niektóre rodzaje wykorzystuje się wyłącznie podczas ciąży, inne pomagają kobietom zmagającym się z obniżeniem narządów rodnych. Jeśli lekarz będzie dobierał pessar podczas wizyty, nie zdziw się, gdy sprawdzi więcej niż jeden model. Poszczególne pessary różnią się nie tylko kształtem, ale także rozmiarem, dlatego ich dopasowanie jest bardzo indywidualne.  Jak wygląda pessar? Jego wygląd zależy przede wszystkim od przeznaczenia. Niektóre modele przypominają elastyczny pierścień, inne mają kształt kostki, grzybka lub specjalnie wyprofilowanego krążka. Większość pessarów jest wykonana z miękkiego silikonu medycznego. Rzadziej spotyka się również modele z innych elastycznych tworzyw medycznych. 

Pessar położniczy 

To model przeznaczony dla kobiet ciężarnych. Jego konstrukcja została opracowana tak, aby wspierać szyjkę macicy i zmniejszać obciążenie działające na nią wraz z rozwojem ciąży.  Nie stosuje się go przy obniżeniu macicy ani innych dolegliwościach związanych z narządami miednicy. To właśnie ta cecha odróżnia go od większości pozostałych pessarów. 

Przeczytaj również:
Wypadanie macicy. Kiedy do niego dochodzi? 

Pessar kostkowy – rozmiary i zastosowanie 

Jeśli lekarz zaproponuje Ci ten model, możesz spotkać się również z określeniem kostka dopochwowa. Nazwa nie jest przypadkowa – kształt pessara rzeczywiście przypomina niewielką kostkę. Pessary kostkowe wykorzystuje się przede wszystkim przy bardziej zaawansowanych dolegliwościach związanych z obniżeniem narządów rodnych.   To właśnie dlatego lekarz może zalecić np. pessar kostkowy Dr. Arabin zamiast prostszego pierścieniowego. 

Warto wiedzieć, że odpowiedni wariant zawsze dobiera lekarz. Pod uwagę bierze m.in. budowę anatomiczną oraz stopień nasilenia problemu. 

Pessar kostkowy perforowany 

Na pierwszy rzut oka możesz nie zauważyć dużej różnicy między tym modelem a klasycznym pessarem kostkowym. Charakterystyczne otwory nie są jednak przypadkowe – mogą poprawiać komfort użytkowania i ułatwiać przepływ wydzieliny. To właśnie dlatego w niektórych sytuacjach lekarz może zdecydować się na model perforowany zamiast klasycznego.  Przykładem takiego rozwiązania jest pessar kostkowy perforowany Dr. Arabin  z guzikiem.

Pessar pierścieniowy gruby 

To jeden z częściej stosowanych modeli przy mniej zaawansowanych postaciach obniżenia narządów rodnych. Kształtem przypomina elastyczny pierścień, który pomaga utrzymać narządy we właściwej pozycji. W niektórych przypadkach może być wykorzystywany również u kobiet z wysiłkowym nietrzymaniem moczu. 

Pessar grzybkowy 

Nazwę zawdzięcza charakterystycznemu kształtowi. Jest stosowany przede wszystkim przy bardziej zaawansowanych dolegliwościach związanych z obniżeniem narządów rodnych, gdy prostsze konstrukcje mogą nie zapewniać wystarczającego wsparcia. 

Czy zakładanie pessara boli? 

Jeśli obawiasz się, że zakładanie pessara będzie bolesne, nie jesteś jedyna. To jedno z najczęściej zadawanych pytań podczas wizyty ginekologicznej. Dobra wiadomość jest taka, że większość kobiet określa ten zabieg jako nieprzyjemny, ale nie bolesny. Samo założenie trwa zwykle tylko kilka minut i odbywa się w gabinecie ginekologicznym.  Po prawidłowym dopasowaniu pessar nie powinien powodować bólu ani utrudniać codziennych czynności. 

Wiele kobiet przed założeniem pessara obawia się dyskomfortu. Tymczasem prawidłowo dobrany model zwykle jest praktycznie niewyczuwalny podczas chodzenia, siedzenia czy wykonywania codziennych obowiązków. 

Życie z pessarem – czy można normalnie funkcjonować? 

Dla wielu kobiet największą obawą nie jest samo założenie pessara, ale codzienne życie z nim. Czy będzie przeszkadzał podczas spaceru? Czy da się normalnie pracować, podróżować i wykonywać obowiązki domowe?  W większości przypadków odpowiedź brzmi: tak. Prawidłowo dobrany pessar nie powinien utrudniać codziennego funkcjonowania. Wiele kobiet po pewnym czasie przestaje zwracać uwagę na jego obecność. Oczywiście wszystko zależy od rodzaju problemu zdrowotnego, zastosowanego modelu oraz indywidualnych zaleceń lekarza. Jeśli masz wątpliwości dotyczące aktywności fizycznej lub współżycia, najlepiej omówić je podczas wizyty kontrolnej. 

Jak dbać o higienę podczas stosowania pessara? 

Pessar wymaga regularnych kontroli ginekologicznych i przestrzegania zaleceń lekarza dotyczących higieny.  W przypadku niektórych modeli, zwłaszcza pessarów kostkowych, bardzo ważne jest regularne wyjmowanie ich zgodnie z zaleceniami lekarza. Najczęściej oznacza to konieczność codziennego usuwania pessara na noc i ponownego zakładania rano. Pozostawianie go w pochwie dłużej, niż zalecił lekarz może zwiększać ryzyko podrażnień, stanów zapalnych oraz infekcji intymnych. Wyjątkiem są sytuacje, w których lekarz zaleci inny sposób postępowania – wtedy należy stosować się do jego wskazówek.   Niektórym kobietom ginekolog może zaproponować również stosowanie preparatów ułatwiających aplikację lub zwiększających komfort użytkowania. Może to być odpowiedni żel do pessara lub krem do pessara, dobrany do potrzeb pacjentki.  Jeśli korzystasz z takich preparatów, warto wybierać wyłącznie produkty przeznaczone do stosowania w okolicach intymnych. W przypadku niektórych modeli lekarz może również pokazać, jak bezpiecznie samodzielnie wyjmować i ponownie zakładać pessar. 

Pessar – przeciwwskazania 

Choć pessary pomagają wielu kobietom, nie zawsze będą odpowiednim rozwiązaniem. Najczęściej wymieniane przeciwwskazania obejmują niektóre infekcje intymne, niewyjaśnione krwawienia z dróg rodnych oraz sytuacje, w których konieczne jest zastosowanie innej metody leczenia. To właśnie dlatego decyzja o założeniu pessara zawsze powinna być poprzedzona badaniem i konsultacją ginekologiczną. 

Pessar – wady i zalety 

Pessar, jak każda metoda postępowania, także ma swoje mocne i słabsze strony.  Do najważniejszych zalet należą: 

• możliwość uniknięcia bardziej inwazyjnych metod leczenia u części pacjentek,
• szybkie wdrożenie terapii,
• brak konieczności hospitalizacji,
• możliwość usunięcia pessara w dowolnym momencie,
• poprawa komfortu życia wielu kobiet. 

Wśród wad najczęściej wymienia się konieczność regularnych kontroli ginekologicznych, ryzyko wystąpienia miejscowego dyskomfortu, zwłaszcza na początku stosowania, a także zwiększoną ilość wydzieliny z pochwy. U części kobiet konieczne może być również ponowne dopasowanie pessara lub zastosowanie innej metody leczenia, jeśli nie przynosi on oczekiwanych efektów.   Warto również pamiętać, że pessar nie zawsze stanowi rozwiązanie docelowe. W niektórych przypadkach jest elementem leczenia zachowawczego lub rozwiązaniem przejściowym przed planowanym zabiegiem operacyjnym. 

Pessar a operacja – czy zawsze potrzebny jest zabieg? 

Wiele kobiet po usłyszeniu diagnozy dotyczącej obniżenia narządów rodnych zakłada, że jedynym rozwiązaniem będzie zabieg operacyjny. W praktyce nie zawsze wygląda to w ten sposób.  W zależności od rodzaju problemu i jego nasilenia leczenie operacyjne może obejmować m.in.: 

• plastykę przedniej lub tylnej ściany pochwy (kolporafię),
• operacyjne podwieszenie macicy (histeropeksję),
• podwieszenie sklepienia pochwy lub narządów miednicy do kości krzyżowej (sakrokolpopeksję, promontofiksację),
• częściowe lub całkowite zamknięcie pochwy u wybranych pacjentek (kolpokleizę),
• usunięcie macicy (histerektomię). 

Nie oznacza to jednak, że każda kobieta będzie wymagała operacji. W wielu przypadkach lekarz może najpierw zaproponować leczenie zachowawcze, do którego należy właśnie stosowanie pessara. Dla części pacjentek jest to rozwiązanie przejściowe przed planowanym zabiegiem. Inne korzystają z niego przez wiele miesięcy, a nawet lat, nie wymagając leczenia chirurgicznego. 

Jeśli obawiasz się operacji, warto wiedzieć, że u niektórych kobiet prawidłowo dobrany pessar przez długi czas skutecznie zmniejsza dolegliwości związane z obniżeniem narządów rodnych. 

Przeczytaj również:
Jak wzmocnić mięśnie dna miednicy? Ćwiczenia i profilaktyka 

FAQ – najczęściej zadawane pytania o pessary 

Ile kosztuje pessar?

Cena pessara zależy przede wszystkim od jego rodzaju, rozmiaru oraz producenta. W zależności od wybranego modelu zapłacisz zwykle od około 150 do 350 zł.

Po co zakłada się pessar?

Lekarz może zalecić Ci stosowanie pessara między innymi przy obniżeniu macicy, obniżeniu pęcherza moczowego, wysiłkowym nietrzymaniu moczu lub w wybranych sytuacjach podczas ciąży. Jego zadaniem jest podtrzymywanie narządów znajdujących się w miednicy mniejszej lub szyjki macicy, co może pomóc zmniejszyć dolegliwości i poprawić komfort na co dzień.

Ile czasu można nosić pessar?

To, jak długo będziesz nosić pessar, zależy od jego rodzaju oraz przyczyny zastosowania. W niektórych przypadkach jest stosowany przez kilka miesięcy, a w innych przez wiele lat. Ważne są regularne wizyty kontrolne oraz przestrzeganie zaleceń lekarza.

Czy możesz uprawiać seks z pessarem położniczym?

W wielu przypadkach seks podczas stosowania pessara położniczego nie jest zalecane. Ponieważ każda ciąża przebiega inaczej, warto stosować się do wskazówek lekarza prowadzącego.

Czy możesz uprawiać seks z pessarem ginekologicznym?

Możliwość współżycia zależy od rodzaju zastosowanego pessara. Niektóre modele wymagają wyjęcia przed zbliżeniem. Jeśli korzystasz z pessara ginekologicznego, zapytaj lekarza o zalecenia dotyczące seksu i postępuj zgodnie z jego wskazówkami.

Jakie skutki uboczne może powodować noszenie pessara?

Podczas stosowania pessara możesz zauważyć zwiększoną ilość wydzieliny z pochwy, lekkie podrażnienie błony śluzowej lub przejściowy dyskomfort. Jeśli pojawi się ból, krwawienie, nieprzyjemny zapach wydzieliny albo inne niepokojące objawy, skontaktuj się z lekarzem.

Czego nie można robić z pessarem?

W większości przypadków możesz normalnie funkcjonować, chodzić do pracy i wykonywać codzienne obowiązki. Ewentualne ograniczenia zależą od rodzaju pessara oraz powodu jego stosowania. Jeśli masz wątpliwości dotyczące aktywności fizycznej, współżycia lub pielęgnacji, warto omówić je z lekarzem.

Czy możesz kupić pessar samodzielnie?

Nie warto dobierać pessara samodzielnie. Poszczególne modele różnią się kształtem, rozmiarem i przeznaczeniem, dlatego powinny być dopasowane do Twoich potrzeb przez lekarza. Nieprawidłowo dobrany pessar może powodować dyskomfort i nie zapewniać oczekiwanego efektu.