17
03 marca 2020

Tomografia komputerowa – co bada?

Tomografię komputerową głowy wykonuje się w podejrzeniu udaru. Tomografię jamy brzusznej wykorzystuje się w diagnozowaniu urazów wielonarządowych. Badanie TK klatki piersiowej pozwala na dokładne zbadanie płuc. Natomiast tomografia kręgosłupa pozwala na zdiagnozowanie urazów w obrębie tego narządu.

Tomografia komputerowa – co bada?

Co to jest tomografia komputerowa?

Tomografia komputerowa wykorzystuje promieniowanie rentgenowskie, które przechodząc w wąskich wiązkach przez ciało pacjenta, wychwytywane są przez detektory leżące naprzeciwko źródła promieniowania. Następnie przekazywane są do komputera i tworzą obrazy przekrojów, tzw. tomogramy. Możliwe jest wykonywanie badania w dowolnej płaszczyźnie oraz tworzenie rekonstrukcji trójwymiarowych. Dzięki temu uzyskane informacje są bardzo szczegółowe i mogą znaleźć zastosowanie np. przy planowaniu zakresu operacji przez chirurga.

Tomografia – co wykrywa? 

Tomografia komputerowa ze względu na szybkość badania oraz dużą dokładność znalazła szerokie zastosowanie diagnostyczne. Do wykonywanych badań należą: 

  • tomografia komputerowa głowy, 
  • tomografia jamy brzusznej, 
  • tomografia klatki piersiowej, 
  • tomografia kręgosłupa

W przypadku podejrzenia wielu schorzeń lekarz może zlecić TK. Badanie to jest istotnym narzędziem diagnostycznym. 

Jakie dolegliwości wykrywa tomografia komputerowa? 

Należy do jednego z pierwszych badań wykonywanych w podejrzeniu udaru mózgu, które pozwala na zróżnicowanie udaru niedokrwiennego od krwotocznego. Wykonuje się wówczas TK głowy. Jest niezastąpiona w urazach wielonarządowych, pozwalając na szybką i dokładną ocenę uszkodzeń w tkankach. Płuca, które ze względu na swoje upowietrzenie są gorzej wizualizowane w MRI (rezonans magnetyczny), mogą być dokładnie ocenione w tomografii komputerowej płuc pod względem: 

  • guzów,
  • zatorowości płucnej,
  • obecności płynu,
  • odmy, 
  • zmian zapalnych, np. w przebiegu zapalenia płuc.

Ocena kośćca jest dokładniejsza niż w standardowym RTG, szczególnie: 

  • przy złożonych złamaniach,
  • uszkodzeniach stawów
  • guzach kości.

TK stosuje się także w diagnostyce struktur ucha oraz zatok

Ze względu na ekspozycję na promieniowanie lekarz kieruje na badania po wyczerpaniu innych możliwości diagnostycznych lub w nagłych sytuacjach, a także w celu kontroli pooperacyjnej. 

Tomografia komputerowa z kontrastem 

Badanie TK z kontrastem umożliwia ocenę tkanek miękkich. Jodowe środki kontrastujące podawane są dożylnie w celu zobrazowania naczyń, np. przy poszukiwaniu zwężenia w naczyniach wieńcowych. Doustne środki zawierające baryt pozwalają na ocenę przewodu pokarmowego, w tym przełyku, żołądka czy jelit. 

Wyniki tomografii komputerowej głowy

Czy badanie tomografem jest bezpieczne? 

Tomografia wykorzystuje promieniowanie X, dla którego nie zostały określone bezpieczne dawki. TK, w zależności od rodzaju badania, może dostarczać dawek promieniowania istotnie wyższych niż przy klasycznym RTG. Dawka może być odpowiednio zmniejszona przy badaniu dzieci, a w niskodawkowym TK promieniowanie pochłonięte porównywane jest do tego w RTG.

Promieniowanie jonizujące ma potencjalnie szkodliwe oddziaływanie na organizmy żywe – ryzyko rośnie wraz z kumulacją ekspozycji w ciągu życia człowieka. Jednak prawdopodobieństwo rozwoju nowotworu po ekspozycji na promieniowanie pozostaje niskie. Należy pamiętać, że przez cały czas narażeni jesteśmy na promieniowanie jonizujące pochodzące z przedmiotów.

Badanie tomografem może przyspieszyć wykrycie zagrażających życiu chorób i najczęściej korzyści płynące z badania przewyższają ewentualne ryzyko.  

Tomografia komputerowa – działania niepożądane 

Niektóre badania będą wymagały podania jodowych środków kontrastujących, po których możliwe są działania niepożądane, takie jak: 

  • nudności, wymioty, 
  • ból głowy, 
  • uczucie ciepła. 

Dużo rzadziej występują ciężkie powikłania, w tym: 

  • skurcz oskrzeli,
  • drgawki,
  • zatrzymanie oddechu,
  • zatrzymanie krążenia,
  • wstrząs. 

Badanie TK – przeciwwskazania 

Do przeciwwskazań należą: 

  • ciąża pacjentki,
  • nadczynność tarczycy,
  • choroby nerek,
  • udokumentowana nadwrażliwość na jodowe środki kontrastujące.

Badanie TK a ciąża 

Badanie TK w ciąży (badanie brzucha lub miednicy) wykonywane jest jedynie ze wskazań życiowych, gdy inne bezpieczne badania obrazowe nie wykazały zadowalających wyników. 

Tomografia komputerowa – przygotowanie 

Dokładna instrukcja przygotowania do badania TK zostanie wydana w rejestracji lub przez lekarza. Wybrane rodzaje badań wykonuje się bez przygotowania, w tym niektóre badania głowy i płuc oraz w stanach nagłych.

Jeśli badanie zostanie przeprowadzone z podaniem dożylnego kontrastu, należy pozostać na czczo około 6 godzin przed badaniem. Ze względu na ryzyko uszkodzenia nerek trzeba pamiętać o spożywaniu dużej ilości wody na minimum 2 dni przed badaniem. Pacjenci nie powinni odstawiać leków, chyba że zostaną inaczej poinstruowani przez lekarza.

Tomografia komputerowa – ile trwa? 

Podczas badania pacjent zostaje ułożony na wąskim stole tomografu. Przez wkłucie wykonane przez pielęgniarkę pacjentowi podaje się środek cieniujący. Badanie jest bezbolesne i krótkotrwałe – trwa 15-30 minut i generuje odgłosy klikania. Pacjent powinien pozostać nieruchomo w trakcie całego badania i stosować się do poleceń wydawanych przez technika. Może być poproszony o wzięcie oddechu i wypuszczenie go w określonym momencie.

Jeśli została wykonana tomografia komputerowa z kontrastem, po zakończeniu badania pacjent powinien pozostać na obserwacji. Zaczerwienienie i inne zmiany w miejscu wkłucia powinny zostać zgłoszone lekarzowi.

Po ambulatoryjnym badaniu bez kontrastu pacjent bez dalszych ograniczeń może wrócić do domu. 

Badanie TK to przydatne narzędzie diagnostyczne. Pozwala na wykrycie wielu chorób i dolegliwości. Nie wymaga ono szczególnego przygotowania, jest bezbolesne i stosunkowo krótkie.

Źródła: 

  • Computed Tomography (CT), [dostęp: 25 listopada 2019], https://www.nibib.nih.gov/science-education/science-topics/computed-tomography-ct
  • Soto, Y., Nadrljanski M. M. et al., ComputedTomography, „Radiopaedia.org” [dostęp: 25 listopada 2019] https://radiopaedia.org/articles/computed-tomography. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Czy kosmetyki z filtrem SPF 100 zapewniają lepszą ochronę niż SPF 50+?

Dla wielu osób zaskakująca może być informacja, że zarówno skala wartości SPF, jak i określenia pojawiające się na opakowaniach kosmetyków…

Zobacz więcej

Dlaczego preparaty z monakoliną K nie są dostępne w aptekach?

Monakolina K jest substancją aktywną pozyskiwaną z czerwonego fermentowanego ryżu. Pozytywny wpływ monakoliny K na obniżanie poziomu cholesterolu we krwi…

Zobacz więcej

Angina w upalne dni – czym może być spowodowana?

Wynika to przede wszystkim z gwałtownych zmian temperatury. Gorące letnie dni sprawiają, że chcemy się ochłodzić. Najczęściej sięgamy wtedy po…

Zobacz więcej

Nieprawidłowo przechowywane tabletki antykoncepcyjne – czy tracą skuteczność?

Preparaty zawierające w swoim składzie hormony są wrażliwe na zmiany temperatury. Producenci podają, że nie należy przechowywać tabletek antykoncepcyjnych w…

Zobacz więcej

Podwyższony potas we krwi – co może być przyczyną?

Spożyty dzień przed badaniem alkohol nie powoduje wzrostu poziomu potasu we krwi. Gdyby natomiast, w wyniku nadmiaru alkoholu, doszło do…

Zobacz więcej

Przyjmowanie laktulozy a spożywanie posiłków

Syrop Lactulosum to preparat o działaniu łagodnie przeczyszczającym. Można go stosować na dwa sposoby: przyjąć całą dawkę dobową (zazwyczaj 40-45…

Zobacz więcej

Pantoprazol przyjęty jednorazowo po posiłku

Przyjęcie leku Ranloc Med nie powinno spowodować skutków ubocznych. Proszę jednak pamiętać o stosowaniu leku przed posiłkiem, ponieważ lek przyjęty…

Zobacz więcej

Leczenie kataru u dorosłych

W leczeniu cieknącego kataru zaleca się stosowanie aerozolów do nosa zawierających chlorowodorek oksymetazoliny. Chlorowodorek oksymetazoliny to lek działający obkurczająco na…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)