Zakrzepica żył – przyczyny, objawy, leczenie

Co to jest zakrzepica żył?

Zakrzepica żył to choroba, w której w świetle żyły tworzy się skrzep krwi utrudniający lub całkowicie blokujący przepływ krwi. Najczęściej rozwija się w żyłach głębokich kończyn dolnych, ale może wystąpić również w innych częściach układu żylnego.

Do powstania skrzepu najczęściej dochodzi, gdy:

• przepływ krwi jest spowolniony, np. podczas długotrwałego unieruchomienia po operacji, urazie lub w czasie wielogodzinnej podróży,
• ściana żyły zostaje uszkodzona, np. w wyniku urazu, zabiegu operacyjnego lub obecności cewnika naczyniowego,
• krew ma zwiększoną skłonność do krzepnięcia, co może mieć związek z chorobą nowotworową, ciążą i połogiem, stosowaniem antykoncepcji hormonalnej lub wrodzonymi zaburzeniami krzepnięcia.

Dlaczego zakrzepica jest niebezpieczna?

Zakrzepica może prowadzić do groźnych powikłań. Skrzep może powiększać się i obejmować kolejne odcinki układu żylnego.

Największym zagrożeniem jest jednak sytuacja, gdy fragment skrzepu oderwie się od ściany żyły i wraz z krwią przedostanie się do płuc. Może wówczas dojść do zatorowości płucnej – stanu bezpośredniego zagrożenia życia. Dzieje się tak, gdy fragment skrzepu zatyka naczynie krwionośne w płucach, utrudniając przepływ krwi i wymianę tlenu. W ciężkich przypadkach może to doprowadzić do niewydolności oddechowej, zatrzymania krążenia, a nawet śmierci.

Czytaj też:
Żylaki na nogach. Jak im zapobiegać? Jak leczyć?

Czynniki zwiększające ryzyko zakrzepicy żył

Do czynników ryzyka występowania zakrzepicy żył możemy zaliczyć:

• zwolniony przepływ krwi w żyłach,
• genetyczną skłonność do zwiększonej krzepliwości krwi,
• długotrwałe unieruchomienie (np. po operacji, urazie lub podczas hospitalizacji),
• przebyty zabieg operacyjny, zwłaszcza ortopedyczny,
• chorobę nowotworową,
• żylaki nóg,
• przewlekłe zapalenie żył,
• ciążę i połóg,
• stany zapalne i choroby zakaźne,
• złamanie kończyny dolnej,
• niewydolność serca,
• stosowanie antykoncepcji hormonalnej lub hormonalnej terapii zastępczej,
• siedzący tryb życia i małą aktywność fizyczną,
• otyłość,
• palenie papierosów,
• długotrwałe podróże wymagające wielogodzinnego pozostawania w jednej pozycji.

Zakrzepica żył – objawy

Objawy zakrzepicy żył mogą być różne, jednak najczęściej obejmują:

• ból kończyny, nasilający się przy ucisku lub podczas chodzenia,
• obrzęk kończyny (najczęściej jednej nogi),
• zaczerwienienie lub zasinienie skóry oraz jej zwiększone ucieplenie,
• niekiedy stan podgorączkowy lub gorączka.

Zakrzepica może dotyczyć zarówno żył powierzchownych, jak i głębokich. W przypadku zajęcia żył powierzchownych często występuje zaczerwienienie skóry, a wzdłuż przebiegu żyły można wyczuć bolesne stwardnienie. Gdy zakrzepica obejmuje żyły głębokie, najczęściej pojawiają się ból, obrzęk i uczucie napięcia kończyny. Jeśli skrzep zlokalizowany jest w żyłach uda lub miednicy, obrzęk i ból mogą obejmować całą kończynę.

Uwaga! Nieleczona zakrzepica może prowadzić do groźnych powikłań, przede wszystkim zatorowości płucnej, a w rzadkich przypadkach także do ciężkiego niedokrwienia i martwicy kończyny.

Podstawowym badaniem wykorzystywanym do rozpoznania zakrzepicy jest ultrasonografia Doppler z próbą uciskową. W razie potrzeby lekarz może zlecić również dodatkowe badania.

Leczenie zakrzepicy żył

Leczenie zakrzepicy żył powinno zostać wdrożone jak najszybciej po rozpoznaniu choroby. Jego celem jest zahamowanie powiększania się skrzepu, zmniejszenie ryzyka zatorowości płucnej oraz zapobieganie nawrotom choroby i późnym powikłaniom.

Podstawą leczenia zakrzepicy jest stosowanie leków przeciwkrzepliwych. Hamują one powstawanie nowych skrzepów i ograniczają powiększanie się już istniejącego zakrzepu. Rodzaj leku oraz czas terapii lekarz dobiera indywidualnie, uwzględniając m.in. przyczynę choroby, lokalizację zakrzepu i ryzyko nawrotu.

Co możesz zrobić po rozpoznaniu zakrzepicy?

Jeśli lekarz nie zaleci inaczej:

• unikaj długotrwałego unieruchomienia,
• stopniowo wracaj do codziennej aktywności fizycznej,
• stosuj leki zgodnie z zaleceniami,
• zgłaszaj lekarzowi nowe lub nasilające się objawy.

Czy potrzebne są pończochy uciskowe?

U części chorych lekarz może zalecić stosowanie wyrobów uciskowych (kompresjoterapii). Mogą one zmniejszać dolegliwości, takie jak ból czy obrzęk, oraz ograniczać ryzyko rozwoju zespołu pozakrzepowego. Nie są jednak konieczne u każdego pacjenta.

Kiedy konieczne jest leczenie zabiegowe?

W niektórych przypadkach, np. przy rozległej zakrzepicy lub dużym ryzyku utraty kończyny, konieczne może być leczenie zabiegowe.

Obejmuje ono m.in.:

• trombolizę, czyli rozpuszczanie skrzepu za pomocą leków,
• mechaniczne usunięcie skrzepu z naczynia.

Jakie mogą być powikłania?

Po przebytej zakrzepicy u części chorych rozwija się zespół pozakrzepowy.

Objawia się on m.in.:

• przewlekłym bólem kończyny,
• obrzękiem,
• uczuciem ciężkości,
• zmianami skórnymi.

Aby zmniejszyć ryzyko tych powikłań, należy stosować się do zaleceń lekarza i kontynuować leczenie przez zalecony czas.

Jeśli zauważysz u siebie objawy sugerujące zakrzepicę, takie jak jednostronny ból, obrzęk lub zaczerwienienie kończyny, jak najszybciej skontaktuj się z lekarzem. Wczesne rozpoznanie i leczenie znacznie zmniejszają ryzyko groźnych powikłań.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o zakrzepicę żył

Czy zakrzepica zawsze nawraca?

Nie. Ryzyko nawrotu zależy m.in. od przyczyny zakrzepicy, czasu trwania leczenia przeciwkrzepliwego oraz współistniejących chorób. Aby je zmniejszyć, należy stosować się do zaleceń lekarza i nie przerywać leczenia samodzielnie.

Czy po zakrzepicy można uprawiać sport?

Tak. Po ustąpieniu ostrej fazy choroby i za zgodą lekarza zalecana jest regularna aktywność fizyczna. Ruch poprawia krążenie żylne i może zmniejszać ryzyko kolejnych epizodów zakrzepicy.

Czy dieta ma wpływ na ryzyko zakrzepicy?

Sama dieta nie zapobiega zakrzepicy, ale utrzymanie prawidłowej masy ciała, odpowiednie nawodnienie i zdrowy styl życia mogą ograniczać niektóre czynniki ryzyka. W przypadku stosowania niektórych leków przeciwkrzepliwych warto także przestrzegać zaleceń dotyczących sposobu odżywiania.

Kiedy po zakrzepicy można wrócić do pracy?

To zależy od lokalizacji zakrzepicy, nasilenia objawów oraz rodzaju wykonywanej pracy. Część chorych może wrócić do codziennych obowiązków już po kilku dniach lub tygodniach, natomiast w innych przypadkach potrzebna jest dłuższa rekonwalescencja. Decyzję podejmuje lekarz prowadzący.

Przeczytaj również:
Zatorowość płucna – przyczyny, objawy, leczenie