Test ALEX w diagnostyce alergii – co wykrywa? Normy, wynik i cena

Test ALEX – pigułka wiedzy o badaniu

• Co pokazuje? Swoiste IgE, czyli przeciwciała skierowane przeciw konkretnym alergenom, wobec 117 ekstraktów alergenowych i 178 pojedynczych białek alergenowych, czyli łącznie 295 parametrów.
• Materiał: krew żylna.
• Kiedy zbadać? W przypadku podejrzenia uczulenia na wiele alergenów, reakcji krzyżowych lub gdy potrzebna jest szeroka diagnostyka alergii IgE-zależnej.
• Czy trzeba być na czczo? Nie. Przed pobraniem możesz normalnie jeść i pić.
• Ile kosztuje? Zwykle około 1100–1600 zł. Cena zależy od punktu pobrań.
• Jak długo czeka się na wynik? Zwykle około 5–15 dni roboczych, zależnie od laboratorium.
• Inne nazwy / skróty: ALEX2, Allergy Explorer 2, panel ALEX 295, test alergiczny ALEX, multipleksowy (wieloparametrowy) test alergiczny.

Czytaj też:
Leki przeciwhistaminowe. Jak działają i jakie wybrać na alergię?

Test ALEX – kto i kiedy powinien wykonać badanie?

Badanie ALEX może być przydatne, gdy objawy wskazują na alergię, ale trudno ustalić, co je wywołuje.

Lekarz może rozważyć je m.in. przy:

• nawracającym katarze, kichaniu, łzawieniu oczu, duszności lub zmianach skórnych,
• dolegliwościach pojawiających się po określonych pokarmach,
• podejrzeniu uczulenia na pyłki, roztocza, zwierzęta, pleśnie, lateks lub jad owadów,
• wielu dodatnich wynikach wcześniejszych badań alergicznych,
• podejrzeniu reakcji krzyżowych,
• planowaniu immunoterapii swoistej, czyli odczulania.

Ponieważ test alergiczny ALEX wykonuje się z krwi, może być przydatny także wtedy, gdy wykonanie testów skórnych jest utrudnione.

Test ALEX – przygotowanie do badania

Badanie nie wymaga bycia na czczo ani zgłoszenia się do punktu pobrań o określonej porze dnia.

Nie odstawiaj samodzielnie leków przeciwalergicznych. Leki przeciwhistaminowe zwykle nie wpływają na oznaczenie swoistego IgE we krwi, dlatego przed testem ALEX najczęściej nie trzeba ich odstawiać.

Test ALEX – pobierany materiał

Do badania pobiera się krew żylną, najczęściej z żyły w zgięciu łokciowym.

Z jednej próbki oznacza się swoiste IgE wobec wielu źródeł alergenów oraz konkretnych białek.

Test ALEX – czy badanie trzeba wykonać na czczo?

Nie. Przed testem ALEX możesz normalnie jeść i pić.

Test ALEX – cena badania

Badanie ALEX kosztuje zwykle około 1100–1600 zł. Cena zależy od miasta i punktu pobrań.

Przed badaniem sprawdź aktualny cennik wybranego punktu, ponieważ ceny mogą się różnić.

Test ALEX – co może wpłynąć na wynik badania?

Interpretując wynik, trzeba uwzględnić:

• reakcje krzyżowe – podobne białka obecne w różnych alergenach mogą powodować dodatnie wyniki dla kilku źródeł,
• zakres panelu – ujemny wynik nie wyklucza uczulenia na alergen, którego test ALEX nie obejmuje,
• rodzaj reakcji – ALEX wykrywa swoiste IgE, dlatego nie rozpozna reakcji, które nie przebiegają z udziałem tych przeciwciał,
• zgodność wyniku z objawami – samo wykrycie swoistego IgE nie oznacza jeszcze, że dany alergen powoduje u Ciebie dolegliwości.

Test ALEX ogranicza także wpływ przeciwciał rozpoznających CCD (cross-reactive carbohydrate determinants), czyli krzyżowo reagujące determinanty węglowodanowe. Są to podobne fragmenty cukrowe obecne na różnych alergenach, np. w pyłkach roślin czy jadach owadów. Układ odpornościowy może rozpoznać te podobne fragmenty i wytworzyć przeciwko nim przeciwciała, przez co wynik może wyjść dodatni dla kilku alergenów naraz, mimo że kontakt z nimi nie powoduje u Ciebie objawów.

Test ALEX – normy badania i interpretacja wyników

Test ALEX nie ma jednej normy dla całego panelu. Każdy alergen otrzymuje osobny wynik swoistego IgE, czyli przeciwciał skierowanych przeciw konkretnemu alergenowi. Wynik podaje się w kUA/l, czyli jednostkach używanych do określania stężenia IgE. W panelu ALEX stosuje się następującą klasyfikację:

Wynik od 0,3 kUA/l oznacza, że wykryto IgE wobec danego alergenu.

Wyższa klasa oznacza większe stężenie przeciwciał, ale nie mówi, jak silne będą objawy. Wynik trzeba więc zestawić z tym, co dzieje się po kontakcie z konkretnym alergenem.

U dorosłych kobiet i mężczyzn stosuje się tę samą skalę. Płeć nie zmienia progów IgE.

Test ALEX – normy u dzieci

U dzieci stosuje się te same progi IgE. Przy interpretacji lekarz bierze jednak pod uwagę wiek dziecka, jego objawy i kontakt z poszczególnymi alergenami.

Test ALEX dla dzieci można wykonać także u najmłodszych. Jedno pobranie krwi pozwala sprawdzić IgE wobec wielu alergenów, co może być przydatne w przypadku podejrzenia kilku różnych uczuleń.

Test ALEX – normy u kobiet w ciąży

W ciąży stosuje się te same progi IgE. Badanie polega na pobraniu krwi i nie wymaga bezpośredniego kontaktu z badanymi alergenami.

Potrzebę wykonania tak szerokiego panelu w ciąży omów z lekarzem.

Ujemny wynik testu ALEX – co oznacza?

Wynik poniżej 0,3 kUA/l oznacza, że test nie wykrył swoistego IgE wobec danego alergenu na poziomie uznawanym w badaniu ALEX za dodatni.

Ujemny wynik nie wyklucza jednak każdej możliwej przyczyny objawów. Dolegliwości mogą wynikać np. z:

• uczulenia na alergen, którego nie ma w panelu,
• reakcji alergicznej, która nie przebiega z udziałem przeciwciał IgE i dlatego nie zostanie wykryta przez ALEX,
• nietolerancji pokarmowej,
• innej choroby niezwiązanej z alergią.

Jeśli wynik jest ujemny, ale objawy regularnie pojawiają się po kontakcie z konkretnym czynnikiem, alergolog może zlecić dodatkowe badania. Jednym z nich jest próba prowokacji. Polega na podaniu podejrzewanego alergenu w kontrolowanych warunkach i obserwowaniu reakcji organizmu. Badanie wykonuje się pod nadzorem medycznym, ponieważ może wywołać objawy alergii.

Ujemny test ALEX – objawy alergii

Dalszej diagnostyki mogą wymagać:

• nawracający wodnisty katar i kichanie,
• świąd, zaczerwienienie i łzawienie oczu,
• pokrzywka lub obrzęk,
• duszność i świszczący oddech,
• powtarzające się dolegliwości po określonych pokarmach.

Jeśli takie objawy regularnie występują po kontakcie z konkretnym czynnikiem, nie wykluczaj alergii wyłącznie na podstawie ujemnego wyniku ALEX.

Dodatni wynik testu ALEX – co oznacza?

Dodatni wynik oznacza, że wykryto swoiste IgE wobec danego alergenu. Układ odpornościowy wytworzył przeciwko niemu przeciwciała. Taki stan nazywa się sensytyzacją. Sensytyzacja nie oznacza automatycznie alergii powodującej objawy. Możesz mieć dodatni wynik dla konkretnego alergenu i nie odczuwać dolegliwości po kontakcie z nim.

Dlatego nie eliminuj produktów z diety ani nie unikaj wszystkich alergenów wskazanych w raporcie wyłącznie na podstawie dodatniego wyniku.

Testy molekularne na alergię, takie jak ALEX, mogą również pomóc rozróżnić:

• uczulenie pierwotne – reakcję na białko charakterystyczne dla konkretnego źródła alergenu,
• reakcję krzyżową – reakcję wynikającą z podobieństwa białek występujących w różnych alergenach.

Takie rozróżnienie może pomóc m.in. w diagnostyce alergii pokarmowych i kwalifikacji do odczulania.

Dodatni wynik testu ALEX – objawy uczulenia

Jeśli alergen wskazany w badaniu rzeczywiście powoduje u Ciebie reakcję, po kontakcie z nim mogą wystąpić:

• katar, kichanie i zatkanie nosa,
• świąd i łzawienie oczu,
• pokrzywka lub obrzęk,
• kaszel, świszczący oddech lub duszność,
• ból brzucha, wymioty lub biegunka,
• w ciężkich przypadkach anafilaksja, czyli gwałtowna reakcja alergiczna, która może zagrażać życiu.

Klasa swoistego IgE nie mówi, jak silne będą objawy. Wysoki wynik nie musi oznaczać ciężkiej reakcji, a niższy nie wyklucza istotnych dolegliwości.

Co zrobić po otrzymaniu wyniku testu ALEX?

Niezależnie od wyniku testu ALEX omów go z alergologiem, który oceni go w kontekście Twoich objawów, wcześniejszych reakcji, innych wyników badań oraz kontaktu z poszczególnymi alergenami.

Alergolog może:

• wskazać alergeny, które rzeczywiście mogą odpowiadać za objawy,
• rozpoznać reakcje krzyżowe,
• ocenić możliwość immunoterapii swoistej,
• zdecydować, czy potrzebne są dodatkowe badania,
• określić, których alergenów faktycznie trzeba unikać.

Nie wprowadzaj rozbudowanej diety eliminacyjnej wyłącznie na podstawie dodatniego wyniku ALEX. Wykrycie swoistego IgE nie potwierdza samo w sobie alergii pokarmowej.

Test ALEX – powiązane badania

• IgE całkowite – pokazuje całkowite stężenie immunoglobuliny E, ale nie wskazuje konkretnego alergenu.
• Swoiste IgE dla pojedynczego alergenu – pozwala sprawdzić przeciwciała skierowane przeciwko wybranemu alergenowi.
• Punktowe testy skórne – pozwalają sprawdzić reakcję skóry na wybrane alergeny.
• Test aktywacji bazofilów (BAT) – ocenia reakcję określonych komórek układu odpornościowego na konkretny alergen.
• Próba prowokacji – pomaga w wybranych sytuacjach sprawdzić, czy podejrzewany alergen rzeczywiście wywołuje objawy.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o test ALEX

Co wykrywa test ALEX i czym różni się od zwykłego panelu alergicznego?

Badanie ALEX oznacza swoiste IgE, czyli przeciwciała skierowane przeciw konkretnym alergenom, wobec 117 ekstraktów i 178 pojedynczych białek alergenowych. Badanie konkretnych białek pomaga również rozpoznawać część reakcji krzyżowych.

Czy do testu ALEX trzeba być na czczo?

Nie. Przed pobraniem możesz normalnie jeść i pić.

Czy trzeba odstawić leki przeciwhistaminowe przed testem ALEX?

Nie. Leki przeciwhistaminowe zwykle nie wymagają odstawienia przed oznaczeniem IgE we krwi.

Ile kosztuje test ALEX?

Test ALEX kosztuje zwykle około 1100–1600 zł. Cena zależy od punktu pobrań.

Jak interpretować klasy wyniku testu ALEX?

Test ALEX stosuje klasy 0–4. Klasa 0 oznacza wynik poniżej 0,3 kUA/l, a klasy 1–4 coraz większe stężenie IgE. Wyższa klasa nie oznacza silniejszych objawów alergii.

Czy test ALEX można wykonać u dziecka?

Tak. Test ALEX dla dzieci można wykonywać również u najmłodszych. Z jednej próbki krwi można oznaczyć IgE wobec wielu alergenów.

Test ALEX – ile się czeka na wynik?

Zwykle około 5–15 dni roboczych. Dokładny termin zależy od laboratorium.

Co zrobić z wynikiem testu ALEX?

Omów wynik z alergologiem. Lekarz porówna go z Twoimi objawami i oceni, które wyniki mają znaczenie.

Przeczytaj również:
Alergia. Wszystko, co musisz o niej wiedzieć!