O czym świadczy podwyższona bilirubina?

Jak powstaje bilirubina?

Bilirubina to produkt rozpadu hemu. Ponad 80% bilirubiny powstaje podczas rozpadu hemoglobiny w makrofagach układu siateczkowo-śródbłonkowego, pozostała część – z rozpadu erytrocytów oraz białek zawierających hem. Bilirubina ma barwę żółtą – to dzięki niej żółć posiada swoje charakterystyczne zabarwienie. 

W organizmie bilirubina występuje w dwóch frakcjach – sprzężonej (związana, bezpośrednia) i niesprzężonej (wolna, pośrednia). Frakcja niesprzężona nie rozpuszcza się w wodzie. Łączy się ona z albuminami osocza. Powstaje wówczas frakcja sprzężona, która jest rozpuszczalna w wodzie. Jest ona wydalana z organizmu wraz z żółcią. Bilirubina całkowita to połączenie obu frakcji.

Czytaj też:
Hepatolog. Kiedy umówić się na wizytę?

Jakie są normy dla bilirubiny?

Bilirubina całkowita – 0,2-1,1 mg/dl

• noworodki w 1. dniu życia – do 4 mg/dl,
• noworodki w 3. dniu życia – 10 mg/dl,
• noworodki w 1. miesiącu życia – 1 mg/dl.

Bilirubina związana (bezpośrednia) – 0,1-0,3 mg/dl.

Bilirubina niezwiązana (pośrednia) – 0,2-0,7 mg/dl.

Podwyższony poziom bilirubiny obserwuje się u kobiet w ciąży oraz noworodków. Jest to naturalny stan, który wiąże się ze zmianami hormonalnymi. 

Jakie są przyczyny podwyższonej bilirubiny?

Do przyczyn podwyższonego poziomu bilirubiny we krwi należą:

• uszkodzenie hepatocytów – marskość wątroby, wirusowe zapalenie wątroby, nadużywanie alkoholu, nowotwór,
• niedrożność kanałów żółciowych – zwężenie przewodów, kamica,
• hemoliza,
• zespół Criglera-Najjara, Gilberta, Dubina-Johnsona,
• anemia sierpowata,
• cholestaza,
• przyjmowanie niektórych leków, np. allopurinolu, amitryptyliny, androgenów, aspiryny, karbamazepiny, estrogenów, ibuprofenu, metyldopy,
• przyjmowanie antykoncepcji doustnej.

Jakie są objawy podwyższonej bilirubiny?

Podwyższony poziom bilirubiny we krwi objawia się:

• zażółceniem błon śluzowych i białkówek oczu,
• wymiotami,
• nudnościami,
• ciągłym zmęczeniem,
• bólami podbrzusza,
• ciemnym zabarwieniem moczu. 

Szczególnie niebezpieczne jest to u małych dzieci, którym fizjologicznie nie wyrównało się stężenie bilirubiny. U dziecka pojawiają się:

• zmieniony ton płaczu,
• drgawki,
• nadmierne lub niedostateczne napięcie mięśni. 

Objawy te świadczą o zatruciu neurotoksycznym bilirubiną, która przenika przez barierę krew-mózg.

Jak leczyć podwyższoną bilirubinę?

Leczenie podwyższonego stężenia bilirubiny we krwi polega na wyeliminowaniu przyczyny. Jeśli podwyższony poziom jest wywołany przez leki, należy skorygować leczenie. W przypadku niedrożności dróg żółciowych potrzebny jest zabieg operacyjny. 

Bilirubina w moczu

Fizjologicznie u zdrowych pacjentów bilirubina nie powinna występować w moczu. Gdy badanie moczu wykryje obecność bilirubiny, należy skonsultować się z lekarzem, ponieważ może to świadczyć o poważniejszej chorobie:

• wątroby,
• nerek,
• dróg żółciowych. 

Na zawartość bilirubiny w moczu w szczególności powinny zwrócić uwagę kobiety ciężarne.

Jej obecność u przyszłych mam może świadczyć o:

• cholestazie,
• chorobie wątroby,
• chorobie dróg żółciowych. 

Może to doprowadzić do przedwczesnego porodu. Objawem jest żółtaczka ciężarnych oraz świąd kończyn.   

Bilirubina to barwnik żółciowy, którego podwyższony poziom we krwi lub w moczu może świadczyć o chorobie. W przypadku charakterystycznych objawów warto wykonać badanie biochemiczne krwi.

FAQ – najczęstsze pytania o bilirubinę

Czy podwyższona bilirubina zawsze oznacza chorobę wątroby?

Nie. Podwyższona bilirubina może być związana nie tylko z chorobami wątroby, ale także np. z zespołem Gilberta, hemolizą, kamicą żółciową, infekcjami czy odwodnieniem.

Czy bilirubinę można obniżyć dietą?

W niektórych przypadkach odpowiednia dieta, regularne posiłki i nawodnienie mogą wspierać prawidłową pracę wątroby. Leczenie zależy jednak przede wszystkim od przyczyny podwyższonej bilirubiny.

Czy wysoka bilirubina jest groźna?

Nie zawsze. Niewielkie podwyższenie bilirubiny może mieć łagodną przyczynę, np. zespół Gilberta. Znacznie podwyższone wartości lub objawy takie jak żółtaczka, ból brzucha czy gorączka wymagają konsultacji lekarskiej.

Czy stres może podnosić bilirubinę?

Tak. U osób z zespołem Gilberta stres, infekcje, głodzenie, brak snu czy intensywny wysiłek fizyczny mogą powodować okresowy wzrost bilirubiny.

Czy bilirubina i żółtaczka to to samo?

Nie. Bilirubina to barwnik żółciowy obecny we krwi, natomiast żółtaczka jest objawem widocznym jako zażółcenie skóry i białkówek oczu, które może wynikać m.in. z podwyższonego poziomu bilirubiny.

Czy można mieć podwyższoną bilirubinę bez objawów?

Tak, niewielkie podwyższenie bilirubiny może nie powodować żadnych objawów i zostać wykryte przypadkowo podczas badań krwi. Taka sytuacja często występuje np. u osób z zespołem Gilberta.

Przeczytaj również:
Żółtaczka. Objaw, którego nie możesz lekceważyć