2
27 lipca 2020

Sinice a zakaz kąpieli

Sinice (cyjanobakterie) to organizmy, które pojawiły się na Ziemi jako jedne z pierwszych. Produkują one tlen na drodze fotosyntezy, ale niektóre gatunki są dla ludzi toksyczne. Kąpiel w wodach słonych lub śródlądowych z dużym zagęszczeniem sinic może wywołać niebezpieczne skutki dla zdrowia, a nawet życia.  

Gdzie występują sinice? 

Niektóre gatunki sinic wytwarzają toksyny, które są szkodliwe dla człowieka. Sinice w Bałtyku, które są odpowiedzialne za produkcję niebezpiecznych dla ludzi substancji, należą do gatunku Nodularia spumigena. Szczepy wód słodkowodnych również mogą wytwarzać toksyny. Sinice stają się szczególnie szkodliwe podczas zakwitów, gdy wzrasta ich ilość, a zarazem zawartość produkowanych przez nie toksyn.   

Czym są zakwity? 

Namnażanie się fitoplanktonu prowadzące do zmiany zabarwienia wody nazywa się jej zakwitem. Przyczyną tego zjawiska jest zwiększenie zawartości substancji odżywczych rozpuszczonych w wodzie. W odpowiedzi na te warunki oraz zazwyczaj na zwiększoną temperaturę wody sinice namnażają się, tworząc w bezwietrzne dni charakterystyczny kożuch. Kąpiele w wodzie, w której doszło do zakwitu cyjanobakterii lub wdychanie powietrza w okolicach skażonych kąpielisk, może prowadzić do pogorszenia zdrowia, a w skrajnych przypadkach nawet do śmierci. 

Sinice – objawy po kąpieli 

Zakwit sinic nie tylko zmniejsza walory estetyczne danego kąpieliska, ale także może mieć wpływ na zdrowie korzystających z niego osób. Niektóre gatunki sinic produkują: 

  • hepatotoksyny odpowiedzialne za zaburzenia żołądkowo-jelitowe takie jak wymioty, nudności, biegunki, ale także niewydolność wątroby czy krwotoki, 
  • neurotoksyny powodujące drżenie mięśni, zachwianie równowagi czy mające wpływ na mięśnie oddechowe, co może doprowadzić do niedotlenienia mózgu i śmierci, 
  • dermatotoksyny wywołujące wysypki, pieczenie, swędzenie czy miejscowy obrzęk. 

Objawy te mogą pojawić się od kilku godzin do kilku dni od kąpieli w wodzie, w której wystąpił zakwit toksycznych sinic. Leczenie polega zazwyczaj na redukowaniu symptomów, ale niekiedy konieczny może okazać się kontakt z lekarzem, w szczególności w przypadku dzieci i osób starszych czy przy nasilonych objawach.

Czy zakwit sinic nad morzem można przewidzieć przed planowanym urlopem? 

Niestety ciężko przewidzieć, które zbiorniki wodne będą skażone i kiedy to dokładnie nastąpi. Zależy to nie tylko od zwiększenia zawartości fosforanów czy azotanów, ale także od warunków pogodowych, które są po prostu zmienne. Sinice nad morzem czy jeziorem pojawiają się zazwyczaj przy wzroście temperatury wody, bezwietrznej pogodzie oraz przy braku opadów.   

Przed skorzystaniem z kąpieli wodnych możemy jedynie zorientować się, jak wygląda obecna sytuacja danego zbiornika wodnego. Najbardziej aktualne informacje są dostępne na stronie Głównego Inspektoratu Sanitarnego. Znajdziemy tam nie tylko informacje dotyczące obecności sinic w kąpieliskach, ale przykładowo także zanieczyszczenia mikrobiologicznego wód śródlądowych takich jak jeziora.  

Podczas letniego wypoczynku zwracajmy więc szczególną uwagę na stan wód, w których chcemy zażywać kąpieli lub w otoczeniu których chcemy przebywać. Nieprzyjemny zapach i wygląd, a szczególnie obecność kożucha sinicowego powinien skutecznie zrazić nas do kąpieli oraz pojenia naszych zwierząt taką wodą. Poważne konsekwencje zdrowotne po zetknięciu z sinicami mogą w skrajnych przypadkach prowadzić nawet do śmierci. 

Źródła: 

  • Mazard S., Penesyan A., Ostrowski M., Paulsen I.T., Egan S., Tiny Microbes with a Big Impact: The Role of Cyanobacteria and Their Metabolites in Shaping Our Future., Mar Drugs. 2016. 
  • Zakwity sinic efektem przeżyźnienia Bałtyku!, https://www.wwf.pl/aktualnosci/zakwity-sinic-efektem-przezyznienia-baltyku (dostęp: 23.07.2020). 
  • Przyczyny występowania i zagrożenia wynikające z obecności potencjalnie toksycznych cyjanobakterii (sinic) w wodzie, https://sk.gis.gov.pl/index.php/informacje (dostęp: 24.07.2020). 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Czwarty czynnik ryzyka ciężkiego przebiegu COVID-19

Polscy naukowcy odkryli gen odpowiedzialny za ciężki przebieg COVID-19. Dokonali tego badacze z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku (UMB) pod kierownictwem…

Zobacz więcej

Przeziębienie czy COVID-19?

Pamiętaj, by przede wszystkim nie lekceważyć objawów chorobowych. Nawet gdy nie wydają się niezbyt nasilone – mogą zwiastować początek infekcji…

Zobacz więcej

Ważność UCC po szczepieniu preparatem Johnson&Johnson

Obecnie trwa akcja szczepień tzw. dawką przypominającą. Dawka ta wydłuża ważność certyfikatu covidowego o kolejny rok. Szczepienie przypominające jest przeznaczone…

Zobacz więcej

Certyfikat covidowy – co się zmieniło?

Od 1 lutego 2022 roku UCC (Unijne cyfrowe zaświadczenie COVID) służące do celów podróży po krajach należących do Unii Europejskiej…

Zobacz więcej

Jak przechowywać pokarm kobiecy?

Mleko matki to najlepszy pokarm dla noworodka i niemowlęcia, który zaspokaja w pełni jego potrzeby żywieniowe przez pierwsze 6 miesięcy…

Zobacz więcej

Czy należy unikać owoców podczas odchudzania?

Świeże owoce są ważnym składnikiem zdrowej i urozmaiconej diety. Są niskokaloryczne, sycące, jak również bogate w wodę, witaminy, składniki mineralne,…

Zobacz więcej

Ile kilokalorii mają mandarynki?

Mandarynki składają się przede wszystkim z wody (aż 85%), a także węglowodanów (13,3 g w 100 g; zwłaszcza sacharozy, glukozy…

Zobacz więcej

Czy warto jeść pistacje?

Pistacje to popularny rodzaj orzechów drzewnych, który jest wyjątkowo bogaty w wiele wartościowych składników odżywczych, takich jak białka, aminokwasy, jedno-…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)