106
05 listopada 2018

Toczeń – przyczyny, objawy, leczenie

Toczeń to jedna z przewlekłych chorób autoimmunologicznych. Niestety, do dzisiaj nie wiadomo, co jest przyczyną jej powstawania. Istnieją jednak czynniki zwiększające ryzyko jej wystąpienia. Na czym polega ta choroba, jakie są jej objawy oraz jak przebiega proces leczenia?

Toczeń – charakterystyka choroby

Toczeń rumieniowaty układowy (TRU) jest chorobą z rodzaju autoimmunologicznych, tzn. takich, w których układ immunologiczny (odpornościowy) atakuje własne tkanki, poprzez wytwarzanie komórek obronnych, zwanych przeciwciałami. Prowadzi to do rozwoju przewlekłego procesu zapalnego, w którym organizm znajduje się w stanie ciągłej gotowości do walki z ciałami obcymi. Nie jest to sytuacja pożądana, ponieważ celem działania układu odpornościowego powinny być komórki „obce”, takie jak wirusy czy bakterie, wywołujące stan zapalny, a nie własne. Innymi schorzeniami z grupy autoagresywnych są:

  • zapalenie tarczycy Hashimoto,
  • choroba Leśniowskiego-Crohna,
  • wrzodziejące zapalenie jelita grubego,
  • stwardnienie rozsiane (SM),
  • łuszczyca,
  • reumatologiczne zapalenie stawów (RZS).

Choroby te atakują najczęściej kobiety przed 30 rokiem życia, a więc w wieku rozrodczym. Ma to najprawdopodobniej związek z dużą aktywnością układu hormonalnego w tym okresie. Przyczyny tych chorób nie da się obecnie wyleczyć farmakologicznie, możliwe jest jedynie łagodzenie objawów, gwarantujące kontrolowany przebieg schorzenia i umożliwiające normalne, codzienne funkcjonowanie.

Toczeń – przyczyny

Współczesna wiedza medyczna nie potrafi wskazać przyczyn pojawienia się tocznia. Znane są jedynie czynniki ryzyka, predysponujące do wystąpienia choroby u danej osoby.  Zaliczamy do nich:

  • Czynniki środowiskowe – niektóre zakażenia bakteryjne czy wirusowe oraz przyjmowane leki, a także promieniowanie ultrafioletowe.
  • Czynniki genetyczne – płeć żeńska, występowanie chorób autoimmunologicznych w rodzinie.
  • Czynniki hormonalne – ujawnienie się choroby występuje zwykle w okresie rozrodczym podczas tzw. wahań hormonalnych, np. w czasie ciąży w przypadku kobiet czy „skoku hormonalnego” związanego z dojrzewaniem u mężczyzn.

Toczeń – objawy

Toczeń rumieniowaty jest chorobą trudną do zdiagnozowania ze względu na mnogość i różnorodność występujących objawów. Bardzo często właściwa diagnoza stawiana jest u chorego dopiero po kilku latach nieskutecznego leczenia. Symptomy pojawiają się stopniowo i z różnym nasileniem, a początkowo są często niespecyficzne. Są to głównie:

  • osłabienie,
  • chudnięcie
  • brak apetytu,
  • problemy z wypadaniem włosów,
  • rumień twarzy w kształcie motyla,
  • nieznacznie podwyższona temperatura ciała,
  • ciągłe zmęczenie,
  • zawroty głowy,
  • bóle mięśniowo-stawowe,
  • „huśtawka emocjonalna”,
  • problemy z płodnością.

Uwaga! Jedynym charakterystycznym objawem, pojawiającym się często już na początku występowania choroby jest rumień w kształcie motyla na twarzy, obejmujący skórę nosa, policzków i okolicy oczu.

Jego wystąpienie związane jest często z nadwrażliwością na promieniowanie słoneczne. U chorych z tym objawem do właściwej diagnozy dochodzi prędzej, przez co możliwe jest szybsze i efektywniejsze wdrożenie leczenia, pomimo znacznie ostrzejszego przebiegu choroby.

Choroba, podobnie jak wszystkie z grupy autoagresywnych, może mieć przebieg łagodny lub ostry. Wyróżnia się kilka odmian, w zależności od narządu czy całego układu, który jest objęty procesem zapalnym. Mogą to być:

Układ stawowy – pojawienie się objawów podobnych do reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS), głównie bólu mięśni i stawów, sztywności stawów, a nawet problemów z poruszaniem się.

Układ wydalniczy – możliwość wystąpienia toczniowego zapalenia nerek, prowadzącego często do niewydolności nerek, objawiającej się białkomoczem, częstymi infekcjami układu moczowego, zapaleniem pęcherza.

Układ nerwowy –  zaburzenia psychiczne, depresja czy napady drgawkowe.

Układ krwionośny – przewlekła niedokrwistość, problemy z krzepliwością krwi.

Układ pokarmowy – nieswoiste zapalenia jelit, nietolerancje pokarmowe, problemy z prawidłowym rytmem wypróżnień, częste bóle brzucha.

Układ krążenia – przedwczesna choroba wieńcowa, zaburzenia rytmu serca czy nadciśnienie tętnicze.

Układ oddechowy – predyspozycje do występowania stanów zapalnych w obrębie oskrzeli i płuc o zaostrzonym przebiegu.

W zależności od układu, w którym obserwuje się występowanie stanu zapalnego, podejmowane jest leczenie skierowane na łagodzenie objawów. Toczeń jest więc schorzeniem, którego właściwe leczenie wymaga współdziałania lekarzy różnych specjalizacji.

Toczeń – diagnostyka i sposoby leczenia

Diagnostyka choroby opiera się na wykonaniu szeregu badań laboratoryjnych i obrazowych, dobieranych w zależności od układu, który jest zaatakowany. Badaniem ogólnym wskazującym na występowanie choroby z autoagresji jest natomiast tzw. test ANA, służący do wykrywania przeciwciał przeciwjądrowych, charakterystycznych dla całej tej grupy schorzeń. Leczenie TRU polega głównie na podawaniu leków z grupy:

  • przeciwzapalnych – w celu zmniejszenia stanu zapalnego,
  • przeciwbólowych – w przypadku występowania uciążliwego bólu mięśni czy stawów,
  • kortykosteroidów – stosowanych głównie w okresach zaostrzeń choroby, ze względu na liczne działania niepożądane, których wystąpienie jest bardzo prawdopodobne ze względu na stosowanie często dość wysokich dawek,
  • przeciwmalarycznych i immunosupresyjnych – w bardziej zaawansowanych stadiach choroby.

Dodatkowo w fazie badań znajdują się leki biologiczne i to z nimi wiąże się największe nadzieje, jeśli chodzi o skuteczność leczenia tocznia w przyszłości. Bardzo ważne jest również wdrożenie właściwej, zdrowej diety i odpowiednio dobranej suplementacji przeciwzapalnej, m.in. spożywanie wielonienasyconych kwasów tłuszczowych Omega-3, wyrównywanie niedoborów magnezu i  witaminy D3. Badania wskazują również na istotne znaczenie dostosowanej do możliwości chorego aktywności fizycznej oraz fizjoterapii, w przypadku dolegliwości ze strony układu ruchu. Dzięki temu przebieg choroby jest często dużo łagodniejszy, co umożliwia w miarę normalne funkcjonowanie i poprawia samopoczucie chorego.

Źródła:

  • http://www.wple.net/nefrologia/nef_numery-2016/a-nefro-2-2016/93-99.pdf,
  • http://old.ipin.edu.pl/ppn/archiwum/pliki/2001/02/PPiN_2-2001-04.pdf,
  • „Reumatologia kliniczna” I. Zimmermann-Górska, Warszawa 2008.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Kaszak na powiece – czy może się na niej pojawić?

Kaszak to niewielka torbiel gruczołu łojowego. Powstaje na skutek zablokowania kanalika wyprowadzającego gruczołu i niemożliwości wydostania się sebum, które wraz…

Zobacz więcej

Premenopauza – co to takiego?

Prawdopodobnie wystąpił u Pani okres premenopauzy, który może pojawić się nawet na 10 lat przed całkowitym ustaniem miesiączkowania. Podczas premenopauzy…

Zobacz więcej

Czkawka u płodu – czy jest się czego obawiać?

Kobieta zaczyna odczuwać ruchy dziecka w łonie zwykle między 18. a 22. tygodniem ciąży. Inne niż zazwyczaj rytmiczne drgania czy…

Zobacz więcej

Jak zmyć hennę z brwi, skóry i włosów?

Henna to naturalny barwnik otrzymywany z pędów i liści tropikalnej rośliny – lawsonii bezbronnej. Ze względu na właściwości koloryzujące znalazła…

Zobacz więcej

Strach przed kontaktem z innymi – czy to fobia?

Opisywane objawy mogą wskazywać na występowanie fobii społecznej. Jest to rodzaj zaburzenia lękowego, które polega na występowaniu niepokoju podczas interakcji…

Zobacz więcej

Cykl miesiączkowy – jak obliczyć jego długość?

Aby określić, czy miesiączka występuje regularnie, potrzebne są informacje z poprzednich cykli. Jeśli nie posiada Pani takich informacji, warto rozpocząć…

Zobacz więcej

Zapalenie pęcherza moczowego na wakacjach

Okres letni i wakacyjne wyjazdy sprzyjają wystąpieniu infekcji dolnych dróg moczowych. Ból i dyskomfort przy oddawaniu moczu, a także częste…

Zobacz więcej

Ile wody dziennie powinno się wypijać?

Bardzo precyzyjne zalecenia dla poszczególnych grup wiekowych i płci wydał Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA, European Food Safety Authority).…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

  1. Bill pisze:

    W USA w leczeniu tocznia (lupus) stosuje się m. in. lek przeciwmalaryczny, hydroksychlorochinę (Hydroxychloroquine), komercyjna nazwa leku Plaquenil.

  2. Max pisze:

    Przeciwciała nie są, jak Pani pisze „komórkami obronnymi”, lecz białkami. To trochę różnica.

Czytaj także
18 września 2019 mgr farm. Marta Grabowska
03 marca 2021 mgr farm. Monika Cichocka
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)