Koniec borowania zębów? Naukowcy sprawdzili specjalny płyn na 830 dzieciach
Leczenie próchnicy nie zawsze musi oznaczać borowanie, znieczulenie i zakładanie plomby. Naukowcy potwierdzili skuteczność specjalnego płynu, który może zatrzymać rozwój ubytków w zębach mlecznych. W dużym badaniu klinicznym z udziałem 830 dzieci preparat zahamował próchnicę w ponad połowie leczonych zmian. Zabieg trwa zaledwie kilka sekund i nie wymaga wiercenia. Czy to przyszłość stomatologii?
Próchnica bez borowania. Jak działa specjalny płyn?
Preparat o nazwie SDF (fluorek diaminosrebra) to roztwór, który stomatolog nakłada bezpośrednio na zmienione próchnicowo miejsce za pomocą niewielkiego aplikatora.
W przeciwieństwie do tradycyjnego leczenia nie trzeba usuwać uszkodzonych tkanek zęba ani zakładać wypełnienia.
Działanie preparatu opiera się na dwóch składnikach:
- Srebro – pomaga zwalczać bakterie odpowiedzialne za rozwój próchnicy.
- Fluor – wzmacnia strukturę mineralną zęba i ogranicza dalsze uszkodzenia.
Co ważne, SDF nie odbudowuje utraconej części zęba. Jego zadaniem jest zatrzymanie postępu próchnicy, zanim doprowadzi ona do poważniejszych problemów.
Czytaj też:
Najlepsza pasta na próchnicę – ranking. Jaką pastę do zębów wybrać?
Duże badanie na 830 dzieciach. Jakie są wyniki?
Skuteczność metody sprawdzili naukowcy pod kierownictwem zespołu z Uniwersytetu w Michigan.
W badaniach klinicznych III fazy:
- uczestniczyło 830 dzieci poniżej 6. roku życia z ciężką próchnicą wczesnego dzieciństwa,
- zastosowano roztwór zawierający 38% fluorku diaminosrebra,
- preparat nakładano na zmiany próchnicowe, a leczenie powtarzano po sześciu miesiącach,
- oceniano, czy próchnica przestała się rozwijać.
Wyniki pokazały, że po sześciu miesiącach SDF zahamował rozwój 54% leczonych zmian próchnicowych. To ważny rezultat, szczególnie w przypadku najmłodszych pacjentów, u których tradycyjne leczenie bywa trudne.
Bez wiertła i znieczulenia. Kto może skorzystać?
Największą zaletą metody jest jej prostota. Nałożenie preparatu trwa kilka sekund, nie wymaga zastrzyków ani użycia wiertła.
SDF może być szczególnie pomocny w przypadku:
- małych dzieci, które boją się dentysty lub nie potrafią współpracować podczas zabiegu,
- osób z niepełnosprawnościami utrudniającymi tradycyjne leczenie,
- seniorów, dla których długie zabiegi stomatologiczne są obciążające,
- pacjentów z silnym lękiem przed leczeniem zębów.
U niektórych dzieci regularne stosowanie preparatu może pozwolić utrzymać próchnicę pod kontrolą aż do naturalnego wypadnięcia zęba mlecznego.
Czy specjalny płyn całkowicie zastąpi borowanie?
Nie. Choć wyniki są obiecujące, metoda ma swoje ograniczenia.
Najważniejszym skutkiem ubocznym jest trwałe ciemnienie leczonej zmiany próchnicowej. Może być ono szczególnie widoczne na przednich zębach.
Ponadto:
- preparat nie działa skutecznie na każdą zmianę próchnicową,
- nie odbudowuje uszkodzonego zęba,
- może wymagać ponownego zastosowania,
- nie zawsze pozwala uniknąć późniejszego leczenia stomatologicznego.
Dlatego decyzję o zastosowaniu SDF powinien podejmować dentysta po ocenie stanu uzębienia.
Czy SDF to nowa metoda leczenia próchnicy?
Sam preparat nie jest nowością. Fluorek diaminosrebra stosuje się w stomatologii w różnych krajach od kilkudziesięciu lat.
Nowe badanie dostarcza jednak mocnych dowodów klinicznych na jego skuteczność u małych dzieci. Wyniki mogą pomóc w uzyskaniu w USA zatwierdzenia SDF przez FDA (amerykańska agencja rządowa odpowiedzialna za regulację, nadzór i ocenę bezpieczeństwa leków, wyrobów medycznych, żywności, kosmetyków) do hamowania próchnicy.
Dla pacjentów oznacza to szansę na szersze wykorzystanie szybkiego, niedrogiego i mało inwazyjnego leczenia.
Nie oznacza to końca tradycyjnego borowania, ale może sprawić, że część pacjentów uniknie bardziej skomplikowanych zabiegów.
Czy SDF jest stosowany w Polsce?
Fluorek diaminy srebra (SDF) jest dostępny również w Polsce, choć nie jest powszechnie stosowaną metodą zatrzymywania próchnicy u dzieci. Na polskim rynku można znaleźć preparaty zawierające 38% SDF. Warto jednak pamietać, że w Europie preparat ten jest przeznaczony przede wszystkim do leczenia nadwrażliwości zębiny, a jego stosowanie w celu zatrzymywania próchnicy wykracza poza wskazania producenta.
Metoda może być szczególnie przydatna u małych dzieci, które mają trudności ze współpracą podczas tradycyjnego leczenia stomatologicznego.
FAQ – Najczęstsze pytania o próchnicę bez borowania
Czy można wyleczyć próchnicę bez borowania?
Tak, w niektórych przypadkach możesz zatrzymać rozwój próchnicy bez użycia wiertła. Jedną z metod jest zastosowanie specjalnego płynu, który hamuje postęp zmian próchnicowych. Nie odbudowuje on jednak utraconych tkanek zęba.
Jaki płyn zatrzymuje próchnicę bez borowania?
Do zatrzymywania próchnicy stosuje się fluorek diaminy srebra (SDF). Preparat działa przeciwbakteryjnie i wspomaga remineralizację zębów. Dentysta nakłada go bezpośrednio na zmienione próchnicowo miejsca.
Czy leczenie próchnicy specjalnym płynem boli?
Zazwyczaj nie. Aplikacja fluorku diaminy srebra jest szybka, nie wymaga borowania ani znieczulenia. Musisz jednak wiedzieć, że preparat może trwale zabarwić zmiany próchnicowe na czarno.
Czy fluorek diaminy srebra jest skuteczny u dorosłych?
Tak, fluorek diaminy srebra może zatrzymywać próchnicę również u dorosłych, szczególnie na powierzchniach korzeni zębów. Skuteczność zależy jednak od rodzaju i zaawansowania zmian oraz regularnej kontroli stomatologicznej.
Czy specjalny płyn na próchnicę zastąpi tradycyjne plombowanie?
Nie zawsze. Jeśli masz głęboki ubytek lub ząb wymaga odbudowy, samo zastosowanie płynu może nie wystarczyć. Dentysta oceni, czy możesz uniknąć borowania, czy konieczne będzie tradycyjne leczenie.
Przeczytaj również:
Higiena jamy ustnej dziecka. Jak o nią dbać?
- https://www.sciencedaily.com/releases/2026/10/261025222339.htm?
- https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42507437/
- Fontana M. i wsp. – Efficacy of Silver Diamine Fluoride on Young Children With Severe Early Childhood Caries: A Randomized Clinical Trial. „JAMA Pediatrics”, 2026.

