Dziewanna. Właściwości i przeciwwskazania

Dziewanna – charakterystyka 

Dziewanna (łac. Verbascum L.) osiąga wysokość ponad 2 m. Preferuje miejsca suche, piaszczyste, skaliste. Jej nasiona zachowują wyjątkową zdolność do kiełkowania nawet przez kilkadziesiąt lat. 

Współcześnie zastosowanie lecznicze znalazły przede wszystkim gatunki: 

• Verbasum thapsus L. – dziewanna drobnokwiatowa,
• Verbasum densiflorum Bertol. – dziewanna wielkokwiatowa,
• Verbascum pholomoides L. – dziewanna kutnerowata.

Surowcem leczniczym jest kwiat dziewanny (określany również jako korona). Kwiatostan zbiera się w pełni kwitnienia i poddaje szybkiemu suszeniu w optymalnej temperaturze – w celu zachowania barwy kwiatów i jak największej ilości związków czynnych. 

Kwiatostan dziewanny (o delikatnie słodkim smaku i zapachu) dostępny jest w formie zasuszonych, rozdrobionych kwiatów lub etanolowej nalewki.

Czytaj też:
Dobry syrop na kaszel suchy i mokry dla dzieci. Jaki wybrać?

Dziewanna – właściwości 

Działanie surowca opiera się na synergistycznej aktywności związków, takich jak: 

• polisacharydy (śluz), 
• saponiny (werbaskosaponina),  
• flawodnoidy (diosmina, rutyna), 
• irydoidy (aukubina, katalpol, ksylopiranozylokatalpol, speciozyd, harpagid), 
• karotenoidy, 
• garbniki, 
• glikozydy fenyloetanoidowe (werbaskozyd). 

Dziewanna dzięki swoim właściwościom jest stosowana w łagodzeniu objawów towarzyszących infekcjom górnych dróg oddechowych, zapalenia zatok, a także w przebiegu przeziębienia i grypy.

Ma działanie: 

• wykrztuśne – ułatwia odkrztuszanie zalegającej wydzieliny (dzięki zawartości saponin), 
• mukolityczne – rozrzedza zalegającą wydzielinę, 
• powlekające (osłaniające) błony śluzowe,
• łagodzące ból gardła,
• przeciwzapalne (dzięki zawartości irydoidów). 

Dziewanna stosowana zewnętrznie (np. w postaci okładów) ma działanie przyspieszające gojenie niewielkich, niezakażonych ran i otarć oraz odmrożeń i oparzeń. Działa regenerująco na naskórek i łagodzi podrażnienia. Wykazuje aktywność przeciwbakteryjną i przeciwgrzybiczą. Dziewanna znalazła zastosowanie również w kosmetykach do pielęgnacji skóry wrażliwej i podrażnionej. 

Dziewanna w medycynie tradycyjnej 

Dziewanna w medycynie ludowej ma szersze zastosowanie, przypisuje się jej właściwości: 

• przeciwrobacze (udowodniono aktywność przeciw tasiemcowi i gliście ludzkiej), 
• przeciwskurczowe, 
• przeciwgruźlicze, 
• przeciwastmatyczne, 
• przeciwbiegunkowe, 
• ściągające, 
• przeciwreumatyczne, 
• przeciwzapalne, 
• ochronne na wątrobę, 
• moczopędne. 

Dziewanna do dziś jest lekiem wykorzystywanym w tradycyjnej medycynie bliskowschodniej (szczególnie w Turcji). 

Dziewanna – przeciwwskazania 

Oprócz nadwrażliwości na substancję czynną lub którykolwiek składnik pomocniczy preparatów z dziewanną, nie ma szczególnych przeciwwskazań do jej stosowania. Należy pamiętać o zawartości etanolu w preparatach zawierających nalewkę z kwiatów dziewanny. Takie produkty są niewskazane w przypadku osób prowadzących pojazdy mechaniczne oraz cierpiących na schorzenia wątroby lub chorobę alkoholową. 

Ze względu na brak odpowiednich badań, i zawartość alkoholu, leki z wyciągiem z kwiatów dziewanny nie są wskazane dla kobiet w ciąży i karmiących piersią. Dzieci mogą je stosować od 12. roku życia. 

Pełne działanie dziewanny nie zostało do tej pory zbadane naukowo. Współczesna medycyna coraz częściej poszukuje rozwiązań w lekach pochodzenia roślinnego, które – tradycyjnie stosowane od wielu lat – wydają się być bezpieczne w użyciu i nie powodują długofalowych negatywnych następstw. Dziewanna wydaje się być w tym kontekście wartym zainteresowania źródłem związków biologicznie czynnych. 

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o dziewannę

Na co pomaga dziewanna?

Dziewanna jest tradycyjnie stosowana przede wszystkim przy dolegliwościach ze strony dróg oddechowych. Możesz spotkać ją w preparatach używanych przy kaszlu, chrypce i podrażnieniu gardła. Jej kwiaty zawierają m.in. śluzy i flawonoidy.

Jakie właściwości ma dziewanna?

Dziewannie przypisuje się przede wszystkim właściwości łagodzące i powlekające błony śluzowe. Preparaty z kwiatu dziewanny mogą pomóc Ci złagodzić podrażnienie gardła oraz suchy kaszel.

Jak stosować dziewannę?

Dziewannę możesz znaleźć m.in. w postaci suszu do przygotowania naparu, syropów oraz mieszanek ziołowych. Sposób stosowania zależy od konkretnego produktu, dlatego zawsze sprawdź dawkowanie podane przez producenta.

Jakie są przeciwwskazania do stosowania dziewanny?

Nie stosuj dziewanny, jeśli masz uczulenie na tę roślinę lub składniki danego preparatu. Szczególną ostrożność zachowaj w ciąży, podczas karmienia piersią oraz przy podawaniu preparatów z dziewanny dzieciom – w takich sytuacjach warto wcześniej skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Czy dziewannę można pić codziennie?

Napar z dziewanny stosuj zgodnie z zaleceniami dotyczącymi konkretnego surowca lub preparatu. Jeśli kaszel, chrypka lub podrażnienie gardła utrzymują się mimo stosowania ziół albo nasilają się, skonsultuj się z lekarzem.

Przeczytaj również:
Fiołek trójbarwny – jakie ma właściwości?