17
19 listopada 2020

Leki neuroleptyczne – jak działają i jakie skutki uboczne wywołują?

Leki neuroleptyczne, inaczej leki przeciwpsychotyczne, są stosowane w leczeniu schizofrenii.  Zmniejszają pobudzenie psychoruchowe, napięcie, lęki oraz postrzeganie złudzeniowe. Nie wywierają wpływu na świadomość czy funkcje intelektualne. Leki te wpływają pozytywnie na chorego, sprawiając, że jego stan się polepsza. Stosowanie neuroleptyków zapobiega także nawrotom choroby.

Leki neuroleptyczne – podział 

Leki neuroleptyczne można podzielić na dwie grupy: 

  • klasyczne neuroleptyki: 
    • fenotiazyny i pochodne fenotiazyny, np. chlorpromazyna, lewomepromazyna, prometazyna, 
    • butyrofenony i difenylobutylopiperydyny – haloperidol, 
  • atypowe neuroleptyki: 
    • neuroleptyki trójcykliczne – klozapina, olanzapina, 
    • benzamidy – sulpiryd, 
    • pochodne benzoksazolu – risperidon, paliperidon, zyprazydon, 
    • aripiprazol.

Jak działają neuroleptyki? 

Mechanizm działania tej grupy leków został poznany tylko częściowo. Działają one na przekaźnictwo w układzie nerwowym. Podstawowym procesem jest hamowanie receptorów dopaminergicznych. Klasyczne neuroleptyki działają głównie na receptory D2 i D3, natomiast neuroleptyki atypowe blokują także receptory 5-HT2, ɑ1, H1 i M1

Poza leczeniem schizofrenii neuroleptyki stosowane są w stanach lękowych i wzmożonego napięcia nerwowego. Znajdują zastosowanie także w premedykacji znieczulenia ogólnego oraz w leczeniu wymiotów. 

Neuroleptyki różnią się między sobą siłą działania. Zostały podzielone na grupy w porównaniu do działania leku referencyjnego – chlorpromazyny: 

  • działanie słabe – wskazane są w pobudzeniu psychoruchowym i stanach lękowych, 
  • działanie średnio silne – stosowane w ostrych stanach maniakalnych i schizofrenii hebefrenicznej (charakteryzuje się absurdalnością i nieadekwatną reakcją emocjonalną na bodźce zewnętrzne), 
  • działanie silne i bardzo silne – zalecane w ostrych stanach urojeniowo-omamowych, paranoidalnych, a także w schizofrenii o przewlekłym przebiegu. 

W lecznictwie mają także zastosowanie neuroleptyki o przedłużonym działaniu. Są to estry klasycznych neuroleptyków. Czas ich działania wynosi 1-2 tygodnie. Znajdują zastosowanie w terapiach długoterminowych oraz w przypadku, gdy zachodzi podejrzenie, że chory przestanie stosować leki. 

Neuroleptyki – działania niepożądane 

Terapia neuroleptykami wiąże się z wystąpieniem działań niepożądanych. Bardzo często występują objawy pozapiramidowe takie jak: 

  • wczesne dyskinezy – porażenie mięśni okoruchowych, niesymetryczne wysuwanie języka, nadmierne napięcie mięśni mimicznych, szyi, karku, 
  • zespół Parkinsona wywoływany leczeniem, 
  • akatyzje – jest to nieustanne poczucie niepokoju, chory nie potrafi pozostać chociaż przez chwilę w spoczynku, 
  • późne dyskinezy – nadpobudliwość ruchowa, trudności ze skupieniem się, zapamiętywaniem, problem z hamowaniem zachowania impulsywnego, 
  • złośliwy zespół neuroleptyczny – występuje bardzo rzadko; jest niebezpieczny, ponieważ może doprowadzić do śmierci; charakteryzuje się ciężką sztywnością mięśniową, zaburzeniami świadomości, układu krążenia, a także wysoką gorączką. 

Innymi działaniami niepożądanymi są zaburzenia hormonalne, np. hiperprolaktynemia, zaburzenia miesiączkowania, zahamowanie owulacji, ginekomastia. Mogą wystąpić także objawy ze strony układu wegetatywnego takie jak: 

  • stany zamroczenia,  
  • zatkany nos,  
  • zmniejszona potliwość,  
  • suchość w ustach,  
  • zaparcia
  • zaburzenia oddawania moczu. 

Leki neuroleptyczne – interakcje z lekami 

Leki neuroleptyczne wchodzą w interakcje z innymi lekami, np. stosowanymi w znieczuleniu ogólnym, środkami nasennymi i lekami przeciwbólowymi – nasilają ich działanie. Kofeina osłabia działanie neuroleptyków. 

Źródło: 

Mutshler E. Farmakologia i toksykologia wydanie IV 2013.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Przeterminowane leki – czy można je bezpiecznie przyjąć?

Producenci leków określają termin ważności leku jako czas, w którym dany preparat wykazuje 100% skuteczności oraz bezpieczeństwo stosowania. Po upływie…

Zobacz więcej

Program lekowy – co to jest?

Program lekowy to gwarantowane, czyli bezpłatne świadczenie oparte na zastosowaniu innowacyjnych, kosztownych substancji czynnych, których użycie nie jest finansowane w…

Zobacz więcej

Czy lek musujący można rozpuścić w wodzie gazowanej?

Skład tabletek musujących jest tak skomponowany, że nie ma konieczności dodawania do nich wody gazowanej, gdyż zawierają one węglany i…

Zobacz więcej

Czy można zwrócić lek do apteki?

Niestety, zgodnie z art. 96 ust.7  ustawy o prawie farmaceutycznym, nie jest możliwe przyjęcie zwrotu leku do apteki. Leki są…

Zobacz więcej

Czy można łączyć paracetamol z ibuprofenem?

Ibuprofen oraz paracetamol mogą być stosowane razem, również w przeziębieniu. Należy jednak pamiętać,  żeby nie przekraczać maksymalnych dawek dobowych tj. 4…

Zobacz więcej

Czy zamienniki leków są bezpieczne?

Pacjent, otrzymując zamiennik oryginalnego leku ma gwarancję, że jego terapia będzie bezpieczna i skuteczna.  Zamienniki oryginalnych leków są wprowadzane na rynek…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Czytaj także
11 stycznia 2022 mgr farm. Dawid Wardecki
22 października 2021 mgr farm. Dawid Wardecki
19 listopada 2020 mgr farm. Natika Karolak
16 października 2019 mgr farm. Marta Junowicz
23 listopada 2020 mgr farm. Marta Grabowska
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)