Grypa typu A. Objawy, ile trwa i jak ją leczyć?

Co to jest grypa typu A?

Grypa typu A jest ostrą chorobą zakaźną układu oddechowego wywoływaną przez wirus grypy typu A. Zakażenie obejmuje przede wszystkim nos, gardło, krtań, tchawicę i oskrzela, a w niektórych przypadkach może prowadzić również do zajęcia płuc. Choroba rozwija się zwykle nagle i najczęściej objawia się gorączką, kaszlem, bólem mięśni, bólem głowy oraz wyraźnym osłabieniem organizmu.

Grypa typu A należy do głównych przyczyn sezonowych zachorowań na grypę u ludzi. Ze względu na dużą zmienność wirusa możliwe są kolejne zakażenia w następnych sezonach, nawet u osób, które wcześniej chorowały na grypę lub zostały zaszczepione.

Czym jest wirus grypy typu A?

Grypę u ludzi wywołują trzy typy wirusów grypy – A, B i C. Największe znaczenie kliniczne mają wirusy typu A i B, które odpowiadają za sezonowe epidemie grypy. Wirus typu C powoduje zakażenia znacznie rzadziej i zwykle mają one łagodniejszy przebieg.

Na powierzchni wirusa typu A znajdują się dwa białka – hemaglutynina (H) i neuraminidaza (N). Ich różne kombinacje tworzą podtypy wirusa, takie jak A(H1N1) czy A(H3N2), które najczęściej odpowiadają za sezonowe zachorowania u ludzi.

W przeciwieństwie do wirusów typu B i C wirus grypy typu A zakaża nie tylko ludzi, ale również wiele gatunków zwierząt, m.in. ptaki i świnie. Ponadto wirus typu A wyróżnia się krótkim okresem wylęgania, a jego zdolność do częstych zmian genetycznych sprawia, że regularnie pojawiają się nowe warianty wirusa. To właśnie dlatego skład szczepionek przeciw grypie jest aktualizowany przed każdym sezonem epidemicznym.

Grypa typu A – zaraźliwość. Jak długo się zaraża?

Wirus grypy typu A charakteryzuje się wysoką zaraźliwością, dlatego w okresie jesienno-zimowym może szybko rozprzestrzeniać się w rodzinach, szkołach, przedszkolach czy miejscach pracy. Do zakażenia dochodzi przede wszystkim drogą kropelkową – podczas kaszlu, kichania, a nawet rozmowy z osobą chorą. Wirus może również przedostać się do organizmu po dotknięciu powierzchni zanieczyszczonych wydzieliną z dróg oddechowych, a następnie przeniesieniu go na błony śluzowe nosa, ust lub oczu.

Osoba zakażona zaczyna wydalać wirusa około dobę przed pojawieniem się pierwszych objawów. Największa zakaźność przypada na pierwsze 3–4 dni od początku choroby, jednak u zdrowych dorosłych wirus może być wydalany przez około 5–7 dni. U małych dzieci oraz osób z obniżoną odpornością okres ten bywa dłuższy.

Aby ograniczyć ryzyko zakażenia innych osób, w czasie choroby należy pozostać w domu, unikać bliskiego kontaktu z innymi, zasłaniać usta i nos podczas kaszlu lub kichania oraz regularnie myć ręce. 

Objawy grypy typu A – jak je rozpoznać?

Po zakażeniu wirus grypy typu A wnika do komórek nabłonka dróg oddechowych – nosa, gardła, krtani i oskrzeli – i zaczyna się w nich namnażać. Organizm reaguje na zakażenie uruchomieniem odpowiedzi immunologicznej, która odpowiada za większość dolegliwości odczuwanych podczas grypy.

Najbardziej charakterystyczną cechą grypy jest nagły początek choroby. Osoba, która jeszcze kilka godzin wcześniej czuła się dobrze, może w krótkim czasie rozwinąć wysoką gorączkę, silne osłabienie oraz bóle mięśni i stawów. Objawy grypy typu A pojawiają się zwykle po 1–4 dniach od zakażenia, najczęściej po około 2 dniach.

Do najczęstszych objawów grypy typu A należą:

• gorączka, często przekraczająca 38°C,
• dreszcze,
• silne osłabienie i uczucie rozbicia,
• bóle mięśni i stawów,
• ból głowy,
• suchy, męczący kaszel,
• ból gardła,
• katar lub uczucie zatkanego nosa.

Objawy grypy typu A u dzieci i seniorów

U części osób mogą wystąpić także nudności, wymioty lub biegunka. Objawy ze strony przewodu pokarmowego obserwuje się częściej u dzieci niż u dorosłych.

U osób starszych grypa nie zawsze przebiega z wysoką gorączką. Częściej obserwuje się znaczne osłabienie, zaburzenia świadomości lub zaostrzenie chorób przewlekłych. Seniorzy są również bardziej narażeni na rozwój zapalenia płuc i innych powikłań.

Objawy grypy typu A mogą przypominać inne wirusowe zakażenia dróg oddechowych, dlatego rozpoznanie można potwierdzić za pomocą szybkiego testu antygenowego lub testu molekularnego, np. RT-PCR. Ujemny wynik testu antygenowego nie wyklucza jednak zakażenia, ponieważ testy te są mniej czułe niż badania molekularne.

Ile trwa grypa typu A?

W niepowikłanych przypadkach grypa typu A trwa zwykle od 3 do 7 dni. Czas trwania choroby zależy jednak od przebiegu zakażenia. U części pacjentów niektóre dolegliwości, zwłaszcza kaszel i osłabienie, mogą utrzymywać się jeszcze przez kilka tygodni, mimo ustąpienia pozostałych objawów. 

Długość choroby zależy m.in. od wieku, stanu zdrowia oraz wystąpienia ewentualnych powikłań.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Większość przypadków grypy typu A ma stosunkowo łagodny przebieg i nie wymaga hospitalizacji. Konsultacja lekarska jest jednak wskazana, jeśli objawy są bardzo nasilone, utrzymują się dłużej niż kilka dni lub po początkowej poprawie ponownie dochodzi do pogorszenia stanu zdrowia.

Pilnej oceny lekarskiej wymagają przede wszystkim:

• duszność lub trudności z oddychaniem,
• ból lub ucisk w klatce piersiowej,
• zaburzenia świadomości, senność lub trudności z wybudzeniem,
• utrzymująca się wysoka gorączka, która nie ustępuje mimo leczenia,
• objawy odwodnienia, takie jak znaczne osłabienie, zawroty głowy czy zmniejszona ilość oddawanego moczu.

Z lekarzem powinny skontaktować się również osoby należące do grup zwiększonego ryzyka ciężkiego przebiegu grypy, w tym kobiety w ciąży, osoby po 65. roku życia, małe dzieci oraz pacjenci z chorobami przewlekłymi. W ich przypadku wczesne rozpoznanie choroby i rozpoczęcie leczenia przeciwwirusowego może zmniejszyć ryzyko powikłań. [1][2][3]

Czytaj też:
Przeziębienie a grypa – różnice i objawy

Jak leczyć grypę typu A?

Leczenie grypy typu A zależy od wieku pacjenta, nasilenia objawów, czasu, jaki upłynął od początku choroby, oraz obecności chorób przewlekłych. U większości osób z niepowikłaną grypą podstawą postępowania jest leczenie objawowe, którego celem jest złagodzenie dolegliwości i wsparcie organizmu w zwalczaniu zakażenia. W czasie choroby zaleca się odpoczynek, odpowiednie nawodnienie oraz stosowanie leków przeciwgorączkowych i przeciwbólowych. W razie potrzeby można również stosować preparaty łagodzące kaszel, ból gardła czy niedrożność nosa. 

Antybiotyki nie działają na wirusy, dlatego nie są stosowane rutynowo w leczeniu grypy. Lekarz może je przepisać jedynie w przypadku potwierdzonego lub podejrzewanego nadkażenia bakteryjnego, np. bakteryjnego zapalenia płuc.

W wybranych przypadkach lekarz może zalecić leczenie przeciwwirusowe. Jednym z najczęściej stosowanych leków jest oseltamiwir, który hamuje uwalnianie nowych cząstek wirusa z zakażonych komórek i ich dalsze rozprzestrzenianie. Największą skuteczność osiąga, jeśli zostanie podany w ciągu 48 godzin od wystąpienia pierwszych objawów.

Wczesne rozpoczęcie terapii może skrócić czas trwania choroby oraz zmniejszyć ryzyko powikłań, zwłaszcza u osób z grup zwiększonego ryzyka ciężkiego przebiegu grypy, takich jak seniorzy, kobiety w ciąży, małe dzieci czy pacjenci z chorobami przewlekłymi. Nie należy rozpoczynać leczenia przeciwwirusowego na własną rękę. O jego zastosowaniu decyduje lekarz po ocenie stanu zdrowia pacjenta, czasu trwania objawów oraz ryzyka rozwoju powikłań.

Jak zmniejszyć ryzyko zachorowania na grypę typu A?

Całkowite wyeliminowanie ryzyka zakażenia nie jest możliwe, jednak można je znacząco ograniczyć. Najważniejsze znaczenie mają działania zmniejszające kontakt z wirusem oraz wspierające odporność populacyjną.

Do podstawowych zasad profilaktyki należą:

• częste mycie lub dezynfekcja rąk,
• zasłanianie ust i nosa podczas kaszlu oraz kichania,
• unikanie bliskiego kontaktu z osobami chorymi,
• pozostanie w domu w czasie infekcji, aby nie zakażać innych,
• regularne wietrzenie pomieszczeń.

Choć zasady higieny zmniejszają ryzyko zakażenia, nie zapewniają pełnej ochrony przed wirusem grypy.

Czy warto szczepić się przeciw grypie typu A?

Coroczne szczepienie przeciw grypie jest uznawane za najskuteczniejszą metodę zapobiegania zachorowaniu oraz jego ciężkiemu przebiegowi.

Szczepionki przeciw grypie zawierają antygeny kilku wariantów wirusa typu A i B. Ich skład jest regularnie aktualizowany zgodnie z rekomendacjami WHO, aby możliwie najlepiej odpowiadał wirusom przewidywanym w danym sezonie.

Szczepienie zmniejsza ryzyko:

• zachorowania na grypę,
• hospitalizacji,
• ciężkiego przebiegu choroby,
• powikłań, zwłaszcza u osób z grup ryzyka.

Zgodnie z zaleceniami ekspertów szczepienie przeciw grypie jest rekomendowane wszystkim osobom od ukończenia 6. miesiąca życia, o ile nie występują przeciwwskazania do jego wykonania. Szczególnie zaleca się je osobom starszym, kobietom w ciąży, pacjentom z chorobami przewlekłymi oraz pracownikom ochrony zdrowia. 

Grypa typu A – co warto zapamiętać?

Grypa typu A jest jedną z głównych przyczyn sezonowych zachorowań na grypę. Mimo że w większości przypadków ustępuje samoistnie, nie należy jej bagatelizować. Znajomość objawów, czasu zakaźności, zasad leczenia oraz skutecznych metod profilaktyki pozwala szybciej zareagować na pogorszenie stanu zdrowia, ograniczyć ryzyko ciężkiego przebiegu choroby i zmniejszyć ryzyko zakażenia innych osób.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o grypę typu A

Co to jest grypa typu A i jakie daje objawy?

Grypa typu A to ostra choroba zakaźna układu oddechowego wywoływana przez wirus grypy typu A. Typowe objawy to nagle pojawiająca się gorączka, dreszcze, silne osłabienie, bóle mięśni i stawów, ból głowy oraz suchy kaszel. Mogą występować również ból gardła, katar lub niedrożność nosa.

Ile dni trwa grypa typu A?

W niepowikłanym przebiegu grypa typu A trwa zwykle od 3 do 7 dni. Kaszel i osłabienie mogą jednak utrzymywać się dłużej, nawet przez kilka tygodni.

Jak długo zaraża grypa typu A?

Osoba zakażona może wydalać wirusa już około dobę przed pojawieniem się objawów. Największa zakaźność występuje w pierwszych 3–4 dniach choroby, a u zdrowych dorosłych wirus może być wydalany przez około 5–7 dni. U małych dzieci i osób z obniżoną odpornością okres ten może być dłuższy.

Czy grypa typu A jest groźna?

U większości osób grypa ustępuje bez powikłań, ale może również prowadzić do ciężkiego przebiegu, m.in. zapalenia płuc. Większe ryzyko powikłań dotyczy m.in. seniorów, małych dzieci, kobiet w ciąży oraz osób z chorobami przewlekłymi.

Co jest gorsze – grypa typu A czy B?

Nie można jednoznacznie uznać, że jeden typ grypy zawsze powoduje cięższą chorobę. Zarówno wirusy grypy A, jak i B odpowiadają za sezonowe epidemie i mogą wywoływać poważne powikłania. Wirus grypy typu A wyróżnia się większą zmiennością genetyczną i jako jedyny typ wirusa grypy może być przyczyną pandemii.

Czy grypa typu A to COVID-19?

Nie. Grypa typu A i COVID-19 są wywoływane przez różne wirusy, choć część objawów obu zakażeń może być podobna. W razie wątpliwości pomocne w rozróżnieniu infekcji mogą być odpowiednio dobrane testy diagnostyczne.

Czy grypę typu A leczy się antybiotykiem?

Nie. Antybiotyki nie działają na wirusy grypy. Mogą zostać zastosowane przez lekarza jedynie wtedy, gdy dojdzie do bakteryjnego nadkażenia, np. bakteryjnego zapalenia płuc.

Jak leczyć grypę typu A?

W przypadku niepowikłanej grypy podstawą jest odpoczynek, odpowiednie nawodnienie oraz leczenie objawowe, m.in. gorączki i bólu. U wybranych pacjentów lekarz może zalecić lek przeciwwirusowy. Największą korzyść z takiego leczenia uzyskuje się zwykle wtedy, gdy zostanie ono rozpoczęte wcześnie, najlepiej w ciągu 48 godzin od pojawienia się objawów.

Przeczytaj również:
Leczenie grypy. Co warto stosować?