Lekarze nie dostrzegali na tomografii podejrzanych zmian, a kilkanaście miesięcy później u pacjentów rozpoznawano raka trzustki. Okazało się, że subtelne sygnały choroby były już obecne na wcześniejszych obrazach – potrafiła je wychwycić sztuczna inteligencja. W nowym badaniu algorytm REDMOD osiągnął niemal dwukrotnie wyższą czułość niż doświadczeni radiolodzy. Czy to przełom we wczesnym wykrywaniu raka trzustki?
Rak trzustki często rozwija się bez wyraźnych objawów. Początkowo zmiany w narządzie mogą być też zbyt subtelne, żeby lekarz dostrzegł je podczas badania obrazowego. Dlatego choroba bywa rozpoznawana dopiero w zaawansowanym stadium, kiedy możliwości leczenia są już ograniczone.
Naukowcy z amerykańskich ośrodków badawczych, w tym Mayo Clinic, sprawdzili, czy sztuczna inteligencja potrafi wychwycić takie zmiany. Wykorzystali algorytm REDMOD, który analizuje obrazy tomografii komputerowej (TK), czyli badania pozwalającego szczegółowo obejrzeć narządy wewnętrzne.
Badacze przeanalizowali tomografie:
Wyniki badania opublikowano w czasopiśmie naukowym „Gut”.
W niezależnej grupie testowej mediana czasu między wykonaniem tomografii a rozpoznaniem raka trzustki wynosiła 475 dni, czyli około 16 miesięcy. Oznacza to, że u połowy pacjentów odstęp ten był krótszy, a u połowy dłuższy.
Algorytm rozpoznawał niepokojące sygnały również na tomografiach wykonanych ponad 2 lata przed diagnozą. Niektóre analizowane obrazy pochodziły nawet sprzed około 3 lat.
Tak wczesne wykrywanie zmian daje nadzieję na poprawę diagnostyki raka trzustki. U wielu pacjentów choroba zostaje bowiem rozpoznana dopiero wtedy, gdy operacyjne usunięcie nowotworu nie jest już możliwe.
Czytaj też:
Rak trzustki. Jakie są pierwsze objawy?
Naukowcy sprawdzili, jak często sztuczna inteligencja i radiolodzy rozpoznawali oznaki raka trzustki na tomografiach osób, u których dopiero później zdiagnozowano chorobę.
Wyniki były następujące:
Drugi wynik dotyczy wyłącznie najwcześniejszych tomografii, które uwzględniono również w pierwszym porównaniu.
Oznacza to, że sztuczna inteligencja potrafiła wychwycić znacznie więcej wczesnych oznak raka trzustki niż radiolodzy. W przypadku badań wykonanych ponad 2 lata przed diagnozą robiła to niemal 3 razy częściej.
Jak to możliwe, że algorytm dostrzega zmiany, których nie widzi doświadczony lekarz? REDMOD analizuje bardzo drobne różnice w strukturze tkanki trzustki. Wykorzystuje do tego radiomikę, czyli komputerową analizę szczegółów obrazów medycznych. Dzięki niej rozpoznaje układy i wzorce, które mogą wskazywać na rozwijający się nowotwór, nawet gdy guz nie jest jeszcze widoczny.
Algorytm potrafi też samodzielnie odnaleźć trzustkę na obrazie tomografii. Lekarz nie musi więc ręcznie zaznaczać obszaru do analizy.
W przyszłości REDMOD mógłby wspierać radiologów podczas oceny badań. Jeśli wykryłby podejrzane zmiany, pacjent mógłby szybciej trafić na dodatkową diagnostykę.
Mimo obiecujących wyników REDMOD nie jest nieomylny. W dwóch niezależnych grupach osób bez raka trzustki prawidłowo rozpoznawał brak choroby w 81,3% i 87,5% przypadków. Zdarzało się więc, że algorytm sugerował obecność nowotworu, choć w rzeczywistości go nie było. Takie wyniki nazywa się fałszywie dodatnimi. Mogą prowadzić do niepotrzebnych badań i niepokoju.
Algorytm nie zawsze wychwytywał też wczesne sygnały choroby u osób, u których później rozpoznano raka trzustki. Dlatego sam wynik analizy REDMOD nie wystarcza do potwierdzenia ani wykluczenia nowotworu. Potrzebna jest ocena lekarza, który uwzględni również objawy i wyniki innych badań.
Na razie REDMOD nie jest stosowany w rutynowej diagnostyce. Naukowcy sprawdzali jego działanie na wcześniej wykonanych tomografiach. Teraz potrzebne są badania, które pokażą, jak algorytm radzi sobie podczas bieżącej diagnostyki i dalszej obserwacji pacjentów.
Badacze chcą teraz sprawdzić, czy REDMOD pomoże wcześniej wykrywać raka trzustki u osób z podwyższonym ryzykiem zachorowania. W kolejnych badaniach zamierzają przyjrzeć się również pacjentom, którzy bez wyraźnej przyczyny tracą na wadze lub u których niedawno rozpoznano cukrzycę.
Wczesne wykrycie raka trzustki może zwiększyć szanse na skuteczne leczenie, w tym operacyjne usunięcie nowotworu. Kolejne badania muszą jednak potwierdzić, czy zastosowanie algorytmu REDMOD rzeczywiście pozwoli szybciej rozpoczynać leczenie i zwiększy szanse pacjentów na dłuższe życie.
Nie zawsze. Bardzo wczesne zmiany mogą być niewidoczne na tomografii. Jeśli mimo prawidłowego wyniku nadal masz niepokojące objawy, skonsultuj się ponownie z lekarzem.
Nie wykonuj tomografii bez wskazań medycznych. Jeśli nie masz objawów ani wysokiego ryzyka zachorowania, rutynowe badania przesiewowe w kierunku raka trzustki nie są zalecane.
Zgłoś się do lekarza, jeśli bez wyraźnej przyczyny tracisz na wadze, odczuwasz utrzymujący się ból brzucha lub pleców albo zauważysz zażółcenie skóry lub oczu. Objawy te mogą mieć również inne przyczyny.
Jeśli rak trzustki występował u Twoich bliskich krewnych, porozmawiaj z lekarzem o ocenie ryzyka. Przy większym obciążeniu rodzinnym mogą być wskazane badania kontrolne i konsultacja genetyczna.
Jeśli podejrzewasz u siebie raka trzustki, zgłoś się do lekarza. Może skierować Cię na tomografię komputerową lub inne badania obrazowe. Czasami konieczna jest również biopsja, czyli pobranie próbki tkanki do badania.
Tak, szczególnie jeśli zostanie wykryty we wczesnym stadium. Największą szansę na wyleczenie daje całkowite usunięcie nowotworu. Twoje rokowania zależą m.in. od stopnia zaawansowania choroby i możliwości leczenia.
Przeczytaj również:
Płynna biopsja może pomóc wcześniej wykrywać raka trzustki. Nowe badanie daje obiecujące wyniki
Masz pytanie, szukasz porady?
Zapytaj farmaceutę
Rezerwuj w aplikacji, odbieraj w aptekach!
Sprawdź
