18
07 września 2021

Przedawkowanie witaminy C – jakie są objawy i skutki jej nadmiaru?

Witamina C, inaczej kwas askorbinowy, to związek z grupy alkoholi polihydroksylowych, czyli zawierających dużą ilość grup hydroksylowych -OH. Dzięki takiej budowie związek ten jest rozpuszczalny w wodzie, dzięki czemu nie dochodzi do jego kumulacji w organizmie, a jego nadmiar jest wydalany wraz z moczem. Przedawkowanie witaminy C jest rzadkim zjawiskiem, lecz należy pamiętać, że każda substancja suplementowana w nadmiarze może być groźna dla naszego organizmu. 

Rola witaminy C w organizmie 

Witamina C jest głównie kojarzona ze względu na swoje właściwości uodparniające oraz regulację procesów związanych z białymi krwinkami, które są odpowiedzialne za walkę z drobnoustrojami chorobotwórczymi.  Kwas askorbinowy odpowiada również za: 

  • syntezę kolagenu – rusztowania każdej komórki naszego organizmu; 
  • działanie przeciwstarzeniowe, przeciwzmarszczkowe; 
  • obniżenie ciśnienia krwi; 
  • obniżenie cholesterolu we krwi; 
  • syntezę hormonów steroidowych (reguluje procesy funkcjonowania tarczycy i przysadki mózgowej); 
  • zwalczanie wolnych rodników, co stanowi główny punkt walki z nowotworami; 
  • wchłanianie żelaza; 
  • wchłanianie wapnia. 

Czy można przedawkować witaminę C? 

Człowiek nie jest w stanie samodzielnie syntetyzować witaminy C, dlatego musi dostarczać ją wraz z dietą. Witamina C, należąca do grupy witamin rozpuszczalnych w wodzie, jedynie w niewielkich ilościach gromadzi się w organizmie w wątrobie, nadnerczach, trzustce i mózgu. Większość kwasu askorbinowego wydalana jest wraz z moczem. W związku z tym bardzo trudno o przedawkowanie witaminy C.  

Niemniej jednak w trakcie dodatkowej suplementacji witaminą C powinniśmy pamiętać, że dobowe dawki kwasu askorbinowego nie powinny przekraczać 1000 mg, ponieważ może dochodzić do reakcji organizmu na zbyt duże ilości tej witaminy

Dobowe zapotrzebowanie na witaminę C 

Dobowe dawki witaminy C niezbędne do prawidłowej pracy naszego organizmu to wartości między 40 a 100 mg. Dawka witaminy C uzależniona jest od: 

  • wieku pacjenta,  
  • stanu zdrowia (zapotrzebowanie na witaminę C wzrasta w przypadku niektórych chorób, przeziębienia czy nowotworów),  
  • intensywności uprawianej aktywności fizycznej,  
  • ciąży lub karmienia piersią, 
  • tego, czy pacjent należy do grupy ryzyka wystąpienia niedoborów. 

Potrzeba dodatkowej suplementacji może pojawić się u: 

  • osób starszych, u których spada poziom apetytu, 
  • osób na ścisłej diecie (np. odchudzającej), 
  • osób z zaburzeniami łaknienia (bulimia, anoreksja), 
  • osób z zaburzeniami wchłaniania (wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna), 
  • palaczy
  • diabetyków
  • pacjentów cierpiących na nadciśnienie tętnicze i o zwiększonym poziomie cholesterolu. 

Objawy przedawkowania witaminy C – jakie są? 

Przedawkowanie witaminy C daje bardzo niespecyficzne objawy, które mogą być zbagatelizowane przez pacjenta. Najczęstszymi objawami przedawkowania kwasu askorbinowego są: 

  • wysypka skórna o wyglądzie pokrzywki, 
  • zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego: nudności, zgaga, wymioty, wzdęcia, uczucie przelewania, biegunka, bóle brzucha. 

Objawy te mijają po zmniejszeniu dawki witaminy C. 

Czy nadmiar witaminy C może poważnie zaszkodzić? 

W większości przypadków nadmiar witaminy C jest wydalany z organizmu wraz z moczem, ponieważ jak już wcześniej wspomniano, jest to witamina rozpuszczalna w wodzie. Nie kumuluje się w organizmie, w związku z czym jej przedawkowanie występuje stosunkowo rzadko. Jednakże wśród niektórych grup pacjentów nadmierna suplementacja witaminą C może stanowić zagrożenie. Przede wszystkim mowa tu o pacjentach z zaburzeniami czynności nerek, ponieważ w tym wypadku wydalanie kwasu askorbinowego będzie utrudnione. 

Przedawkowanie witaminy C – skutki uboczne 

Nadmierna suplementacja – powyżej 1000 mg na dobę – może doprowadzić do zwiększenia stężenia witaminy C w moczu, co skutkuje odkładaniem się kamieni moczanowych i szczawianowych. Prowadzi to do wystąpienia kamicy nerkowej, której konsekwencją może być bolesna kolka nerkowa

Jak leczyć przedawkowanie witaminy C? 

Przedawkowanie witaminy C nie wymaga specjalnego leczenia. Nadmiar zostanie wydalony wraz z moczem. Jeśli jednak u pacjenta doszło do wytworzenia się kamieni nerkowych, należy zwrócić się po pomoc do urologa, który nakaże przyjmowanie preparatów moczopędnych. Specjalista może także zalecić pacjentowi zabieg rozbicia złogów przy pomocy lasera. 

Jak nie przedawkować witaminy C? 

Należy pamiętać, że jeśli stosujemy dobrze zbilansowaną dietę, dostarczamy do organizmu odpowiednią ilość witaminy C.  

Spożywanie w ciągu dnia pięciu posiłków zawierających owoce lub warzywa gwarantuje nam odpowiednią podaż witaminy C z diety.  

Bardzo trudno przedawkować witaminę C, dostarczając ją do organizmu wyłącznie w postaci posiłków. 1000 mg kwasu askorbinowego, czyli maksymalna dobowa dawka witaminy C, to 2 kg pomarańczy lub 20 kg jabłek. Trudno wyobrazić sobie taki posiłek.  Witamina C w ostatnich latach cieszy się dużą popularnością ze względu na powszechne stwierdzenie, że pomaga ona zwalczać przeziębienie.  

Kwas askorbinowy ze względu na swoje działanie przeciwutleniające jest świetnym preparatem zwiększającym odporność, jednakże żadne badania naukowe nie wykazały jednoznacznie, że witamina C skraca czas przeziębienia.  

Jeśli suplementujemy ten związek, pamiętajmy o umiarze i dawkowaniu zgodnym z zaleceniami. 

Produkty spożywcze bogate w witaminę C 

Najwięcej kwasu askorbinowego odnajdziemy w świeżych owocach i warzywach, choć również w niektórych mięsach zawartość witaminy C jest duża – niektóre zwierzęta potrafią ją syntetyzować.  Choć witamina C kojarzy nam się z cytrusami, to jednak największe jej ilości znajdziemy w: 

  • aceroli (1000-4500 mg/100 g produktu),  
  • jagodach camu camu (1200-2050 mg/100 g produktu), 
  • owocach dzikiej róży (250-800 mg/100 g produktu).  

Witaminę C znajdziemy również w: 

  • cytrusach, 
  • jeżynach, 
  • kiwi, 
  • cebuli, 
  • brukselce, 
  • papryce 
  • pomidorach, 
  • karczochach, 
  • ziemniakach, 
  • jabłkach, 
  • natce pietruszki. 

Interakcje witaminy C z lekami 

W przypadku stosowania pewnych grup leków, pacjent nie powinien dodatkowo suplementować witaminy C ze względu na możliwość zmiany działania leku podstawowego. Przykładami preparatów, które wchodzą w niekorzystne interakcje z witaminą C, są: 

  • furosemid – preparat moczopędny stosowany przede wszystkim w leczeniu niewydolności nerek oraz niewydolności krążeniowej (witamina C potęguje jego działanie, co może doprowadzić do odwodnienia i niedoborów potasu); 
  • preparaty antykoncepcyjne – ich stosowanie wraz z preparatami witaminy C może doprowadzić do nasilenia działania antykoncepcji, co skutkuje zaburzeniami w funkcjonowaniu wątroby oraz zwiększa prawdopodobieństwo powstania zakrzepów; 
  • paracetamol – witamina C nasila działanie paracetamolu. Krótkotrwałe leczenie przeciwprzeziębieniowe takimi preparatami nie wyrządzi nam krzywdy, jednakże przewlekłe stosowanie paracetamolu wraz z suplementacją witaminy C może doprowadzić do zaburzeń w funkcjonowaniu wątroby. 

Witamina C osłabia również działanie niektórych leków stosowanych w leczeniu:  

  • depresji (doksepina),  
  • nadciśnienia tętniczego (propranolol),  
  • zakrzepicy (heparyna), 
  • infekcji bakteryjnych (cyprfloksacyna). 

Podstawą dbania o zdrowie powinna być dobrze zbilansowana dieta, bogata w potrzebne witaminy i minerały. Czasem zapotrzebowanie na nie wzrasta (np. w trakcie choroby, przy złym wchłanianiu lub w czasie uprawiania sportów), dlatego wówczas warto sięgnąć po dodatkową suplementację. Powinniśmy jednak pamiętać, że zarówno niedobór, jak i nadmiar może zaszkodzić naszemu organizmowi. Jeśli nie jesteśmy pewni, jaką ilość witaminy C stosować, zwróćmy się o pomoc do naszego lekarza, zaufanego farmaceuty lub dietetyka. 

Przeczytaj również:
Witamina C (kwas askorbinowy) – właściwości, rola i zastosowanie
Witamina C na przeziębienie – czy pomaga w jego zapobieganiu i leczeniu?

Źródła: 

  • A. Kantorska, Witamina C rola i znaczenie dla organizmu, Praca poglądowa w ramach specjalizacji z farmacji aptecznej, Kierownik specjalizacji – dr n. farm. Hanna Jankowiak-Gracz. 
  • K. Janda, M. Kasprzak, J. Wolska, Witamina C – budowa, właściwości, funkcje i występowanie, Pom J Life Sci 2015, 61, 4, 419–425. 
  • M. Jurgowiak, E.M. Jurgowiak, Witamina C – czy może być niebezpieczna?, Biologia w Szkole rok 2002 tom 55, numer 2, strony 72-74.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Zawartość witaminy C w pomarańczy

W pomarańczy jest około 50 miligramów witaminy C na 100 gramów produktu. Przeczytaj więcej:Jakie jest dzienne zapotrzebowanie na witaminę C?Witamina…

Zobacz więcej

Dzienna dawka witaminy C dla dziecka

Witamina C, czyli kwas askorbinowy to związek, który powinien być dostarczany naszemu organizmowi każdego dnia. Doskonałym preparatem z witaminą C…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

  1. Kamil pisze:

    Nie napisano najważniejszej informacji, która może wpłynąć na zdrowie czytających. Otóż przedawkować można tylko wit. C, sprzedawaną w aptece w postaci tabletek. Produkty sypkie tj,. kwas askorbinowy, askorbinian sodu i wyciągi np. z dzikiej róży nie spowodują żadnych dolegliwości poza biegunką.

    1. mgr farm. Katarzyna Szkaradek pisze:

      Choć niektóre preparaty, szczególnie te naturalne, wydają się bezpieczne, to jednak należy zawsze pamiętać, że w za dużych ilościach, mogą zaszkodzić. Stąd najlepiej skonsultować się bezpośrednio z lekarzem lub farmaceutą, aby uniknąć takich sytuacji.

Czytaj także
04 grudnia 2019 mgr farm. Magdalena Fuszara
17 kwietnia 2020 mgr farm. Marta Grabowska
15 września 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)