100
21 czerwca 2021

Udar słoneczny – objawy i pierwsza pomoc

Wakacje to czas letnich upałów. Niektórzy z nas wyjeżdżają w ciepłe rejony, gdzie temperatura w ciągu dnia nie spada poniżej 30°C . Piesze wycieczki, kąpiele słoneczne, gry i zabawy na świeżym powietrzu w bardzo silnym nasłonecznieniu mogą spowodować udar cieplny.

Udar słoneczny – przyczyny

Dochodzi do niego,  gdy temperatura ciała sięga powyżej 40°C. Jest to reakcja na przegrzanie, które następuję kiedy organizm nie potrafi pozbyć się  nagromadzonego nadmiaru ciepła. Prowadzi to do denaturacji białek i martwicy komórek.

Czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia udaru słonecznego:

  • długotrwały wysiłek fizyczny połączony z wysoką temperaturą i wilgotnością otoczenia,
  • parność w powietrzu powodująca, iż pocenie w mniejszym stopniu schładza organizm,
  • odwodnienie na skutek zbyt małej podaży płynów,
  • wysokie temperatury w nocy, które uniemożliwiają oziębianie organizmu.

Osoby szczególnie narażonymi na działanie wysokich temperatur:

  • sportowcy (np. biegacze długodystansowi),
  • osoby powyżej 65 roku życia prowadzące siedzący lub leżący tryb życia,
  • pracownicy fizyczni, których praca odbywa się,
  • dzieci <4.r.ż,
  • osoby przyjmujące leki moczopędne, antydepresyjne , betablokery,fenotiazyny oraz antycholinergiczne,
  • przewlekle chorujące na cukrzycę , otyłość oraz choroby serca,
  • nadmiernie spożywające alkohol,
  • osoby już z przebytym udarem w przeszłości.

UWAGA! Śmiertelność  w wyniku udaru cieplnego u osób dorosłych wynosi aż 12%, dlatego ważna jest szybka reakcja przy wystąpieniu pierwszych objawów.

Jakie są objawy udaru słonecznego?

Do podstawowych objawów udaru cieplnego należą:

  • temperatura ciała powyżej 40°C,
  • bóle głowy i karku,
  • przyśpieszenie oddechu i tętna,
  • wymioty, nudności,
  • drgawki i zaburzenia świadomości, utrata przytomności,
  • obfite poty wraz z zaczerwienieniem skóry w początkowej fazie lub blada, sucha skóra w zaawansowanym odwodnieniu organizmu,
  • bolesne kurcze mięśni,
  • ciemny kolor moczu,
  • na skórze widoczne zaczerwienienia lub nawet oparzenia pierwszego i drugiego stopnia.

Udar słoneczny – pierwsza pomoc

W celu udzielenia pierwszej pomocy należy :

  1. zabezpieczyć poszkodowanego przed dalszą ekspozycją  na słońce w zacienionym i jeśli to możliwe dobrze klimatyzowanym pomieszczeniu,
  2. częściowo rozebrać i rozluźnić  ubranie,
  3. okładać chorego wilgotnymi, chłodnymi  kompresami w miejscach, gdzie przebiegają duże naczynia krwionośne (głowa, szyja, klatka piersiowa, pachy),
  4. jeżeli chory jest przytomny można podawać małymi porcjami schłodzone płyny (np. woda z odrobiną soli , zimna herbata soki),
  5. ułożyć  taką osobę z uniesioną głową i górną połową tułowia i obserwować,
  6. jeżeli poszkodowany straci przytomność, ale oddycha i ma wyczuwalne tętno, układamy go w pozycji bocznej bezpiecznej, wzywamy pogotowie ratunkowe dzwoniąc pod numer 112 lub 999,
  7. gdy straci oddech i nie wyczuwamy tętna niezwłocznie należy przejść do resuscytacji krążeniowo-oddechowej i kontynuować aż do przybycia służb ratowniczych.

UWAGA! Nie wolno schładzać chorego bardzo zimną wodą lub lodem, ponieważ szybki spadek temperatury powoduje dreszcze, które generują  produkcję zwiększonej ilości ciepła w organizmie. Nie należy zanurzać poszkodowanego w zimnej wodzie, prowadzi to do zniszczenia naczyń podskórnych .

Jak zapobiegać udarowi słonecznemu?

Profilaktycznie, aby uniknąć udaru słonecznego należy:

  • spożywać duże ilości płynów w małych porcjach – w szczególności wody (nawet do 3 litrów dziennie w bardzo upalne dni),
  • unikać przebywania oraz nadmiernego wysiłku w okresie  najsilniejszego nasłonecznienia (między godziną 12, a 15) oraz pobytu w niewłaściwie wentylowanych pomieszczeniach,
  • uzupełnić elektrolity zaraz po treningu w przypadku sportowców,
  • nosić odpowiednie ubranie – lekkie, przewiewne, najlepiej wykonane z naturalnych materiałów oraz obowiązkowo nakrycie głowy (kapelusz, czapka, chusta),
  • dodatkowo osoby aktywne powinny zakładać jasny ubiór, aby ograniczyć pochłanianie promieniowania słonecznego.

Pamiętajmy o najmłodszych! Dzieci nie mają w pełni wykształconego mechanizmu termoregulacji, w takim samym stopniu jak dorośli.

Dlatego dzieci są o wiele bardziej narażone na przegrzanie. Objawy  udaru u dzieci są zbliżone jak u dorosłych dodatkowo mogą wystąpić: płacz,biegunka,skąpomocz Pierwsza pomoc u dzieci:

  • przenieść malucha do chłodnego zacienionego pomieszczenia i ułożyć w bezpiecznej pozycji,
  • zdjąć ubranka i jak najszybciej schłodzić mokrymi ręcznikami głowę i klatkę piersiową,
  • jeśli istnieje możliwość nawadniać dziecko,
  • masować nogi i ręce w celu usprawnienia krążenia.

Jak najszybciej wezwać pogotowie ratunkowe jeśli dziecko straci przytomność! Niezależnie od przyczyny, udar może okazać się tragiczny w skutkach. Jeśli podejrzewasz u kogoś udar słoneczny szybko udziel mu pierwszej pomocy. Nieleczony może w szybkim tempie spowodować zawał serca i śmierć.

Jadąc na wakacje nie zapomnij o swoim zdrowiu! Zapamiętaj, jakie są symptomy udaru słonecznego oraz jak można jemu zapobiec.

Pobierz infografikę

Wakacyjna apteczka – czy o wszystkim pamiętasz?

Pobierz listę do wydrukowania

Checklista z wakacyjną apteczką

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Czy kosmetyki z filtrem SPF 100 zapewniają lepszą ochronę niż SPF 50+?

Przypomnijmy, czym jest wskaźnik SPF i jak należy go rozumieć. Jeśli ma Pani bardzo wrażliwą skórę, to rumień po kontakcie…

Zobacz więcej

Poparzenie meduzą - co robić, jak się zabezpieczyć?

Poparzenie jadem meduzy objawia się wystąpieniem bolesnego rumienia z białą opuchlizną, silnym pieczeniem utrzymującym się nawet przez kilka dni. W…

Zobacz więcej

Czym smarować lekkie poparzenie skóry?

W pierwszej fazie oparzenia, gdy uszkodzona skóra bardzo boli, powinno się zastosować żele chłodzące, pianki z pantenolem lub opatrunki hydrożelowe.…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)