Szerszeń azjatycki dotarł do Polski. Pod Krakowem odkryto pierwsze gniazdo tego inwazyjnego gatunku, a pojedyncze owady znaleziono także w samym mieście. W usunięciu gniazda mają pomóc specjaliści z Francji. Szerszeń azjatycki stanowi poważne zagrożenie dla pszczół, ale czy jest niebezpieczny również dla ludzi? Sprawdź, jak go rozpoznać i co zrobić, gdy zauważysz jego gniazdo.
W październiku 2026 roku naukowcy potwierdzili obecność szerszenia żółtonogiego (Vespa velutina), nazywanego także szerszeniem azjatyckim, w Małopolsce. Pierwsze w Polsce rozwinięte gniazdo tego gatunku odkryto w Dolinie Kluczwody, na terenie miejscowości Wielka Wieś pod Krakowem.
Wszystko zaczęło się od zdjęć owadów opublikowanych przez pszczelarzy. Specjaliści rozpoznali na nich szerszenia azjatyckiego i rozpoczęli poszukiwania gniazda.
Znaleźli je na wysokości około 10–15 metrów, w koronie drzewa. Ma około 80 cm średnicy i według dotychczasowych doniesień pozostaje aktywne. Pojedyncze szerszenie schwytano również w pasiece Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Nie wiadomo, czy pochodzą z tej samej kolonii, czy w okolicy znajduje się kolejne gniazdo.
Likwidacja gniazda wymaga odpowiedniego sprzętu i doświadczenia. Znajduje się ono wysoko na drzewie, a szerszenie mogą agresywnie bronić swojej kolonii. Według doniesień Polskiej Agencji Prasowej w usunięciu gniazda ma pomóc wyspecjalizowana ekipa z Francji.
Francuzi mają doświadczenie w walce z tym gatunkiem. Szerszeń azjatycki pojawił się w ich kraju w 2004 roku i od tego czasu rozprzestrzenił się na kolejne europejskie państwa, w tym Niemcy i Czechy.
Na razie nie wiadomo, czy szerszenie azjatyckie pozostaną w Polsce na stałe. Naukowcy planują badania genetyczne schwytanych owadów, aby ustalić, skąd przybyły. Mogły przylecieć z innych europejskich krajów lub zostać przypadkowo przewiezione wraz z transportem towarów.
Niepokojąca jest pora roku. Jesienią młode królowe przygotowują się do zimowania. Jeśli przetrwają chłodne miesiące, wiosną mogą założyć własne gniazda. Usunięcie odkrytej kolonii nie daje więc pewności, że w przyszłym roku nie pojawią się kolejne.
Czytaj też:
Alergia na jad owadów – czym się charakteryzuje?
Wbrew obawom szerszeń azjatycki nie jest olbrzymim owadem. Zazwyczaj jest nawet nieco mniejszy od szerszenia europejskiego, który naturalnie występuje w Polsce.
Sprawdź, jak rozpoznać szerszenia azjatyckiego:
Rodzimy szerszeń europejski ma znacznie więcej żółtych i rdzawobrązowych elementów na ciele. Oba gatunki najłatwiej odróżnić po ubarwieniu.
Szerszenia żółtonogiego nie należy też mylić z azjatyckim szerszeniem olbrzymim (Vespa mandarinia). To dwa różne gatunki.
Szerszeń azjatycki może użądlić człowieka, ale nie jest z natury bardziej agresywny od innych szerszeni. Największe ryzyko pojawia się wtedy, gdy ktoś zbliży się do jego gniazda. Owady mogą wówczas zaatakować w obronie kolonii.
Użądlenie szerszenia azjatyckiego zwykle powoduje silny ból, zaczerwienienie i obrzęk skóry. Poważniejsze konsekwencje mogą wystąpić w przypadku:
Jeśli użądli Cię szerszeń, oddal się w bezpieczne miejsce, umyj skórę wodą z mydłem i przyłóż zimny okład, aby zmniejszyć ból oraz obrzęk.
Jeśli pojawią się duszność, obrzęk języka lub gardła, silne zawroty głowy albo omdlenie, natychmiast zadzwoń pod numer 112. Mogą to być objawy anafilaksji. Jeśli masz przepisany autowstrzykiwacz z adrenaliną, użyj go zgodnie z zaleceniami.
Po użądleniu w jamie ustnej lub gardle również pilnie wezwij pomoc, nawet jeśli początkowo oddychasz bez trudności.
Największe zagrożenie związane z pojawieniem się szerszenia azjatyckiego dotyczy pszczół miodnych i innych owadów zapylających. Szerszeń potrafi zawisnąć w powietrzu przed ulem i chwytać wracające do niego pszczoły. Jego obecność sprawia również, że pozostałe pszczoły ograniczają wyloty po pokarm. W rezultacie do ula trafia mniej nektaru i pyłku, a cała pszczela rodzina słabnie. Długotrwałe ataki mogą doprowadzić nawet do jej obumarcia.
Szerszeń azjatycki poluje także na dzikie owady zapylające. Z tego powodu znalazł się na unijnej liście inwazyjnych gatunków obcych, czyli gatunków, które trafiły poza obszar swojego naturalnego występowania i zagrażają miejscowej przyrodzie.
W Europie Zachodniej szerszeń azjatycki od lat jest poważnym problemem dla pszczelarzy. Dlatego specjaliści podkreślają znaczenie szybkiego wykrywania i usuwania jego gniazd.
Szerszenie azjatyckie budują duże gniazda, często wysoko na drzewach. Mogą one przypominać kulę lub gruszkę z niewielkim otworem z boku. Wiosną, gdy kolonia dopiero się rozwija, gniazda są mniejsze i mogą znajdować się również pod dachami lub w budynkach gospodarczych.
Jeśli zauważysz owada przypominającego szerszenia azjatyckiego:
Nie zbliżaj się do gniazda, nie potrząsaj drzewem i nie próbuj usuwać go samodzielnie. Może to sprowokować szerszenie do ataku.
Nie zabijaj też owadów tylko dlatego, że przypominają szerszenia azjatyckiego. Łatwo pomylić go z innymi gatunkami, które naturalnie występują w Polsce.
Nie ma na to dowodów. Dotychczas jego obecność potwierdzono w Małopolsce. Nie można jednak wykluczyć, że występuje także w innych regionach.
Nie. Szerszeń żółtonogi jest zazwyczaj nieco mniejszy od rodzimego szerszenia europejskiego.
Zwykle nie. Najczęściej żądli w sytuacji zagrożenia, zwłaszcza gdy ktoś zbliży się do jego gniazda.
Tak. Podobnie jak u innych szerszeni użądlenie może wywołać zagrażającą życiu reakcję alergiczną. Szczególnie niebezpieczne są również liczne użądlenia.
Tak, młode królowe mogą przetrwać zimę w ukryciu i wiosną założyć nowe gniazda. Nie wiadomo jeszcze, czy dojdzie do tego w Polsce.
Nie. Szerszenie nie produkują miodu. Dorosłe osobniki żywią się m.in. nektarem i sokami roślinnymi, natomiast swoje larwy karmią innymi owadami, w tym pszczołami.
Tak. Mniejsze gniazda zakładane wiosną mogą znajdować się pod zadaszeniami, w szopach i innych osłoniętych miejscach. Jeśli zauważysz podejrzane gniazdo, nie próbuj go usuwać samodzielnie.
Przeczytaj również:
Wstrząs anafilaktyczny po ukąszeniu owada – co warto wiedzieć?
Masz pytanie, szukasz porady?
Zapytaj farmaceutę
Rezerwuj w aplikacji, odbieraj w aptekach!
Sprawdź
