Badanie NT-proBNP. Normy, przygotowanie i interpretacja wyniku

NT-proBNP – pigułka wiedzy o badaniu

• Co pokazuje? Stężenie NT-proBNP we krwi, które pomaga ocenić obciążenie serca i prawdopodobieństwo niewydolności serca.
• Materiał: krew żylna.
• Kiedy zbadać? Przy podejrzeniu niewydolności serca, duszności, obrzękach nóg lub szybkim męczeniu się.
• Czy trzeba być na czczo? Nie.
• Ile kosztuje? Zwykle kilkadziesiąt złotych lub więcej. Cena zależy od punktu pobrań.
• Jak długo czeka się na wynik? Zwykle 1-2 dni robocze.
• Inne nazwy / skróty: NT-proBNP, N-końcowy fragment propeptydu natriuretycznego typu B, ang. N-terminal pro-B-type natriuretic peptide.

Czytaj też:
Badanie EKG. Na czym polega?

NT-proBNP – kto i kiedy powinien wykonać badanie?

NT-proBNP może być pomocne w następujących sytuacjach:

• duszność podczas wysiłku lub w spoczynku,
• szybkie męczenie się i pogorszenie tolerancji wysiłku,
• obrzęki nóg,
• podejrzenie niewydolności serca,
• ocena rokowania u pacjentów z rozpoznaną niewydolnością serca,
• monitorowanie przebiegu niewydolności serca, jeśli lekarz uzna to za przydatne.

Badanie pomaga ocenić, czy objawy mogą mieć związek z niewydolnością serca. Sam wynik nie wystarcza jednak do rozpoznania choroby.

NT-proBNP – przygotowanie do badania

Jeśli przyjmujesz leki, poinformuj o nich personel punktu pobrań. Nie odstawiaj ich samodzielnie przed badaniem.

Samo badanie NT-proBNP nie wymaga specjalnego przygotowania ani pozostawania na czczo. Jeżeli razem z NT-proBNP masz zlecone inne badania, przygotuj się zgodnie z zaleceniami dotyczącymi wszystkich zleconych badań.

Przed pobraniem odpocznij przez kilka minut i unikaj intensywnego wysiłku bezpośrednio przed badaniem. Rano możesz wypić wodę.

NT-proBNP – pobierany materiał

Krew żylna, zazwyczaj pobierana z żyły łokciowej.

NT-proBNP – czy badanie trzeba wykonać na czczo?

Do badania NT-proBNP nie trzeba być na czczo. Jeśli wykonujesz jednocześnie inne badania, zastosuj się do zaleceń dotyczących ich przygotowania.

NT-proBNP – cena badania

Badanie NT-proBNP kosztuje zwykle kilkadziesiąt złotych lub więcej. Cena zależy od punktu pobrań.

NT-proBNP – co może wpłynąć na wynik badania?

Na wynik NT-proBNP mogą wpływać choroby, wiek, masa ciała i przyjmowane leki.

Najważniejsze czynniki to:

• wiek – stężenie NT-proBNP zwykle zwiększa się wraz z wiekiem,
• zaburzenia czynności nerek – mogą powodować podwyższenie wyniku,
• otyłość – u osób z otyłością stężenie NT-proBNP może być niższe mimo niewydolności serca,
• migotanie przedsionków – zaburzenie rytmu serca może zwiększać stężenie markera,
• choroby zastawek serca – mogą prowadzić do przeciążenia serca,
• zatorowość płucna – może powodować wzrost stężenia NT-proBNP,
• zapalenie mięśnia sercowego i ciężkie zakażenia – również mogą wpływać na wynik,
• leczenie kardiologiczne – niektóre leki stosowane w niewydolności serca mogą zmniejszać stężenie peptydów natriuretycznych.

NT-proBNP – normy badania

Normy NT-proBNP zależą m.in. od wieku i metody oznaczenia. Wynik należy porównać z zakresem podanym przez laboratorium.

W diagnostyce niewydolności serca stosuje się następujące progi:

• 125 pg/ml – u osób poniżej 50. roku życia,
• 250 pg/ml – w wieku 50–75 lat,
• 500 pg/ml – u osób powyżej 75. roku życia.

Przy podejrzeniu ostrej niewydolności serca wynik poniżej 300 pg/ml przemawia przeciwko temu rozpoznaniu.

NT-proBNP – normy u dzieci

U dzieci, szczególnie noworodków i niemowląt, stężenie NT-proBNP może być wyższe niż u dorosłych. Wynik należy oceniać z uwzględnieniem wieku dziecka.

NT-proBNP – normy u kobiet w ciąży

W ciąży stężenie NT-proBNP może zmieniać się w zależności od etapu ciąży i sytuacji klinicznej. Wynik należy oceniać z uwzględnieniem objawów, chorób współistniejących oraz zakresów odpowiednich dla danej populacji.

NT-proBNP – przyczyny wysokiego wyniku

Podwyższone NT-proBNP może wskazywać na większe obciążenie serca, ale nie potwierdza samodzielnie niewydolności serca.

Do możliwych przyczyn wysokiego wyniku należą:

• niewydolność serca,
• choroby zastawek serca,
• zawał lub niedokrwienie mięśnia sercowego,
• zapalenie mięśnia sercowego,
• migotanie przedsionków i inne zaburzenia rytmu serca,
• zaburzenia czynności nerek,
• zatorowość płucna,
• ciężkie zakażenia,
• podeszły wiek.

NT-proBNP – wysoki wynik a objawy

Samo wysokie stężenie NT-proBNP nie powoduje dolegliwości. Objawy zależą od choroby lub stanu, który doprowadził do wzrostu markera.

Przy niewydolności serca mogą występować:

• duszność podczas wysiłku lub w spoczynku;
• szybkie męczenie się;
• obrzęki nóg;
• trudności w oddychaniu po położeniu się;
• nagły wzrost masy ciała związany z zatrzymywaniem płynów.

Nagła lub nasilająca się duszność, ból w klatce piersiowej, omdlenie albo gwałtowne pogorszenie stanu zdrowia wymagają pilnej pomocy medycznej.

NT-proBNP – przyczyny niskiego wyniku

Niskie stężenie NT-proBNP zwykle zmniejsza prawdopodobieństwo niewydolności serca jako przyczyny objawów.

Do możliwych przyczyn niskiego wyniku należą:

• brak istotnego przeciążenia serca,
• skuteczne leczenie niewydolności serca,
• otyłość, która może obniżać stężenie NT-proBNP mimo istniejącej choroby serca.

NT-proBNP – niski wynik a objawy

Samo niskie stężenie NT-proBNP nie powoduje charakterystycznych objawów.

Jeśli mimo niskiego wyniku występują duszność, obrzęki nóg lub szybkie męczenie się, lekarz może poszukiwać innych przyczyn dolegliwości. W niektórych sytuacjach konieczna jest również dalsza diagnostyka kardiologiczna.

NT-proBNP – co zrobić po otrzymaniu wyniku?

Niezależnie od wyniku badania NT-proBNP skonsultuj go z lekarzem, który oceni go w kontekście Twojego stanu zdrowia, objawów i innych badań.

NT-proBNP rzadko interpretuje się samodzielnie.

W ocenie wyniku mogą być uwzględnione m.in.:

• echokardiografia serca – pozwala ocenić budowę serca, jego kurczliwość i funkcję zastawek;
• EKG – pomaga wykryć zaburzenia rytmu i inne nieprawidłowości związane z aktywnością elektryczną serca;
• kreatynina i eGFR – pomagają ocenić czynność nerek;
• troponina – pomaga wykryć uszkodzenie mięśnia sercowego;
• morfologia krwi – może pomóc wykryć niedokrwistość, która również może powodować duszność i osłabienie.

Dopiero całościowa ocena pozwala ustalić, czy potrzebna jest dalsza diagnostyka. Nie zmieniaj samodzielnie dawek leków kardiologicznych na podstawie wyniku NT-proBNP.

Powiązane badania

W diagnostyce niewydolności serca i innych chorób układu krążenia NT-proBNP może być oceniane razem z:

• BNP – podobnie jak NT-proBNP pomaga ocenić prawdopodobieństwo niewydolności serca;
• echokardiografią serca – pozwala ocenić budowę i funkcję serca;
• EKG – pomaga wykryć zaburzenia rytmu i niektóre nieprawidłowości pracy serca;
• troponiną – pomaga ocenić, czy doszło do uszkodzenia mięśnia sercowego;
• kreatyniną i eGFR – służą do oceny czynności nerek;
• morfologią krwi – pozwala wykryć m.in. niedokrwistość.

Dobór badań zależy od objawów, wyniku NT-proBNP i podejrzewanej przyczyny dolegliwości.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o NT-proBNP

Co to jest NT-proBNP?

NT-proBNP to marker oznaczany we krwi, który pomaga ocenić obciążenie serca i prawdopodobieństwo niewydolności serca. Badanie wykonuje się m.in. przy duszności, obrzękach i pogorszeniu tolerancji wysiłku.

Co oznacza NT-proBNP w badaniu krwi?

NT-proBNP pomaga ocenić, czy objawy mogą mieć związek z niewydolnością serca. Wynik interpretuje się razem z objawami, wiekiem i innymi badaniami.

Jaka jest norma NT-proBNP?

Nie ma jednej uniwersalnej normy dla wszystkich pacjentów. Wynik należy porównać z zakresem referencyjnym laboratorium i ocenić w kontekście klinicznym.

Co oznacza NT-proBNP poniżej normy?

Niskie stężenie zwykle zmniejsza prawdopodobieństwo niewydolności serca. U osób z otyłością wynik może być jednak niższy mimo istniejącej choroby.

Co oznacza wysokie NT-proBNP?

Podwyższony wynik może wskazywać na przeciążenie serca, ale nie potwierdza samodzielnie niewydolności serca. Może wzrastać również m.in. przy zaburzeniach czynności nerek, migotaniu przedsionków i wraz z wiekiem.

Ile kosztuje badanie NT-proBNP?

Cena zależy od laboratorium i miejsca wykonania badania. Aktualny koszt najlepiej sprawdzić w wybranym punkcie pobrań.

Czy NT-proBNP wykonuje się z krwi?

Tak, NT-proBNP oznacza się w próbce krwi żylnej. Badanie pomaga ocenić prawdopodobieństwo niewydolności serca.

Przeczytaj również:
Przewlekła niewydolność serca – objawy, przyczyny, leczenie i rokowania