16
03 grudnia 2019

Jakie właściwości ma cytryna?

Cytryna jest bogata w witaminy i mikroelementy. Pozyskiwany z niej olejek stosuje się w przeziębieniach, zaburzeniach trawienia, zakażeniach dróg oddechowych czy trądziku. Działa on też przeciwutleniająco, przeciwnowotworowo i obniża ciśnienie. Sok z cytryny używa się w pielęgnacji włosów.

Cytryna zwyczajna (Citrus limon L.) jest przedstawicielem rodzaju Citrus z rodziny Rutaceae. Według badań gatunek ten powstał poprzez skrzyżowanie dwóch innych cytrynowatych – Citrus aurantium (pomarańcza gorzka) i Citrus medica (cytron).

Rośliny z tej rodziny pochodzą prawdopodobnie z Azji, terenów Indii i Chin. W dzisiejszych czasach jest to roślina uprawna, której głównymi producentami są Stany Zjednoczone, Argentyna i Brazylia. Cytryna zwyczajna to drzewo, które osiąga wysokość 2,5-3 metrów. Posiada wiecznie zielone liście, białe kwiaty z purpurowym odcieniem na brzegach płatków oraz zielone owoce typu pomarańcza, które wraz z dojrzewaniem zmieniają barwę na żółtą. 

Owoc cytryny składa się z trzech części: 

  • egzokarpu,
  • mezokarpu,
  • endokarpu.

Egzokarp jest „skórką”, czyli zewnętrzną częścią pokrytą woskiem. Mezokarp jest podzielony na dwie części:

  • flavedo – część zewnętrzna; znajdują się w nim zbiorniki z olejkiem eterycznym i barwniki karotenoidowe,
  • albedo – część wewnętrzna; biała gąbczasta tkanka miękiszowa. 

Endokarp to jadalna część owocu. 

Owoc cytryny jest bogaty w wiele związków chemicznych:

  • polisacharydy,
  • kwasy organiczne, 
  • lipidy, 
  • karotenoidy, 
  • flawonoidy, 
  • związki goryczowe.

W cytrynie można znaleźć również:

  • witaminy A, E, C, B1, B2,
  • potas, 
  • wapń, 
  • magnez
  • sód,
  • tłuszcze,
  • białko.

Właściwości cytryny

Cytryna jest popularnym na całym świecie produktem spożywczym. Skórka cytrynowa oraz miąższ dodawane są do różnych potraw, aby wzbogacić ich smak. Jednym z najczęściej spożywanych napojów jest herbata z cytryną, która oprócz wartości smakowych rozgrzewa oraz wspomaga zwalczanie infekcji

Głównym surowcem pozyskiwanym z cytryny jest olejek eteryczny Limonis aetherolum, pochodzący z zewnętrznej części owocni (flavedo) metodą wytłaczania na zimno. Olejek jest bezbarwną lub lekko zabarwioną na żółto cieczą o silnym zapachu cytryn. Znajduje się w nim około 40 składników aktywnych, głównie z grupy terpenów. W przeważającej ilości są to: limonen, β-pinen, γ-terpinen. Olejek zawiera także furanokumaryny i kumaryny

Olejek cytrynowy

Olejek cytrynowy – właściwości

Olejek cytrynowy znajduje zastosowanie w:

Limonis aetherolum ma dużą skuteczność w zwalczaniu bakterii, wirusów i grzybów, szczególnie szczepów E. coli, Staphyloccocus capitis, Herpes simplex, Influenza virus, Candida parapsilosis. Wykazuje także właściwości przeciwutleniające i obniżające ciśnienie, a według najnowszych badań działa przeciwnowotworowo i przeciwwrzodowo. Limonen obniża również stężenie cholesterolu i glukozy we krwi. 

Dzięki swoim antyoksydacyjnym właściwościom olejek jest też wykorzystywany przy produkcji kosmetyków. Stosuje się go w kremach wybielających zmiany skórne. Jest dodawany do perfum i znajduje zastosowanie w aromaterapii – wspomaga leczenie nerwic, zmniejsza zmęczenie umysłowe i łagodzi napięcie.

Podczas stosowania olejku cytrynowego należy unikać bezpośredniej ekspozycji skóry na promienie słoneczne, ponieważ może on wywołać uczulenie. Dlatego też nie występuje on w preparatach do opalania.

Sok z cytryny – właściwości

W cytrynach znajduje się duża ilość soku wyciskanego z miąższu. Związki zawarte w soku z cytryny to flawonoidy, do których należą:

  • apigenina,
  • diosmina, 
  • hesperydyna, 
  • eriodiktiol, 
  • kwercetyna, 
  • naringenina. 

Badania wykazały skuteczność soku z cytryny w leczeniu szkorbutu i ran cukrzycowych. Pozytywnie wpływa on także na budowę kości i pamięć. Sok z cytryny znalazł również zastosowanie w kosmetyce – rozjaśnia włosy i ułatwia ich rozczesywanie. Dodawany do kąpieli działa odświeżająco i aromatyzująco. 

Olej cytrynowy – właściwości

Z pestek cytryn pozyskuje się olej cytrynowy. W jego składzie znajdują się:

  • kwasy tłuszczowe nienasycone, 
  • kwas oleinowy, 
  • kwas linolowy
  • kwasy nasycone, 
  • kwas arachidowy,
  • kwas behenowy, 
  • kwas lignocerynowy, 
  • kwas palmitynowy, 
  • kwas stearynowy.

Olej cytrynowy znajduje zastosowanie w kosmetyce, np. w olejowaniu włosów i paznokci. Używa się go również do masażu

W kosmetykach, według Cosmetic Ingredient Database (europejskiej bazy surowców wykorzystywanych w kosmetykach), mogą występować aż 23 substancje pozyskiwane z cytryny. Należą do nich m.in.: 

  • olejki,
  • hydrolaty, 
  • ekstrakty, 
  • proszek, 
  • sok, 
  • wosk.

Na rynku istnieją także dwa produkty kosmetyczne, które posiadają patent – mydło w kostce zawierające olejek cytrynowy pozbawiony bergaptenu oraz krem do mikrodermabrazji

Pamiętajmy, by zachować ostrożność podczas zewnętrznego stosowania ekstraktów z cytryny oraz olejku cytrynowego. W kosmetykach te substancje mogą znajdować się w stężeniu nie większym niż 2%. Wyższe stężenie może wywołać podrażnienie lub uczulenie.

Źródła:

  • Klimek-Szczykutowicz M., Szopa A., Klimek H., Cytryna – owoc o cennych właściwościach prozdrowotnych i kosmetycznych 2018,
  • Kędzia A., Ziółkowska-Klinkosz M., Włodarkiewicz A., Wrażliwość bakterii beztlenowych na olejek cytrynowy, 2013,
  • Klimek-Szczykutowicz M., Szopa A., Klimek H., Citrus limon (cytryna zwyczajna)- źródło surowców o cennych walorach kosmetycznych, 2017.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Trimebutyna – w jaki sposób wpływa na pracę jelit?

Trimebutyna reguluje motorykę przewodu pokarmowego poprzez wpływ na pracę mięśni gładkich. W zależności od stanu czynnościowego przewodu pokarmowego łączy się…

Zobacz więcej

Tabletki antykoncepcyjne dla mężczyzn

Aktualnie trwają badania nad opracowaniem niehormonalnej tabletki antykoncepcyjnej dla mężczyzn. Substancja aktywna w tabletkach antykoncepcyjnych została przetestowana klinicznie na myszach.…

Zobacz więcej

Przygotowanie do testu antygenowego w aptece

Na badanie należy się stawić z dokumentem tożsamości ze zdjęciem. Usługa jest przewidziana dla osób dorosłych. Informacje o punktach, w których…

Zobacz więcej

Bezpłatne testy antygenowe w aptece

W ramach rozszerzania kompetencji farmaceutów i umożliwienia im prowadzenia opieki farmaceutycznej 21.01.2022 r. pojawiło się Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie…

Zobacz więcej

Szczepienia przeciw grypie w aptekach – o czym warto wiedzieć?

Pod koniec listopada 2021 roku Minister Zdrowia ogłosił, że szczepienia przeciwko grypie będą bezpłatne dla wszystkich osób pełnoletnich, nie tylko…

Zobacz więcej

Czwarty czynnik ryzyka ciężkiego przebiegu COVID-19

Polscy naukowcy odkryli gen odpowiedzialny za ciężki przebieg COVID-19. Dokonali tego badacze z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku (UMB) pod kierownictwem…

Zobacz więcej

Przeziębienie czy COVID-19?

Pamiętaj, by przede wszystkim nie lekceważyć objawów chorobowych. Nawet gdy nie wydają się niezbyt nasilone – mogą zwiastować początek infekcji…

Zobacz więcej

Ważność UCC po szczepieniu preparatem Johnson&Johnson

Obecnie trwa akcja szczepień tzw. dawką przypominającą. Dawka ta wydłuża ważność certyfikatu covidowego o kolejny rok. Szczepienie przypominające jest przeznaczone…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)