Pęcherze i odciski. Jak im zapobiegać i jak je leczyć?

Badania prowadzone wśród osób narażonych na długotrwały wysiłek fizyczny, w tym żołnierzy, pokazują, że otarcia naskórka i pęcherze należą do najczęstszych problemów dotyczących skóry stóp. Nieleczone lub nieprawidłowo zabezpieczone zmiany mogą prowadzić do bólu, ograniczenia aktywności, a nawet zakażenia.

Jak powstają i czym są pęcherze oraz odciski?

Choć pęcherze i odciski mają wspólną przyczynę – powtarzający się ucisk lub tarcie – różnią się mechanizmem powstawania.

Pęcherz jest naturalną reakcją obronną organizmu na działanie sił ścinających. W wyniku powtarzającego się tarcia dochodzi do oddzielenia warstw naskórka, a powstała przestrzeń wypełnia się płynem surowiczym. Taki „poduszkowaty” pęcherz chroni głębiej położone tkanki przed dalszym uszkodzeniem.

Najczęściej pęcherze pojawiają się:

• po założeniu nowych lub źle dopasowanych butów,
• podczas długich marszów i biegania,
• u osób uprawiających sporty wytrzymałościowe,
• podczas pracy fizycznej lub używania narzędzi ogrodowych,
• na dłoniach, po intensywnym korzystaniu z narzędzi czy sprzętu sportowego.

Ryzyko powstania pęcherzy zwiększa również wilgoć. Mokra skóra jest bardziej podatna na uszkodzenia, dlatego problem częściej występuje u osób z nadmierną potliwością stóp lub podczas aktywności wykonywanej w wysokiej temperaturze.

Odciski (nagniotki) oraz modzele rozwijają się znacznie wolniej. Są efektem przewlekłego ucisku, który pobudza naskórek do nadmiernego rogowacenia. Modzele mają postać rozległych, zgrubiałych obszarów skóry i zwykle nie powodują bólu. Odciski są natomiast mniejsze, ale posiadają twardy rdzeń rogowy, który uciska głębsze tkanki i wywołuje dolegliwości bólowe podczas chodzenia.

Najczęściej pojawiają się u osób:

• noszących zbyt ciasne obuwie,
• z deformacjami stóp,
• z ostrogami kostnymi lub innymi nieprawidłowościami biomechanicznymi.

Jeżeli przyczyna ucisku nie zostanie usunięta, zmiany mają tendencję do nawrotów.

Jak zapobiegać powstawaniu pęcherzy?

Najskuteczniejszą metodą profilaktyki jest ograniczenie tarcia i ucisku jeszcze przed pojawieniem się pierwszych objawów.

Dlatego pamiętaj o kilku prostych zasadach:

• wybieraj obuwie odpowiednio dopasowane do długości i szerokości stopy,
• nowe buty rozchodź stopniowo,
• noś skarpety dobrze odprowadzające wilgoć,
• zmieniaj mokre skarpety po intensywnym wysiłku,
• utrzymuj stopy w czystości i dbaj o ich prawidłową pielęgnację.

Przed planowaną aktywnością fizyczną możesz dodatkowo zabezpieczyć miejsca najbardziej narażone na otarcia.

COMPEED Sztyft przeciw pęcherzom

Jednym z produktów przeznaczonych do profilaktyki jest COMPEED Sztyft przeciw pęcherzom. Preparat tworzy na powierzchni skóry niewidoczną warstwę ochronną, która zmniejsza tarcie pomiędzy skórą a obuwiem lub innymi powierzchniami.

Dzięki temu ogranicza ryzyko powstawania otarć i pęcherzy podczas:

• chodzenia,
• biegania
• noszenia nowego obuwia.

Sztyft jest łatwy w aplikacji i nie brudzi. Stosuj go wyłącznie na zdrową, nieuszkodzoną skórę, przed rozpoczęciem aktywności lub założeniem butów. Nie nakładaj go na istniejące pęcherze ani otwarte rany. A jeżeli pęcherze już istnieją, zastosuj plastry hydrokoloidowe.

Jak leczyć powstałe pęcherze i odciski?

Sposób postępowania zależy od rodzaju zmiany oraz jej rozległości.

Jeżeli pęcherz jest niewielki i nie pękł, najlepiej pozostaw go nienaruszonego. Zachowany naskórek stanowi naturalną barierę chroniącą przed bakteriami oraz zmniejsza ryzyko zakażenia. Jeżeli pęcherz samoistnie pęknie, miejsce delikatnie oczyść, osusz i zabezpiecz odpowiednim opatrunkiem.

Współczesne wytyczne dotyczące leczenia ran podkreślają znaczenie utrzymywania wilgotnego środowiska gojenia. W takich warunkach komórki naskórka mogą sprawniej odbudowywać uszkodzoną tkankę, a proces gojenia przebiega bardziej efektywnie niż w przypadku pozostawienia rany do wyschnięcia.

Jak działają plastry hydrokoloidowe?

Plastry hydrokoloidowe to nowoczesne opatrunki stosowane w leczeniu powierzchownych uszkodzeń skóry.

Działają poprzez:

• utrzymywani optymalnie wilgotnego środowiska sprzyjającego naturalnemu gojeniu,
• ochronę uszkodzonego miejsca przed dalszym tarciem,
• zabezpieczenie przed zabrudzeniami i drobnoustrojami z otoczenia,
• amortyzację nacisku podczas chodzenia lub pracy dłonią.

Po kontakcie z wysiękiem z rany warstwa hydrokoloidowa tworzy żel, który pomaga utrzymać odpowiednie warunki do regeneracji naskórka. Jednocześnie plaster działa jak dodatkowa poduszka ochronna, dzięki czemu zmniejsza dyskomfort związany z uciskiem.

Opatrunki hydrokoloidowe są wykorzystywane między innymi przy pęcherzach, powierzchownych ranach oraz niektórych otarciach skóry. Ich dobór powinien być dostosowany do rodzaju i wielkości zmiany.

Jak leczyć odciski?

W przypadku odcisków samo usunięcie zrogowaciałego naskórka zwykle nie rozwiązuje problemu. Najważniejsze jest wyeliminowanie przyczyny przewlekłego ucisku.

W zależności od sytuacji stosowane są:

• preparaty keratolityczne (złuszczające) zawierające kwas salicylowy lub mocznik,
• odpowiednio dobrane wkładki odciążające,
• zmiana obuwia,
• korekcja niektórych wad stóp.

Jeżeli mimo leczenia odciski stale nawracają lub powodują silny ból, warto skonsultować się z lekarzem lub podologiem.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Nie każdy pęcherz czy odcisk wymaga konsultacji lekarskiej, jednak są sytuacje, w których nie należy zwlekać z wizytą.

Zgłoś się do lekarza, jeżeli masz zmiany, którym towarzyszą:

• narastający ból,
• zaczerwienienie obejmujące okoliczną skórę,
• obrzęk,
• ropna wydzielina,
• nieprzyjemny zapach,
• gorączka lub pogorszenie samopoczucia.

Szczególną ostrożność zachowaj, jeżeli masz cukrzycę, zaburzenia krążenia lub neuropatię. Nawet niewielkie uszkodzenie skóry może wtedy goić się wolniej i zwiększać ryzyko powikłań.

Podsumowanie

Pęcherze i odciski są najczęściej skutkiem przewlekłego tarcia lub ucisku, dlatego podstawą profilaktyki jest odpowiednio dobrane obuwie oraz unikanie czynników sprzyjających uszkodzeniom skóry.

Jeżeli pojawi się pęcherz, zabezpiecz go w sposób, który będzie chronił przed dalszym urazem i stworzy odpowiednie warunki do naturalnego gojenia.

Z kolei skuteczne leczenie odcisków wymaga przede wszystkim usunięcia przyczyny przewlekłego ucisku. Jeśli zmiany są bolesne, nawracają lub pojawiają się objawy zakażenia, koniecznie skonsultuj się z lekarzem.