Wirus Nipah. Czy grozi nam kolejna pandemia?

Czym jest wirus Nipah? 

Wirus Nipah (NiV) to zakaźny patogen zoonotyczny, czyli taki, który może przenosić się ze zwierząt na ludzi, a także między ludźmi. Naturalnymi nosicielami wirusa są nietoperze owocożerne z rodzaju Pteropus, potocznie nazywane latającymi lisami.

Do zakażenia ludzi najczęściej dochodzi poprzez:

• kontakt z zakażonymi zwierzętami lub ich wydzielinami,
• zjedzenie skażonych produktów, takich jak surowy sok palmowy,
• bliski kontakt z osobą chorą.

Jak objawia się zakażenie wirusem Nipah? 

Objawy choroby Nipah mogą mieć różne nasilenie. Początkowo zakażenie przypomina często grypę i objawia się gorączką, bólem głowy, bólami mięśni, zmęczeniem oraz nudnościami lub wymiotami.

U części chorych szybko dochodzi do pogorszenia stanu zdrowia i pojawiają się objawy ze strony układu oddechowego, takie jak kaszel czy duszność.

Najcięższy przebieg choroby związany jest z zajęciem ośrodkowego układu nerwowego. Rozwija się zapalenie mózgu, które może prowadzić do zaburzeń świadomości, drgawek, śpiączki, a nawet zgonu.

W niektórych przypadkach u osób, które przeżyły zakażenie, obserwuje się długotrwałe powikłania neurologiczne, wynikające z uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. U ozdrowieńców mogą utrzymywać się zaburzenia koncentracji i pamięci, trudności w logicznym myśleniu oraz spowolnienie procesów poznawczych.

Jak zapobiegać zarażeniu wirusem Nipah? 

• Unikaj kontaktu z dzikimi zwierzętami, zwłaszcza z nietoperzami owocożernymi, które są naturalnym rezerwuarem wirusa, oraz z chorymi lub padłymi zwierzętami hodowlanymi, w tym świniami.
• Wybieraj bezpieczną żywność, zwłaszcza na wyjazdach do krajów zagrożonych epidemią – zrezygnuj z niepasteryzowanego soku palmowego, dokładnie myj i obieraj owoce, jedz wyłącznie dobrze ugotowane lub przetworzone produkty.
• Przestrzegaj zasad higieny osobistej, często myjąc ręce wodą z mydłem lub stosując środki dezynfekujące.
• Ogranicz bliski kontakt z osobami chorymi, szczególnie z tymi, u których występują objawy infekcji.
• Szybko reaguj na objawy choroby – niezwłocznie zgłoś się po pomoc medyczną i podporządkuj zaleceniom służb sanitarnych.

Leczenie choroby Nipah 

Leczenie choroby Nipah ma obecnie charakter wyłącznie objawowy i wspomagający, ponieważ nie istnieje zatwierdzone, specyficzne leczenie ani szczepionka przeciwko wirusowi Nipah. Terapia koncentruje się na podtrzymywaniu podstawowych funkcji życiowych pacjenta i łagodzeniu objawów choroby.

Podstawą leczenia jest hospitalizacja, często na oddziale intensywnej terapii, zwłaszcza w ciężkich przypadkach. Pacjentom podaje się leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe, a w razie problemów z oddychaniem stosuje się tlenoterapię lub wentylację mechaniczną. W przypadku wystąpienia drgawek wdrażane są leki przeciwpadaczkowe, a przy obrzęku mózgu – leczenie mające na celu zmniejszenie ciśnienia wewnątrzczaszkowego.

Ważnym elementem terapii jest także zapobieganie powikłaniom, takim jak wtórne infekcje bakteryjne, oraz zapewnienie odpowiedniego nawodnienia i odżywienia chorego. Osoby z objawami neurologicznymi wymagają stałego monitorowania stanu świadomości i funkcji neurologicznych.

Równolegle prowadzone są badania nad lekami przeciwwirusowymi i przeciwciałami monoklonalnymi, które w przyszłości mogą znaleźć zastosowanie w leczeniu choroby Nipah.

Czy grozi nam kolejna epidemia? 

Aktualna sytuacja związana z wirusem Nipah, choć budzi poważne obawy, nie przypomina na razie pandemii, jaką widzieliśmy w przypadku COVID-19. Obecnie problem koncentruje się głównie wokół jednego ogniska w Indiach, a inne kraje reagują głównie środkami zapobiegawczymi i nadzorem sanitarnym.

W Indiach, w stanie Bengal Zachodni, potwierdzono kilka przypadków zakażenia wirusem Nipah, w tym u pracowników służby zdrowia. Wiele osób zostało objętych kwarantanną, aby ograniczyć dalsze rozprzestrzenianie się wirusa. 

W odpowiedzi na wykrycie zakażeń, niektóre kraje w Azji zdecydowały się na wprowadzenie lub zaostrzenie kontroli sanitarnych, szczególnie na lotniskach i przejściach granicznych.

• Tajlandia zwiększyła kontrolę podróżnych, mierząc temperaturę i monitorując objawy u pasażerów przybywających z Indii, choć jak podkreślają tamtejsze władze, nie zanotowano dotąd żadnego potwierdzonego przypadku Nipah na terytorium Tajlandii.
• Podobne działania podjęto na lotnisku w Nepalu.
• Tajwan planuje wprowadzić klasyfikację zakażenia wirusem Nipah jako najwyższy priorytet zgłaszania, co oznacza obowiązek natychmiastowego raportowania i specjalne środki kontroli, jeśli przypadki pojawią się lokalnie.