Krew w kale. Co oznacza i kiedy jest groźna?

Jasna czy ciemna – o czym świadczy kolor krwi?

Kolor i wygląd krwi podpowiadają, gdzie znajduje się źródło krwawienia.

Jasnoczerwona, świeża krew w kale może być zwykle widoczna na powierzchni stolca lub na papierze toaletowym. Pochodzi z odbytnicy lub okolicy odbytu i wywodzi się z dolnego odcinka przewodu pokarmowego. Jasna krew w stolcu zazwyczaj wiąże się z hemoroidami lub niewielkiim pęknięciem w okolicy odbytu (szczelinie odbytu). Świeża krew z dolnego odcinka zwykle towarzyszy wypróżnieniom, a im wyżej położone jest źródło krwawienia, tym ciemniejszy staje się stolec.

Ciemniejsza barwa zwykle wskazuje na wyższe źródło krwawienia. Czarny, smolisty stolec (tzw. melena) świadczy o krwawieniu z górnego odcinka – z przełyku, żołądka lub dwunastnicy gdzie krew zostaje strawiona. Taka ciemna krew w kale wymaga pilnej oceny lekarskiej. Warto pamiętać, że bardzo ciemny stolec nie zawsze oznacza krew, podobny efekt mogą dawać preparaty żelaza, a nawet niektóre ciemne pokarmy, np. borówki.

Krew w stolcu może być również niewidoczna gołym okiem (tzw. krew utajona) i zostać wykryta dopiero w badaniu kału. Taki objaw może towarzyszyć m.in. rakowi jelita grubego, dlatego wynik badania wymaga odpowiedniej interpretacji i w razie potrzeby dalszej diagnostyki.

Czytaj też:
Najlepsze czopki na hemoroidy. Ranking

Krew w kale – przyczyny u dorosłych

Powodów bywa wiele i wiele z nich jest łagodnych.

Do najczęstszych przyczyn krwawienia z dolnego odcinka przewodu pokarmowego zalicza się:

• guzki krwawnicze (hemoroidy) i szczelinę odbytu – najczęstsze źródło świeżej krwi,
• polipy oraz raka jelita grubego,
• nieswoiste zapalenia jelit –  wrzodziejące zapalenie jelita grubego i chorobę Leśniowskiego-Crohna,
• chorobę uchyłkową jelita grubego,
• infekcje jelitowe (np. Salmonella, Shigella).

Z górnego odcinka krew pochodzi najczęściej z wrzodów żołądka lub dwunastnicy. Ryzyko krwawienia zwiększają leki przeciwzakrzepowe i niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz nadużywanie alkoholu. O nasileniu krwawienia wiele mówi morfologia krwi, dlatego lekarz zwykle zleca podstawowe badania krwi.

Powstawaniu szczelin odbytu sprzyjają zaparcia i oddawanie twardych stolców. Do ich wystąpienia może prowadzić dieta uboga w błonnik, zbyt mała ilość wypijanych płynów, mała aktywność fizyczna oraz niektóre leki, zwłaszcza opioidowe leki przeciwbólowe. Twardy stolec może uszkodzić błonę śluzową odbytu podczas wypróżnienia, co często powoduje pojawienie się niewielkiej ilości świeżej krwi na papierze toaletowym lub powierzchni stolca.

Krew w kale u dziecka

U dzieci obecność krwi w stolcu ma zwykle inne przyczyny niż u dorosłych. Często są one łagodne, jednak pojawienie się krwi w stolcu warto skonsultować z pediatrą, szczególnie jeśli objaw się powtarza lub towarzyszą mu inne dolegliwości.

U niemowląt i małych dzieci najczęstsze są:

• szczelina odbytu powstająca przy zaparciach i twardych stolcach,
• alergia na białka mleka krowiego (tzw. alergiczne zapalenie jelita grubego),
• infekcje przewodu pokarmowego.

Niektóre przyczyny występują głównie u najmłodszych, np. wgłobienie jelita, któremu mogą towarzyszyć galaretowate stolce z domieszką krwi, czy uchyłek Meckela. O dalszym postępowaniu decyduje lekarz, zależnie od przyczyny krwawienia i stanu dziecka. Jeśli u dziecka pojawia się krew w stolcu, nie należy zwlekać z konsultacją lekarską.

Krew w kale – do jakiego lekarza się zgłosić?

W pierwszej kolejności zgłoś się do lekarza rodzinnego (POZ). Zbada on brzuch, może wykonać badanie per rectum (palcem przez odbyt) i w razie potrzeby skieruje Cię do gastroenterologa lub proktologa. Jednym z podstawowych badań stosowanych w diagnostyce krwawienia z przewodu pokarmowego jest kolonoskopia, która pozwala obejrzeć jelito grube i ustalić źródło krwawienia. Jeśli objawy wskazują na krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego, np. pojawiają się smoliste stolce, lekarz może zlecić gastroskopię. Nawet jeśli krwawienie ustąpiło samoistnie, warto ustalić jego przyczynę, dlatego nie należy lekceważyć tego objawu.

Nie zwlekaj i skorzystaj z pilnej pomocy medycznej (SOR lub numer alarmowy 112), jeśli krwawienie jest obfite lub nie ustępuje, stolce są czarne i smoliste albo pojawiają się objawy znacznej utraty krwi, takie jak przyspieszone bicie serca, osłabienie czy spadek ciśnienia.

Pamiętaj też o profilaktyce. Bezpłatną kolonoskopię w ramach programu badań przesiewowych raka jelita grubego można wykonać bez skierowania u osób spełniających kryteria programu.

Badania przesiewowe są jednak przeznaczone dla osób bez objawów sugerujących chorobę – jeśli pojawia się krwawienie, potrzebna jest diagnostyka lekarska, niezależnie od wieku. Przed wizytą przygotuj informacje, które mogą ułatwić rozpoznanie: od kiedy pojawia się krwawienie, jaki ma kolor i nasilenie oraz czy towarzyszą mu ból brzucha, biegunka, spadek masy ciała lub osłabienie.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o krew w kale

Czy krew w kale zawsze oznacza poważną chorobę?

Nie, przyczyną mogą być także hemoroidy lub szczelina odbytu. Jeśli jednak krwawienie się powtarza, warto skonsultować je, aby ustalić jego przyczynę.

Czy hemoroidy mogą powodować krew w kale?

Tak, hemoroidy są jedną z możliwych przyczyn krwawienia z odbytu. Jeśli szybko rozpoznasz przyczynę dolegliwości, możesz wcześniej rozpocząć odpowiednie postępowanie.

Czy zaparcia mogą powodować krew w kale?

Tak, twardy stolec i silne parcie mogą sprzyjać krwawieniu, m.in. przez powstanie szczeliny odbytu. Ułatwiając regularne wypróżnienia, możesz zmniejszyć ryzyko takich dolegliwości.

Czy warto wykonać test na krew utajoną w kale?

Test może pomóc wykryć krew, której nie widać gołym okiem, co ułatwia dalszą diagnostykę w określonych sytuacjach. O tym, czy takie badanie jest dla Ciebie odpowiednie, decyduje się na podstawie objawów i wskazań.

Kiedy krew w kale wymaga pilnej konsultacji?

Pilnej pomocy wymagają m.in. obfite krwawienie, silne osłabienie, omdlenie lub inne objawy wskazujące na poważny stan. Szybka reakcja pozwala odpowiednio wcześnie rozpocząć diagnostykę i leczenie.

Przeczytaj również:
Jak pobrać kał do badania? Badanie kału a sposób pobrania próbki