Kaszel w przebiegu infekcji górnych dróg oddechowych
Kaszel jest jednym z najczęstszych objawów infekcji górnych dróg oddechowych, zarówno u dzieci, jak i dorosłych. Choć pełni ważną funkcję ochronną, w praktyce klinicznej często bywa dolegliwością wyjątkowo uciążliwą. Utrudnia sen, obniża komfort codziennego funkcjonowania i wpływa negatywnie na jakość życia. W sezonie jesienno-zimowym problem ten dodatkowo się nasila, co przekłada się na wzrost liczby wizyt lekarskich oraz absencję w pracy i szkole.
Skąd bierze się kaszel w infekcjach górnych dróg oddechowych?
W przebiegu infekcji dochodzi do uszkodzenia i podrażnienia nabłonka wyściełającego drogi oddechowe. Proces zapalny prowadzi do zwiększonej wrażliwości receptorów kaszlowych, szczególnie w obrębie gardła i krtani. W efekcie nawet niewielkie bodźce mogą prowokować napady kaszlu.
Do najczęstszych czynników nasilających kaszel należą:
- sucha lub zimna atmosfera,
- wdychanie zanieczyszczonego powietrza,
- mówienie, śmiech lub wysiłek fizyczny,
- spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła.
Dodatkowo infekcja zaburza funkcję bariery śluzówkowej, prowadząc do jej przesuszenia i zwiększonej podatności na kolejne uszkodzenia.
Kaszel suchy – typowy objaw początkowej fazy infekcji
Na początku infekcji górnych dróg oddechowych najczęściej pojawia się kaszel suchy, nieproduktywny. Nie towarzyszy mu odkrztuszanie wydzieliny, a jego przyczyną jest bezpośrednie podrażnienie zakończeń nerwowych.
Kaszel suchy często współwystępuje z objawami takimi jak:
- uczucie drapania lub pieczenia w gardle,
- chrypka,
- ból przy przełykaniu,
- potrzeba częstego odchrząkiwania.
W tej fazie kluczowe znaczenie ma ochrona i nawilżenie błony śluzowej, co może ograniczać nadreaktywność receptorów kaszlowych i zapobiegać nasileniu objawów.
Kaszel mokry – kiedy oczyszczanie staje się problemem
W miarę postępu infekcji kaszel suchy często przechodzi w kaszel mokry, czyli produktywny. Jest on związany z obecnością śluzu w drogach oddechowych i stanowi naturalny mechanizm ich oczyszczania.
Choć kaszel mokry sprzyja zdrowieniu, nadmierna ilość lub zwiększona lepkość wydzieliny może:
- utrudniać jej efektywne usuwanie,
- nasilać duszność i uczucie zalegania,
- wydłużać czas trwania objawów,
- sprzyjać powikłaniom infekcji.
W takich sytuacjach pomocne są działania ukierunkowane na poprawę właściwości śluzu i usprawnienie klirensu śluzowo-rzęskowego.
Znaczenie błon śluzowych w kontroli kaszlu
Coraz więcej danych naukowych wskazuje, że skuteczne łagodzenie kaszlu infekcyjnego powinno uwzględniać nie tylko sam odruch kaszlu, lecz także stan błon śluzowych górnych dróg oddechowych. Ich integralność i odpowiednie nawodnienie odgrywają kluczową rolę w regeneracji nabłonka i wygaszaniu stanu zapalnego.
Wsparcie fizjologii błon śluzowych może:
- zmniejszać nadwrażliwość receptorów kaszlowych,
- ograniczać dalsze podrażnienia,
- skracać czas trwania objawów,
- poprawiać komfort pacjenta.
Ektoina jako element wsparcia błon śluzowych
Ektoina jest cząsteczką ochronną, która stabilizuje struktury komórkowe i wiąże wodę, tworząc na powierzchni śluzówki warstwę ochronną – Ectoin® Hydro Complex. Badania kliniczne wykazały, że jej stosowanie w obrębie górnych dróg oddechowych może przyczyniać się do zmniejszenia objawów infekcji, w tym kaszlu.
Do obserwowanych efektów należą:
- poprawa nawilżenia błon śluzowych,
- wsparcie procesów regeneracyjnych,
- ograniczenie miejscowego stanu zapalnego,
- zmniejszenie częstości odruchu kaszlowego.
Istotne jest również to, że substancja ta może być stosowana jako element terapii wspomagającej.
Kompleksowe podejście do kaszlu infekcyjnego
Kaszel w przebiegu infekcji górnych dróg oddechowych wymaga podejścia dostosowanego do jego charakteru oraz etapu choroby. W początkowej fazie kluczowe jest nawilżenie i ochrona błon śluzowych, natomiast przy kaszlu mokrym – ułatwienie usuwania wydzieliny.
Połączenie:
- działań miejscowych,
- odpowiedniego nawodnienia organizmu,
- właściwej higieny powietrza,
- oraz leczenia objawowego w razie potrzeby
pozwala złagodzić kaszel, wpłynąć korzystnie na przebieg infekcji i poprawić jakość życia pacjentów.
- Undrunas J. i in., Uporczywy kaszel – trudności diagnostyczne i terapeutyczne. Forum Medycyny Rodzinnej, 2017.
- Bilgin G., General approach to dry cough. J Pulmonol Intensive Care, 2023.
- Pek WY, Boushey HA. Cough in lower airway infections. In: Chung KF, Widdicombe JG, Boushey HA, eds. Cough: Causes, Mechanisms and Therapy. Blackwell Publishing, 2003.
- Müller D. i in., Efficacy and tolerability of an ectoine mouth and throat spray compared with those of saline lozenges in the treatment of acute pharyngitis and/or laryngitis: a prospective, controlled, observational clinical trial. Eur Arch Otorhinolaryngol, 2016.
- Dao V. i in., Ectoine lozenges in the treatment of acute viral pharyngitis: a prospective, active-controlled clinical study. Eur Arch Otorhinolaryngol, 2019.
- Instrukcja używania wyrobu medycznego, zatw. 06.2025.