2
19 listopada 2021

Salmonella w ciąży – objawy, leczenie, zagrożenia

Choroby odzwierzęce, inaczej zoonozy, to choroby przenoszone ze zwierzęcia na człowieka. Zwierzęta i niektóre produkty pochodzenia zwierzęcego mogą zawierać patogeny, które powodują choroby u ludzi. Część z nich jest szczególnie niebezpieczna dla ciężarnych. 

Kobieta w ciąży przygotowuje sałatkę

Witaminy dla przyszłych mam

Czy zwierzęta mogą stanowić zagrożenie dla ciężarnych?

Choć choroby odzwierzęce występują coraz rzadziej, kontakt z niektórymi zwierzętami niesie za sobą ryzyko zarażenia. Takie infekcje nie zawsze są groźne dla matki, ale mogą stwarzać zagrożenie dla płodu.  

Do zwierząt przenoszących choroby odzwierzęce zaliczamy m.in.: 

  • koty mogące przenosić toksoplazmozę – chorobę wywoływaną przez pierwotniaka Toxoplasma gondii. Człowiek może zarazić się najczęściej przez brudne ręce (podczas prac w ogrodzie) lub po spożyciu nieumytych warzyw zebranych prosto z ziemi. Wbrew powszechnej opinii szansa na zarażenie się bezpośrednio od kota lub przy sprzątaniu kuwety jest niewielka, a według badań serologicznych częstość występowania T. gondii u właścicieli kotów i osób ich nieposiadających jest podobna. Toksoplazmoza u ciężarnych może spowodować wady płodu lub utratę ciąży; 
  • gady, płazy, ptaki, drób – mogą przenosić salmonellozę
  • gryzonie (myszy, chomiki, świnki morskie) – mogą przenosić wirus limfocytarnego zapalenia splotu naczyniówkowego i opon mózgowo-rdzeniowych (LCMV). Aby uniknąć zarażenia, należy unikać kontaktu z dzikimi gryzoniami, unikać mycia klatek i myć ręce wodą z mydłem po kontakcie z nimi. Wirus ten może powodować wady u płodu lub utratę ciąży; 
  • zwierzęta hodowlane (owce, kozy, bydło) – mogą przenosić bakterię Coxiella burnetti powodującą gorączkę Q, znaną jako „kozia grypa”. Zarażenie następuje po wdychaniu aerozoli zawierających skażone cząstki kału, moczu lub mleka zwierząt. Na zakażenie narażone są osoby pracujące przy zwierzętach hodowlanych, np. weterynarze, pracownicy rzeźni, przetwórni mięsa czy garbarni. Choroba ta stwarza ryzyko poronienia, porodu przedwczesnego lub niskiej masy urodzeniowej. Zwierzęta hodowlane mogą również być źródłem listeriozy – choroby wywołanej przez bakterię Listeria monocytogenes. Można się nią zarazić nie tylko przez kontakt ze zwierzętami, ale również przez spożycie niepasteryzowanego mleka, serów pleśniowych i miękkich nieznanego pochodzenia, skażonej wody, nieumytych warzyw i owoców oraz surowego mięsa. Bakterie przechodzące przez łożysko do płodu powodują przewlekłe zapalenie narządu rodnego, poronienia lub przedwczesne porody. 

Salmonella a ciąża – co zrobić? 

Ciężarne nie są w grupie zwiększonego ryzyka infekcji Salmonellą.  

W przypadku wystąpienia zatrucia warto dbać o odpowiednie nawodnienie i nie zażywać leków bez wcześniejszej konsultacji z lekarzem lub farmaceutą, gdyż niektóre leki mogą być szkodliwe dla płodu. W przypadku przedłużającego się trwania choroby należy zgłosić się do lekarza. 

Objawy zakażenia Salmonellą w ciąży 

Salmonelloza objawia się gorączką i dolegliwościami ze strony układu pokarmowego, takimi jak nudności, wymioty, ból brzucha czy biegunka. Zakażenie może prowadzić do odwodnienia. Początkowo zatrucie pokarmowe może przypominać objawy grypy lub nudności związane z fizjologicznym przebiegiem ciąży.  

Zatrucie Salmonellą w ciąży – jakie są zagrożenia? 

Zwykle salmonelloza nie stanowi zagrożenia dla dziecka. W przypadku odwodnienia może powodować powikłania związane ze zmniejszeniem objętości wód płodowych. Ciężkie i dłużej trwające infekcje Salmonellą podczas ciąży są związane z większym ryzykiem: 

  • poronienia,  
  • obumarcia płodu,  
  • porodu przedwczesnego, 
  • zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.  

Potencjalne skutki zakażenia Salmonellą w ciąży – jakie mogą być? 

W ciężkim przebiegu salmonellozy mogą wystąpić: 

  • odwodnienie – lekkie odwodnienie nie stanowi zagrożenia, jednak poważne odwodnienie może doprowadzić do zaburzeń elektrolitowych i niewydolności nerek; 
  • posocznica – mówimy o niej, gdy infekcja rozprzestrzenia się przez krew i powoduje infekcję różnych organów wewnętrznych, m.in. mózgu (zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych), serca (zapalenie wsierdzia), stawów i kości (zapalenie szpiku). Obecność tych bakterii we krwi zdarza się tylko w 4% przypadków i mogą one wówczas przedostać się do dziecka, powodując np. poród przedwczesny, poronienie, obumarcie płodu czy zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych; 
  •  niewydolność wielonarządowa i zgon. 

Leczenie salmonelli w ciąży – jak wygląda? 

W przypadku ciężarnych z salmonellozą zwykle nie stosuje się leczenia. Antybiotykoterapia zarezerwowana jest tylko w uzasadnionych przypadkach ciężkiego i inwazyjnego przebiegu choroby, ponieważ zwiększają one odsetek nosicielstwa i je przedłużają. Stosuje się wówczas amoksycylinę lub cefalosporyny.    

Jakich produktów unikać, aby nie zarazić się Salmonellą? 

Bakterie Salmonella wchodzą w skład prawidłowej flory jelitowej zwierząt. Około 95% przypadków zakażeń jest przenoszonych przez niedogotowaną, niepasteryzowaną lub niedokładnie umytą żywność, która miała kontakt z zakażoną glebą lub odchodami zwierząt. 

Ciężarne powinny unikać surowych lub niedogotowanych niepasteryzowanych jajek. Są one używane często w domowej roboty majonezach i sosach sałatkowych, lodach i kremach czy surowym cieście.  

Produkty komercyjne zawierają jaja poddane procesowi pasteryzacji i są one bezpieczne do spożycia.  

W ciąży należy unikać również niepasteryzowanego nabiału – mleka i niektórych rodzajów miękkiego sera, surowego lub niedogotowanego mięsa nieznanego pochodzenia, jedzenia, które stało przez dłuższy czas w lodówce, niepasteryzowanych soków czy niedokładnie umytych warzyw i kiełków. 

Mimo że gotowanie jedzenia to najlepsza metoda unieszkodliwienia patogenów powodujących zatrucia, coraz wyższe standardy zredukowały występowanie zakażonych produktów w sklepach spożywczych. Z tego powodu ciężarne nie muszą już całkowicie rezygnować z serów, wędzonych mięs czy sushi, jeśli pochodzą one ze sprawdzonego źródła, są odpowiednio przechowywane i przygotowane.

Przeczytaj również:
Wstydliwe przypadłości ciążowe – jak sobie z nimi poradzić?

Źrodła: 

  1. Tam, Carolyn et al. “Food-borne illnesses during pregnancy: prevention and treatment.” Canadian family physician Medecin de famille canadien vol. 56,4 (2010): 341-3. 
  2. Perry, Ian D et al. “Analysis of the capacity of Salmonella enterica Typhimurium to infect the human Placenta.” Placenta vol. 83 (2019): 43-52. 
  3. Delcourt, Charlotte et al. “Salmonella enteritidis during pregnancy, a rare cause of septic abortion: case report and review of the literature.” Journal of obstetrics and gynaecology : the journal of the Institute of Obstetrics and Gynaecology vol. 39,4 (2019): 554-555. 
  4. Robert-Gangneux F., Darde M.L.: Epidemiology of and diagnostic strategies for toxoplasmosis. “Clin. Microbiol. Rev.”, 2012, 25, 264-296.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Jak odróżnić muchomora sromotnikowego od kani?

Muchomor sromotnikowy odpowiada za najczęstsze zatrucia grzybami w Polsce. Jest to bardzo niebezpieczny grzyb, który tak jak Pani wspomniała, może…

Zobacz więcej

Ujemne Rh u kobiety w ciąży

Ujemny czynnik Rh u matki powoduje, że jej organizm uznaje taki czynnik jako obcy, a jej układ odpornościowy będzie atakował…

Zobacz więcej

Ciąża a grupa krwi

Różne grupy krwi rodziców dziecka mogą skutkować konfliktem serologicznym między matką a płodem. W celu zapobiegnięcia takiej sytuacji sprawdza się…

Zobacz więcej

Suplementacja witaminy D w ciąży

Jak najbardziej, suplementacja witaminą D u kobiet w ciąży, jak i matek karmiących piersią jest bardzo ważna. Ilość witaminy D…

Zobacz więcej

Czy w ciąży można wykonać rezonans magnetyczny (MRI)?

Można. Badanie z użyciem rezonansu magnetycznego jest uznawane za nieszkodliwe zarówno dla płodu, jak i pacjentki w ciąży. Przeczytaj również:Czy…

Zobacz więcej

Czy w ciąży można wykonywać RTG?

Należy unikać wykonywania zdjęć RTG pacjentkom w ciąży. Nie zawsze jest to możliwe, dlatego decyzja o wykonaniu bądź rezygnacji ze…

Zobacz więcej

Jakie witaminy powinna brać przyszła mama?

W trakcie planowania ciąży i na samym jej początku najważniejsza jest suplementacja kwasu foliowego. Ponadto istotna jest odpowiednia podaż witaminy…

Zobacz więcej

Szczepienie na grypę w ciąży

Kobiety w ciąży stanowią grupę wysokiego ryzyka jeśli chodzi o powikłania grypy, a ryzyko to narasta w kolejnych trymestrach. Opisywano…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Kobieta w ciąży przygotowuje sałatkę

Witaminy dla przyszłych mam

Czytaj także
20 października 2021 Agata Kleszcz
27 listopada 2020 mgr farm. Monika Cichocka
22 lutego 2019 mgr farm. Aneta Sara Lis
30 września 2019 mgr farm. Magdalena Fuszara
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)