Jak wpływa na nas sen?

Jak sen wpływa na metabolizm? 

Jeśli sen jest krótszy niż 6-7 godzin na dobę, sprzyja rozwojowi chorób metabolicznych. Dzieje się tak m.in. dlatego, że wydłuża się czas czuwania, ale również na skutek zaburzeń regulacji hormonalnej i rytmu dobowego.

Regularne spanie poniżej 5 godzin dziennie znacząco wpływa na regulację gospodarki hormonalnej organizmu.  

Wskutek tego spada wydajność pracy wysp trzustkowych, które produkują insulinę i glukagon, czyli hormony odpowiedzialne za metabolizm cukrów. Przewlekle podwyższony poziom glukozy we krwi, zwłaszcza w przebiegu insulinooporności i cukrzycy, może prowadzić do uszkodzenia tkanek i narządów.

W skrajnych przypadkach, jako konsekwencja przewlekłych zaburzeń metabolicznych, dochodzi do: 

• zaburzeń wzroku,  
• uszkodzenia nerek,  
• chorób układu sercowo-naczyniowego, 
• amputacji kończyn. 

U osób, które cierpią na bezsenność, często stwierdza się również zaburzenia wydzielania leptyny i greliny, czyli hormonów wpływających na poziom apetytu. W badaniach stwierdzono, że powoduje to trudności w panowaniu nad apetytem. Szczególnie ważne jest znaczne zwiększenie stężenia we krwi drugiego z nich, ponieważ grelina wzmaga poczucie głodu. Zbyt częste wahania poziomu tych hormonów prowadzą do objadania i przejedzenia, a to w dłuższej perspektywie prowadzi do nadwagi lub nawet otyłości. 

Jak sen wpływa na układ krwionośny? 

Badania pokazują, że regularny niedobór snu w bardzo krótkim czasie pogarsza kondycję układu krwionośnego. Już po kilku dniach istotnego niedoboru snu u części osób obserwuje się wzrost ciśnienia tętniczego, tętna oraz aktywności układu współczulnego. Wiąże się to ze wzrostem produkcji kortyzolu (tzw. hormonu stresu) przez korę nadnerczy. Noradrenalina i adrenalina, czyli hormony pobudzające organizm, zaczynają działać. Dochodzi do uwalniania glukozy do krwi w wyniku rozpadu glikogenu, a także uwalniane są trójglicerydy.

Organizm jest w stanie pobudzenia przez dłuższy czas, niż powinien. Serce jest nadmiernie eksploatowane, ponieważ musi nadążać z pompowaniem krwi. Prowadzi to do zaburzeń funkcji śródbłonka, zmniejszenia elastyczności naczyń oraz przyspieszenia procesów miażdżycowych. Przewlekłe zaburzenia funkcji naczyń mogą prowadzić do rozwoju miażdżycy tętnic wieńcowych, a ich zamknięcie skutkuje zawałem serca spowodowanym niedokrwieniem mięśnia sercowego.  

Regularne wysypianie się zmniejsza ryzyko zachorowania na przewlekłe schorzenia układu sercowo-naczyniowego oraz wystąpienia zawału czy udaru. 

Sen a układ immunologiczny

Już w pierwszych dniach infekcji ogólnoustrojowej, np. przeziębienia czy grypy, odczuwasz zapewne zwiększoną senność. Jest to znak organizmu, aby się zregenerować. Ale to nie wszystko. Podczas snu dochodzi do intensyfikacji procesów regulujących aktywność i dojrzewanie limfocytów, szczególnie odpowiedzi swoistej. Dochodzi również do proliferacji makrofagów, czyli białych krwinek pochodzących z monocytów, które są odpowiedzialne za „zjadanie” (fagocytozę) bakterii odpowiadających za stany zapalne w organizmie człowieka. 

Podczas snu można zanotować również wyraźny wzrost aktywności cytotoksycznej komórek NK (ang. Natural Killer – „urodzeni zabójcy”). Te niepozorne komórki odpowiadają za działanie przeciwzakaźne i przeciwnowotworowe jako element odporności nieswoistej organizmu.  

U osób, które spały 3 godziny krócej w ciągu doby, już po tygodniu stwierdzono istotny spadek aktywności cytotoksycznej komórek NK. 

Oznacza to, że u osób cierpiących na długotrwałą bezsenność lub prowadzących nieregularny rytm dobowy pośrednio wzrasta ryzyko zachorowania na nowotwory. W Danii, w indywidualnych przypadkach, uznano wieloletnią pracę nocną jako czynnik zawodowy zwiększający ryzyko raka piersi.

Współcześnie jesteśmy narażeni na niedobory snu. Duża liczba stymulantów (np. kofeiny, nikotyny, alkoholu), wszechobecne źródła niebieskiego światła (telewizory, smartfony) i tempo życia sprawiają, że lekarze coraz częściej stwierdzają u swoich pacjentów zaburzenia rytmu dobowego. Bez odpowiedniej ilości snu nie jest możliwe utrzymanie pełnego zdrowia, dlatego ważne, by spać regularnie, długo i głęboko.