Yerba mate. Właściwości, działanie i sposób parzenia

Yerba mate – co to jest?

Yerba mate nie jest ani kawą, ani klasyczną herbatą. To napar przygotowywany z liści i drobnych gałązek ostrokrzewu paragwajskiego (Ilex paraguariensis), który pochodzi z Ameryki Południowej. Picie yerby jest szczególnie popularne w Argentynie, Paragwaju, Urugwaju i południowej Brazylii.

Od herbaty różni ją przede wszystkim roślina, z której powstaje. Klasyczną herbatę przygotowuje się z liści Camellia sinensis, a yerbę z ostrokrzewu paragwajskiego. Z kawą łączy ją natomiast kofeina i pobudzające działanie, ale yerba nie powstaje z ziaren kawowca.

Tradycyjnie susz wsypuje się do naczynia nazywanego matero, a napar pije przez bombillę, czyli metalową rurkę zakończoną filtrem. Nie potrzebujesz jednak takiego zestawu na start. Yerbę przygotujesz również w kubku, zaparzaczu lub french pressie.

Yerba mate zawiera kofeinę. Mateina to inna nazwa kofeiny obecnej w yerbie, a nie osobna czy łagodniejsza substancja pobudzająca.

Yerba mate – właściwości. Co daje picie yerba mate?

Najbardziej odczuwalne działanie yerba mate wiąże się z kofeiną. Dzięki niej napar pomaga ograniczyć senność i zwiększyć czujność. Dlatego sprawdza się rano, podczas nauki albo pracy wymagającej skupienia.

Ostrokrzew paragwajski zawiera również naturalne związki roślinne, m.in. polifenole.

Yerba mate na odchudzanie – czy działa?

Yerba mate bywa łączona z odchudzaniem, ale sam napar nie spala tkanki tłuszczowej. Badania nie dają podstaw, aby traktować go jako skuteczny sposób na utratę kilogramów. Yerba nie zastąpi zbilansowanej diety, ruchu i odpowiedniej ilości snu.

Yerba mate a kofeina – ile jej zawiera i jak działa?

Nie ma jednej odpowiedzi na pytanie, ile kofeiny ma yerba mate. Jej ilość zależy od sposobu przygotowania.

Znaczenie mają:

• ilość użytego suszu,
• rodzaj i sposób przetworzenia yerby,
• temperatura wody,
• liczba kolejnych zalań.

Ten sam susz możesz zalewać kilka razy. Dlatego liczy się kofeina wypita podczas całej sesji, a nie tylko pierwszego zalania.

U zdrowych osób dorosłych dzienna ilość kofeiny nie powinna przekraczać około 400 mg. Wliczają się w to wszystkie jej źródła, m.in. yerba, kawa, herbata, napoje energetyczne, cola, czekolada i niektóre suplementy.

Yerba mate a kawa – co lepiej pobudza?

Zarówno kawa, jak i yerba mate pobudzają głównie dzięki kofeinie. Nie da się więc powiedzieć, że jedna z nich zawsze działa mocniej. Kawę zazwyczaj wypijasz jako jedną porcję. Yerbę sączysz dłużej i dolewasz wodę do tego samego suszu. W efekcie podczas jednej sesji możesz wypić sporo kofeiny.

Jeśli dopiero zaczynasz, użyj mniej suszu. Łatwiej sprawdzisz, jaka porcja daje Ci przyjemne pobudzenie bez rozdrażnienia czy kołatania serca.

Czytaj także:
Substytuty kawy – których warto spróbować?

Kiedy najlepiej pić yerba mate?

Po yerbę najlepiej sięgaj rano albo w pierwszej części dnia. Skorzystasz wtedy z pobudzającego działania kofeiny i zmniejszysz ryzyko problemów z zasypianiem.

Jeśli mocno reagujesz na kofeinę, popołudniową porcję wypij wcześniej lub z niej zrezygnuj.

Jak parzyć yerba mate? Prosty sposób na początek

Na początek nie potrzebujesz dużej ilości suszu. Wystarczy około 1/4 naczynia. Użyj gorącej, ale nie wrzącej wody. Temperatura około 70-80°C pozwala uzyskać łagodniejszy smak i ograniczyć gorycz.

Jak przygotować yerba mate?

• Wsyp susz mniej więcej do 1/4 naczynia.
• Przechyl matero tak, aby susz ułożył się po jednej stronie, i umieść bombillę.
• Wlej niewielką ilość chłodniejszej wody, a następnie dolej wodę o temperaturze około 70-80°C.
• Kolejne porcje wody dolewaj w podobne miejsce, aż napar wyraźnie straci smak.

Jak parzyć yerba mate bez termometru?

Po zagotowaniu wody odczekaj kilka minut albo dodaj do niej trochę chłodnej wody. Nie musisz pilnować temperatury co do jednego stopnia.

Jak parzyć yerba mate w kubku bez bombilli?

Nie masz matero i bombilli? Użyj zaparzacza, sitka albo french pressu.

Wsyp susz, zalej go gorącą wodą i oddziel liście od naparu. Dzięki temu spróbujesz yerby bez kupowania specjalnych akcesoriów.

Yerba mate na zimno – jak przygotować tereré?

Tereré to yerba mate przygotowywana na zimno. Susz zalewa się chłodną wodą, często z dodatkiem lodu. Możesz dodać cytrynę, limonkę, pomarańczę albo świeżą miętę.

Otrzymasz orzeźwiający napój, który sprawdzi się w ciepły dzień.

Jaka yerba mate na początek?

Klasyczna yerba jest gorzka, roślinna i lekko cierpka. Niektóre odmiany mają też wyraźny, dymny aromat. Na początek nie musisz wybierać najbardziej intensywnego suszu.

Wybierając pierwszą yerba mate:

• sięgnij po łagodniejszy susz, np. typu suave,
• wybierz yerbę z większym udziałem łodyżek, jeśli wolisz mniej intensywny napar,
• spróbuj wariantu z miętą, cytrusami lub innymi dodatkami, jeśli klasyczny smak jest dla Ciebie zbyt gorzki,
• zacznij od małej porcji i zwiększaj ją dopiero wtedy, gdy poznasz smak yerby i swoją reakcję na kofeinę.

Con palo to yerba mate z liśćmi i fragmentami łodyżek. Zwykle daje łagodniejszy napar. Odmiana despalada, nazywana też sin palo, zawiera głównie liście i znacznie mniej łodyżek, dlatego jej smak jest zwykle bardziej intensywny i gorzki.

Nie istnieje jedna najlepsza yerba mate dla każdego. Na początek wybierz smak i intensywność, do których będziesz mieć ochotę wrócić.

Czy yerba mate jest zdrowa?

U zdrowej osoby dorosłej umiarkowane picie yerby może być częścią codziennej diety. Najważniejsza jest jednak Twoja reakcja na kofeinę.

Yerba mate – właściwości negatywne

Nadmiar kofeiny sprzyja rozdrażnieniu, niepokojowi, drżeniu rąk, kołataniu serca, problemom ze snem i dolegliwościom ze strony przewodu pokarmowego.

Jeśli po yerbie regularnie czujesz się gorzej, zmniejsz porcję lub z niej zrezygnuj.

Yerba mate a ciśnienie – czy yerba podnosi ciśnienie?

Kofeina u części osób na krótko podnosi ciśnienie i przyspiesza tętno.

Jeśli masz nadciśnienie lub zaburzenia rytmu serca i nie wiesz, jaka ilość kofeiny jest dla Ciebie odpowiednia, porozmawiaj z lekarzem.

Yerba mate a rakotwórczość – co warto wiedzieć?

W przypadku yerba mate duże znaczenie ma temperatura napoju. Regularne picie bardzo gorących płynów, powyżej około 65°C, wiąże się z większym ryzykiem raka przełyku. Dotyczy to również kawy i herbaty.

Nie musisz jednak mierzyć temperatury przed każdym łykiem. Jeśli yerba parzy Cię w usta lub gardło, poczekaj, aż ostygnie.

Yerba mate – kto powinien zachować ostrożność?

Ze względu na kofeinę szczególną ostrożność zachowaj:

• jeśli po kofeinie pojawia się u Ciebie kołatanie serca, niepokój lub bezsenność,
• w ciąży i podczas karmienia piersią,
• przy nadciśnieniu, chorobach serca lub zaburzeniach rytmu,
• jeśli przyjmujesz leki albo suplementy zawierające kofeinę lub inne składniki pobudzające.

Jeśli masz chorobę przewlekłą lub regularnie przyjmujesz leki, skonsultuj picie yerby z lekarzem lub farmaceutą.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o yerba mate

Po jakim czasie działa yerba mate?

Działanie kofeiny zwykle poczujesz po kilkunastu lub kilkudziesięciu minutach. Wiele zależy od porcji i Twojej wrażliwości.

Ile yerba mate sypać do kubka?

Na początek wystarczy około 1/4 naczynia. Mniejsza porcja pozwoli Ci łatwiej poznać smak i działanie yerby.

Ile razy można zalewać yerba mate?

Zalewaj susz tak długo, dopóki napar ma wyraźny smak. Liczba zalań zależy od rodzaju i ilości yerby.

Czy można pić yerba mate na czczo?

Tak, jeśli dobrze ją tolerujesz. Gdy picie na pusty żołądek powoduje u Ciebie dyskomfort, wypij ją po posiłku.

Czy dzieci mogą pić yerba mate?

Yerba zawiera kofeinę, dlatego nie traktuj jej jak zwykłego napoju dla dziecka. Jej podawanie wcześniej omów z lekarzem.

Czytaj także:
Jak przyspieszyć metabolizm?