8
10 marca 2021

Czym jest zespół nerczycowy i jak go leczyć?

Zespół nerczycowy, inaczej zwany zespołem nefrotycznym, wywołany jest przez masywne uszkodzenie nerek. Charakteryzuje się przede wszystkim wzmożoną dobową utratą białka (przekraczającą 3,5 g na dobę), hiperlipidemią (termin oznaczający podwyższone poziomy lipidów, w przypadku zespołu nerczycowego zwłaszcza dotyczy to cholesterolu), obniżeniem poziomu albuminy oraz bardzo nasilonymi obrzękami

Jakie są objawy zespołu nerczycowego? 

Oprócz wymienionych wyżej zespół nerczycowy może wywoływać następujące objawy: 

  • pienienie się moczu – wywołane dużą ilością białka w moczu; 
  • żółtaki powiek – wywołane zwiększonym stężeniem lipidów w osoczu; 
  • nadciśnienie tętnicze
  • przełomy brzuszne – wywołany obrzękiem błony śluzowej jelit nagły ból brzucha, któremu towarzyszyć mogą wymioty i gorączka. 

Obrzęki w zespole nerczycowym są miękkie, ciastowate. Mogą być tak nasilone, że pacjent zgłasza przybranie kilku lub kilkunastu kilogramów. Od rana obrzęki obecne są na powiekach, a w ciągu dnia umiejscawiają się w zależności od pozycji ciała – u pacjentów leżących w okolicy lędźwiowo-krzyżowej, a u chodzących w dolnych częściach nóg. W zaawansowanej lub ostrej chorobie nadmiar płynu może zbierać się także w jamach ciała, co może być bardzo niebezpieczne dla pacjenta

Zespół nerczycowy – powikłania

Groźnym powikłaniem, które może wystąpić, jest zakrzepica żylna lub tętnicza – ze względu na rozregulowanie gospodarki białek odpowiadających za krzepliwość krwi w naczyniach powstają zatory utrudniające przepływ krwi. 

Pacjenci mogą być także bardziej podatni na zakażenia – wskutek utraty z moczem białek odpowiadających za utrzymanie odporności organizmu. 

Inne powikłania, które mogą wystąpić w zespole nerczycowym, to: 

  • obecność płynu w jamie opłucnej – opłucna to błona surowicza pokrywająca z zewnątrz płuco; składa się z dwóch blaszek, między którymi zbierać się może płyn; 
  • obrzęk mózgu
  • wodobrzusze

Zespół nerczycowy – przyczyny 

Zespół nerczycowy wywołany jest uszkodzeniem kłębuszków nerkowych. W wyniku tego uszkodzenia zaburzone zostaje działanie bariery filtracyjnej nerek i dochodzi do białkomoczu. Utrata białek z moczem ma wiele następstw, których objawy ilustruje obraz kliniczny pacjenta z zespołem nerczycowym. 

W większości przypadków, zarówno u dzieci, jak i u dorosłych, przyczyną wystąpienia zespołu nerczycowego jest kłębuszkowe zapalenie nerek. Jednak 1/3 przypadków zespołu nerczycowego dorosłych wynika z chorób, które wtórnie uszkadzają nerki. Te choroby to np.: 

  • cukrzyca, 
  • toczeń rumieniowaty układowy, 
  • skrobawica, 
  • nowotwory, 
  • zakrzepica żyły nerkowej, 
  • stan przedrzucawkowy/rzucawka. 

Zespół nefrotyczny może być powikłaniem przyjęcia leków o działaniu nefrotoksycznym (uszkadzającym nerki), takich jak niesteroidowe leki przeciwzapalne.  

Zespół ten może się także pojawić w odpowiedzi na zakażenia, zwłaszcza wirusowe zapalenie wątroby typu B i C, a także zakażenie wirusem HIV

Zespół nerczycowy – leczenie 

Przede wszystkim należy dążyć do wyeliminowania przyczyny zespołu nerczycowego (leczenie przyczynowe). Dodatkowo wdraża się postępowanie dietetyczne

  • ograniczenie podaży soli; 
  • ograniczenie spożycia tłuszczów; 
  • zwiększenie ilości przyjmowanych węglowodanów. 

Poza tym zaleca się pacjentom utrzymywanie nóg powyżej poziomu głowy (np. opartych o ścianę), by zminimalizować obrzęk i wspomóc działanie terapii farmakologicznej. 

Leczenie farmakologiczne obejmuje włączenie następujących grup leków: 

  • leki moczopędne,  
  • ACE inhibitory – leki stosowanych między innymi w nadciśnieniu, 
  • statyny – leki obniżające stężenia lipidów w osoczu, 
  • leki przeciwzakrzepowe – zalecane tylko w przypadku chorych obciążonych dużym ryzykiem wystąpienia zakrzepicy. 

W przypadkach gdy obrzęki są wyjątkowo oporne na leczenie farmakologiczne, można zastosować np. hemodializę.

Przeczytaj również:
Chore nerki nie bolą. Co poza cukrzycą może je zniszczyć?
Zioła na nerki – które stosować?

Źródła: 

  1. Interna Szczeklika, wyd. 2019 r. 
  2. https://www.mp.pl/pacjent/nefrologia/choroby/chorobyudoroslych/51929,zespol-nerczycowy 
  3. Ellie Kelepouris, Brad H. Rovin. Overview of heavy proteinuria and the nephrotic syndrome – UpToDate. In: Glassock RJ, Lam AQ, eds. UpToDate.com. ; 2019. https://t.ly/OhJN. Accessed November 18, 2020.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Gdzie można otrzymać darmowy glukometr?

Darmowy glukometr można otrzymać w poradni diabetologicznej lub podczas zakupu pasków do glukometru w aptece. Farmaceuta może wydać pacjentowi darmowy…

Zobacz więcej

Igły do penów z insuliną dla diabetyków

Liczbę bezpłatnych igieł wydawanych do danego rodzaju insuliny określa producent. Ilość ta nigdy nie przekracza 1 igły na 1 pen…

Zobacz więcej

Gojenie ran a cukrzyca

Wszystko zależy od rodzaju, umiejscowienia i stanu zranienia. U diabetyków bardzo istotna jest profilaktyka, ponieważ gojenie ran jest utrudnione. Ranę…

Zobacz więcej

Cukrzyca i ostre zapalenie trzustki a suplementy diety

W przypadku ostrego zapalenia trzustki niepotrzebna jest dodatkowa suplementacja. Należy przede wszystkim trzymać się bezwzględnie zaleceń lekarskich dotyczących diety. Po…

Zobacz więcej

Czy chorując na cukrzycę można stosować skarpetki złuszczające?

U osób chorujących na cukrzycę bardzo często dochodzi do zaburzeń czucia w stopach na skutek licznych uszkodzeń nerwów i problemów…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Czytaj także
20 maja 2022 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
05 września 2018 mgr farm. Bartosz Raszkiewicz
07 listopada 2019 mgr farm. Marta Grabowska
30 września 2020 lek. Patrycja Królikiewicz-Kurek
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)