Neuropatia cukrzycowa. Co to jest i jakie ma objawy?

Co to jest neuropatia cukrzycowa?

Neuropatia cukrzycowa jest jednym z częstszych przewlekłych powikłań cukrzycy – dotyka od 30% do 50% chorych.

Przyjmuje wiele postaci — od utraty czucia w stopach po groźne zaburzenia autonomiczne (np. spadki ciśnienia przy wstawaniu lub zaburzenia pracy narządów wewnętrznych – np. żołądka czy pęcherza).

Neuropatia w ogólnym znaczeniu to termin medyczny określający stan chorobowy nerwów obwodowych. Może za nim stać wiele przyczyn – między innymi cukrzyca, alkoholizm, niedobory witamin (np. B12) czy toksyny.

Neuropatia cukrzycowa, najprościej mówiąc jest uszkodzeniem nerwów wywołanym zbyt wysokim poziomem cukru we krwi. Wysoki poziom glukozy powoli niszczy ochronną powłokę nerwów (osłonkę mielinową) i same włókna nerwowe, co sprawia, że sygnały z organizmu przestają docierać do mózgu prawidłowo.

Czytaj też:
Cukrzyca. Wszystko, co warto o niej wiedzieć

Objawy neuropatii cukrzycowej

Choroba ta rzadko uderza nagle. Najczęściej rozwija się latami, a pierwsze objawy mogą wydawać się błahe.

Objawy neuropatii cukrzycowej zazwyczaj zaczynają się od stóp, ponieważ to tam znajdują się najdłuższe włókna nerwowe w naszym ciele.

Objawy zależą od tego, które włókna są zajęte – cienkie (odpowiedzialne za czucie np. bólu i temperatury) czy grube (odpowiedzialne za czucie wibracji, czy tzw. czucie głębokie), oraz czy choroba dotyczy układu autonomicznego.

Amerykańskie Towarzystwo Diabetologiczne w wydanych przez siebie standardach opisuje, że wczesne objawy często wynikają z zajęcia włókien cienkich i obejmują ból oraz zaburzenia czucia (pieczenie, mrowienie), podczas gdy zajęcie włókien grubych może powodować problemy z równowagą i uczucie drętwienia.

Najbardziej typowe objawy obejmują:

• nieprzyjemne doznania czuciowe zaczynające się w stopach (często nasilone nocą), przechodzące w „skarpetkowe” zaburzenia czucia,
• pieczenie, kłucie, mrowienie, „prądy” lub bolesność przy dotyku,
• z czasem dochodzi do utraty czucia bólu i temperatury, co zwiększa ryzyko powstania urazów, ran i owrzodzeń.

Nawet 50% przypadków może przebiegać bezobjawowo — to właśnie ta postać jest szczególnie niebezpieczna, zwiększając ryzyko takich powikłań jak owrzodzenia.

Neuropatia autonomiczna potrafi „udawać” wiele innych chorób.

Daje ona takie objawy jak np.:

• zawroty głowy przy wstawaniu,
• omdlenia,
• wczesne uczucie sytości po posiłku,
• zaparcia,
• zaburzenia erekcji,
• nieprawidłowe pocenie się,
• sucha i pękająca skóra kończyn.

W zaawansowanej postaci sercowo‑naczyniowej może pojawiać się szybkie bicie serca (także w spoczynku) i hipotonia ortostatyczna (zawroty głowy, uczucie osłabienia, a nawet omdlenia przy próbie wstawania).

Jakie badania przy neuropatii cukrzycowej?

Rozpoznanie neuropatii cukrzycowej zwykle stawiane jest na podstawie wywiadu i badania klinicznego pacjenta.

Bada się m.in. odczuwanie:

• wibracji (najczęściej przy użyciu stroika),
• delikatnego dotyku (z wykorzystaniem specjalnych monofilamentów),
• temperatury.

Dzięki temu można ocenić, czy uszkodzeniu uległy włókna nerwowe odpowiedzialne za różne rodzaje bodźców.

Uzupełnieniem badania są tzw. skale kliniczne, takie jak Neuropathy Disability Score czy Michigan Neuropathy Screening Instrument. Pozwalają one w sposób bardziej obiektywny ocenić stopień zaawansowania choroby i monitorować jej postęp.

Za „złoty standard” uznaje się badania elektrofizjologiczne, które pozwalają na precyzyjną ocenę przewodnictwa nerwowego. Polega ono na ocenie przewodnictwa nerwowego oraz reakcji mięśni i nerwów na bodźce. Pozwala dokładnie określić, które nerwy są zajęte chorobą oraz jak bardzo są one uszkodzone. W przypadku podejrzenia neuropatii autonomicznej stosuje się specjalistyczne testy czynnościowe, np. test Ewinga.

Żadne pojedyncze badanie nie daje pełnego obrazu choroby. Najlepsze efekty przynosi połączenie wywiadu, badania klinicznego oraz innych metod diagnostycznych. Regularne kontrole lekarskie są najważniejsze – im wcześniej wykryta zostanie neuropatia, tym większa szansa na spowolnienie jej rozwoju i uniknięcie poważnych powikłań. Dlatego tak ważne jest regularne monitorowanie poziomu cukru we krwi oraz wskaźników wyrównania cukrzycy, takich jak poziom hemoglobiny glikowanej.

Do jakiego lekarza z neuropatią cukrzycową?

Neuropatia w cukrzycy wymaga szybkiego rozpoznania, aby zapobiec takim powikłaniom jak np. stopa cukrzycowa.

Jeśli chorujesz na cukrzycę i zauważasz u siebie niepokojące objawy takie, jak mrowienie, pieczenie lub drętwienie kończyn udaj się w pierwszej kolejności do swojego lekarza POZ lub diabetologa.

Skierowanie do neurologa jest potrzebne, gdy objawy są nietypowe lub szybko narastają, są asymetryczne, przeważają zaburzenia ruchowe (osłabienie, zaniki mięśni) albo gdy rozpoznanie jest niejasne.

Jeśli cierpisz na omdlenia, silne zawroty głowy przy wstawaniu, kołatania serca, uporczywe biegunki/zaparcia, szybkie uczucie sytości, wymioty, zaburzenia potliwości albo problemy z pęcherzem – najprawdopodobniej zostaniesz skierowany na dalszą specjalistyczną diagnostykę. Zależnie od chorego układu/narządu będzie to kardiolog, gastrolog lub urolog.

Neuropatia cukrzycowa to stan, w którym wysoki poziom cukru „psuje” nerwy w Twoim ciele, odbierając Ci prawidłowe czucie lub zaburzając pracę narządów. Najważniejsze jest to, że choroba ta często nie daje bolesnych sygnałów, dlatego musisz bezwarunkowo przestrzegać zaleceń lekarskich i regularnie monitorować poziomy cukru.

Pamiętaj – dobra kontrola cukrzycy to najlepszy sposób, by Twoje nerwy pozostały sprawne przez lata.

Przeczytaj również:
Cukrzyca LADA. Utajona cukrzyca dorosłych