Likopen (E160d). Właściwości, działanie i źródła w diecie

Czym jest likopen? 

Likopen to naturalny czerwono-pomarańczowy barwnik roślinny należący do grupy karotenoidów. Jest również związkiem z grupy nienasyconych węglowodorów i wykazuje silne właściwości przeciwutleniające (antyoksydacyjne).

W roślinach likopen pomaga chronić komórki przed uszkodzeniami wywołanymi nadmiernym działaniem światła.

Likopen jest związkiem rozpuszczalnym w tłuszczach, dlatego najlepiej przyswaja się z posiłków zawierających ich niewielki dodatek.

Czytaj też:
Astaksantyna. Jeden z najsilniejszych antyoksydantów świata

W jakich produktach znajdziemy likopen? 

Likopen w żywności oznaczany jest kodem E160d. Najwięcej likopenu znajdziesz w pomidorach i ich przetworach (np. koncentracie, przecierze czy soku pomidorowym). Występuje również w arbuzach, różowych grejpfrutach, papai oraz czerwonej gujawie.

Świeże pomidory zawierają około 6,5 mg likopenu na 100 g, natomiast koncentrat pomidorowy około 40–50 mg na 100 g produktu.

Likopen wyekstrahowany jako barwnik odpowiada za poprawę wyglądu żywności. 

Likopen – właściwości i wpływ na organizm

Organizm ludzki nie wytwarza likopenu, dlatego należy dostarczać go wraz z dietą lub – w razie wskazań – w postaci suplementów diety.

Likopen wykazuje silne właściwości przeciwutleniające (antyoksydacyjne), dzięki czemu pomaga chronić komórki przed stresem oksydacyjnym. Badania sugerują, że dieta bogata w produkty zawierające likopen może korzystnie wpływać na zdrowie układu sercowo-naczyniowego i wspierać prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego, jednak potrzebne są dalsze badania, aby potwierdzić te zależności.

Istnieją również doniesienia o możliwym związku między wysokim spożyciem likopenu a niższym ryzykiem niektórych nowotworów, w tym raka prostaty. Dotychczasowe wyniki badań nie potwierdzają jednak, że sam likopen zapobiega rozwojowi nowotworów ani nie uzasadniają stosowania jego suplementacji w ich profilaktyce lub leczeniu.

Likopen lepiej przyswaja się po obróbce termicznej, dlatego jego dobrym źródłem są przetwory pomidorowe, takie jak koncentrat, przecier czy zupa pomidorowa. Ponieważ jest związkiem rozpuszczalnym w tłuszczach, warto spożywać produkty bogate w likopen z dodatkiem zdrowych tłuszczów, np. oliwy z oliwek.

Nie ustalono oficjalnego zalecanego dziennego spożycia likopenu. W badaniach naukowych najczęściej stosowano dawki wynoszące około 10–30 mg dziennie.

Likopen – skutki uboczne

Likopen jest uznawany za bezpieczny składnik żywności i nie wykazuje szkodliwego wpływu na organizm, jeśli jest spożywany w typowych ilościach. Bardzo wysokie spożycie może sporadycznie prowadzić do przejściowego pomarańczowego zabarwienia skóry (likopenodermii), które nie stanowi zagrożenia dla zdrowia.

Najwięcej likopenu znajduje się w pomidorach i ich przetworach. Niedojrzałe, zielone pomidory zawierają więcej tomatyny niż dojrzałe owoce. Spożywana w typowych ilościach nie stanowi ona zagrożenia dla zdrowia, jednak jedzenie dużych ilości niedojrzałych pomidorów może powodować dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak nudności, ból brzucha czy biegunka.

U części osób z zespołem jelita drażliwego (IBS) pomidory mogą nasilać dolegliwości, jednak nie ma zaleceń, aby wszystkie warzywa psiankowate były eliminowane z diety. W przypadku występowania objawów warto obserwować indywidualną tolerancję tych produktów.

Likopen – zastosowanie 

Likopen znajduje zastosowanie przede wszystkim:

• w przemyśle spożywczym – jako naturalny czerwono-pomarańczowy barwnik oznaczany symbolem E160d,
• w przemyśle farmaceutycznym – jako składnik suplementów diety wspierających m.in. zdrowie prostaty, ochronę komórek przed stresem oksydacyjnym oraz prawidłowe funkcjonowanie układu krążenia,
• w przemyśle kosmetycznym – jako składnik wybranych kosmetyków pielęgnacyjnych i ochronnych ze względu na swoje właściwości przeciwutleniające.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o likopen

Czy warto sięgnąć po likopen w tabletkach?

Jeśli nie spożywasz regularnie produktów bogatych w likopen, suplement może pomóc uzupełnić jego podaż. Przed rozpoczęciem suplementacji skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Na co może pomóc likopen?

Likopen wykazuje właściwości przeciwutleniające i pomaga chronić komórki przed stresem oksydacyjnym. Badania sugerują również, że dieta bogata w likopen może korzystnie wpływać na zdrowie układu sercowo-naczyniowego.

W jakich produktach znajdziesz najwięcej likopenu?

Najwięcej likopenu dostarczysz sobie, jedząc pomidory i ich przetwory, takie jak koncentrat czy przecier pomidorowy. Dobrym źródłem są również arbuzy, różowe grejpfruty, papaja i czerwona gujawa.

Czy stosowanie likopenu może powodować skutki uboczne?

Jeśli spożywasz likopen w typowych ilościach, nie powinien powodować skutków ubocznych. Bardzo wysokie spożycie może sporadycznie prowadzić do przejściowego pomarańczowego zabarwienia skóry (likopenodermii).

Jak zwiększyć przyswajalność likopenu?

Aby Twój organizm lepiej wykorzystał likopen, wybieraj przetwory pomidorowe i spożywaj je z dodatkiem zdrowych tłuszczów, np. oliwy z oliwek. Obróbka termiczna sprawia, że likopen staje się łatwiej przyswajalny.

Przeczytaj również:
Jak antyoksydanty (przeciwutleniacze) wpływają na nasze zdrowie?