Badanie kału na pasożyty. Przygotowanie, wynik i interpretacja

Badanie kału na pasożyty – pigułka wiedzy

• Co pokazuje? Czy w badanej próbce znajdują się pasożyty jelitowe albo ich jaja, cysty lub larwy.
• Materiał: próbka kału pobrana do specjalnego pojemnika.
• Kiedy zbadać? M.in. przy przewlekłej lub nawracającej biegunce, bólach brzucha, utracie masy ciała albo podejrzeniu zarażenia pasożytem.
• Czy trzeba być na czczo? Nie.
• Ile kosztuje? Jedno oznaczenie kosztuje zwykle około 20–55 zł. Cena zależy od punktu pobrań.
• Jak długo czeka się na wynik? Zwykle około 2–4 dni roboczych. Dokładny czas zależy od laboratorium.
• Inne nazwy / skróty: badanie parazytologiczne kału, badanie kału w kierunku pasożytów, O&P (stool ova and parasite examination).

Czytaj też:
Badania na pasożyty. Jakie wykonać?

Badanie kału na pasożyty – kto i kiedy powinien wykonać badanie?

Lekarz może zalecić badanie, gdy objawy lub okoliczności wskazują na możliwość zarażenia pasożytem jelitowym.

Wskazaniem mogą być m.in.:

• przewlekła lub nawracająca biegunka,
• nawracające bóle brzucha,
• nudności i wzdęcia,
• niewyjaśniona utrata masy ciała,
• długotrwałe osłabienie,
• podróż do miejsca, w którym ryzyko zarażenia pasożytami jest większe,
• kontakt z osobą, u której wykryto pasożyta jelitowego.

Niektóre zarażenia nie powodują wyraźnych objawów.

Silny świąd okolicy odbytu, szczególnie wieczorem i w nocy, może wskazywać na owsicę. W takim przypadku zwykle bada się materiał pobrany rano z okolicy odbytu, przed myciem i wypróżnieniem.

Badanie kału na pasożyty – jak przygotować się do badania?

Do badania nie musisz być na czczo ani stosować specjalnej diety. Kał oddaj na czyste i suche podłoże. Próbka nie powinna mieć kontaktu z moczem, wodą z toalety ani środkami czyszczącymi. Za pomocą łopatki dołączonej do pojemnika pobierz materiał z kilku miejsc stolca. Wystarczy ilość mniej więcej wielkości orzecha włoskiego. Pojemnika nie trzeba wypełniać w całości.

Najczęściej bada się 3 próbki pobrane z różnych wypróżnień, ponieważ pasożyty nie zawsze są obecne w kale każdego dnia. Dokładne odstępy między pobraniami zależą od laboratorium, dlatego zastosuj się do jego instrukcji.

Leki przeciwpasożytnicze, niektóre antybiotyki i inne preparaty mogą utrudniać wykrycie pasożytów. Nie odstawiaj jednak żadnego leku samodzielnie. Jeśli jesteś w trakcie leczenia, zapytaj lekarza lub laboratorium, kiedy najlepiej pobrać próbkę.

Badanie kału na pasożyty – pobierany materiał

Materiałem jest próbka kału pobrana do przeznaczonego do tego pojemnika. Pobierz niewielkie porcje z kilku miejsc stolca. Jeśli widzisz w kale śluz, krew lub nietypowy fragment, pobierz materiał również z tego miejsca.

U najmłodszych dzieci próbkę można pobrać z pieluszki bezpośrednio po wypróżnieniu. Jeśli stolec jest płynny, wystarczy około 2–3 ml materiału.

Próbkę najlepiej dostarczyć do laboratorium w ciągu 2–3 godzin. Jeśli nie jest to możliwe, sprawdź instrukcję laboratorium. Materiał można zwykle przechowywać w lodówce w temperaturze 2–8°C i dostarczyć w ciągu 24 godzin.

Badanie kału na pasożyty – czy trzeba być na czczo?

Nie. Badanie kału na pasożyty nie wymaga bycia na czczo. Próbkę możesz pobrać niezależnie od pory ostatniego posiłku.

Ile kosztuje badanie kału na pasożyty?

Jedno oznaczenie kosztuje zwykle około 20–55 zł. Cena zależy od miasta i punktu pobrań.

Jeśli laboratorium zaleci zbadanie trzech osobnych próbek, łączny koszt może być wyższy. Przed badaniem sprawdź, jak wybrany punkt rozlicza kolejne próbki.

Badanie kału na pasożyty – co może wpłynąć na wynik?

Na wiarygodność wyniku wpływa przede wszystkim sposób pobrania i przechowywania próbki.

Szansę wykrycia pasożyta mogą zmniejszyć:

• zbadanie zbyt małej liczby próbek,
• zanieczyszczenie kału moczem lub wodą,
• pobranie materiału tylko z jednego miejsca stolca,
• niewłaściwe przechowywanie próbki,
• zbyt późne dostarczenie materiału,
• rozpoczęcie leczenia przeciwpasożytniczego przed badaniem.

Pasożyty mogą pojawiać się w kale nieregularnie. Dlatego pojedynczy wynik ujemny nie zawsze wyklucza zarażenie.

Badanie kału na pasożyty – normy u dzieci i dorosłych

W tym badaniu nie ma norm liczbowych. Wynik jest ujemny albo dodatni.

Prawidłowy, czyli ujemny wynik oznacza, że w badanej próbce nie wykryto pasożytów ani ich jaj, cyst lub larw. Taka sama zasada dotyczy kobiet, mężczyzn, dzieci i kobiet w ciąży.

U dzieci wynik badania kału na pasożyty interpretuje się tak samo jak u dorosłych. Trzeba jednak pamiętać, że pojedyncza próbka nie zawsze wystarcza do wykluczenia zarażenia, szczególnie jeśli objawy nadal się utrzymują.

W ciąży również nie obowiązuje osobna norma badania kału. Dodatni wynik wymaga konsultacji z lekarzem, ponieważ sposób leczenia trzeba dobrać do rodzaju pasożyta i etapu ciąży.

Ujemny wynik badania kału na pasożyty – co oznacza?

Wynik ujemny oznacza, że w zbadanej próbce nie znaleziono pasożytów ani ich jaj, cyst lub larw. Nie zawsze wyklucza to jednak zarażenie, ponieważ pasożyt może nie być obecny w kale każdego dnia.

Jeśli objawy się utrzymują, lekarz może zalecić zbadanie kolejnych próbek albo zastosowanie innej metody.

Dodatni wynik badania kału na pasożyty – co oznacza?

Dodatni wynik oznacza, że w próbce wykryto pasożyta albo jego jaja, cysty lub larwy.

Pasożyty w kale wykrywane w takim badaniu mogą obejmować m.in.:

• glistę ludzką (Ascaris lumbricoides),
• włosogłówkę (Trichuris trichiura),
• tasiemce,
• lamblię (Giardia duodenalis).

To, jakie pasożyty można wykryć, zależy od metody stosowanej przez laboratorium. Po dodatnim wyniku lekarz może zlecić dodatkowe badania, aby dokładniej ustalić rodzaj pasożyta lub dobrać dalsze postępowanie.

Badanie kału na pasożyty – co zrobić po otrzymaniu wyniku?

Niezależnie od wyniku badania kału na pasożyty skonsultuj go z lekarzem, który oceni go w kontekście Twojego stanu zdrowia, objawów, innych wyników badań oraz czynników ryzyka.

W przypadku wyniku dodatniego lekarz dobierze postępowanie do rodzaju wykrytego pasożyta, wieku i stanu zdrowia. Nie stosuj leków przeciwpasożytniczych samodzielnie.

W przypadku wyniku ujemnego i utrzymujących się objawów lekarz może zalecić kolejne próbki lub inne badanie.

W zależności od rodzaju pasożyta lekarz może zalecić badanie lub leczenie także domownikom.

Badanie kału na pasożyty – powiązane badania

• Badanie materiału z okolicy odbytu – stosuje się przede wszystkim przy podejrzeniu owsicy. Pozwala wykryć jaja owsika pobrane ze skóry wokół odbytu.
• Test na antygen Giardia duodenalis – pomaga wykryć zarażenie lamblią.
• Badania PCR – wykrywają materiał genetyczny pasożyta i mogą pomóc ustalić jego rodzaj.
• Morfologia krwi z rozmazem – może wykazać zwiększoną liczbę eozynofilów, czyli jednego z rodzajów białych krwinek. Sam taki wynik nie potwierdza jednak zarażenia pasożytem.
• Eozynofile – ich zwiększona liczba może towarzyszyć niektórym zarażeniom pasożytniczym, ale również wielu innym stanom.
• Badania przeciwciał we krwi – stosuje się przy podejrzeniu wybranych pasożytów, których nie szuka się wyłącznie w jelitach.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o badanie kału na pasożyty

Ile razy trzeba pobrać kał na pasożyty?

Najczęściej bada się 3 próbki z różnych wypróżnień. Dokładne odstępy między pobraniami sprawdź w instrukcji laboratorium.

Jak pobrać próbkę kału na pasożyty?

Pobierz kał z kilku miejsc stolca do specjalnego pojemnika. Wystarczy ilość mniej więcej wielkości orzecha włoskiego.

Ile się czeka na wyniki kału na pasożyty?

Zwykle około 2–4 dni roboczych. Dokładny czas zależy od laboratorium.

Czy do badania kału na pasożyty trzeba być na czczo?

Nie. Próbkę możesz pobrać niezależnie od posiłków.

Co oznacza ujemny wynik badania kału na pasożyty?

Oznacza, że w próbce nie wykryto pasożytów. Jeden ujemny wynik nie zawsze wyklucza jednak zarażenie.

Czy przy owsikach wystarczy badanie kału?

Nie zawsze. Przy podejrzeniu owsicy zwykle bada się materiał pobrany rano z okolicy odbytu.

Co zrobić po dodatnim wyniku badania?

Skonsultuj wynik z lekarzem. Dalsze postępowanie zależy od rodzaju wykrytego pasożyta.

Przeczytaj również:
Odrobaczanie dorosłych. Na czym polega?