Depresja sezonowa – objawy, przyczyny i leczenie. Ile trwa sezonowe zaburzenie afektywne?

Czym jest depresja sezonowa?

Depresja sezonowa jest formą zaburzeń depresyjnych, w której charakterystyczne jest cykliczne występowanie objawów w określonych porach roku. Najczęściej pogorszenie samopoczucia rozpoczyna się późną jesienią lub na początku zimy, a poprawa następuje wiosną. Znacznie rzadziej sezonowe zaburzenia afektywne SAD (ang. seasonal affective disorder) pojawiają się wiosną i latem.

Jednym z czynników wiązanych z występowaniem SAD jest zmniejszona ilość światła słonecznego. Sezonowe zmiany długości dnia mogą wpływać na rytm dobowy organizmu oraz procesy związane m.in. z serotoniną i melatoniną, które uczestniczą w regulacji snu i nastroju.

W Polsce zdecydowanie dominuje wariant zimowy – objawy narastają jesienią, zwykle w październiku, osiągają szczyt w środku zimy i stopniowo ustępują wiosną lub wczesnym latem. Potoczne określenie „depresja sezonowa” czy „depresja zimowa” dobrze oddaje ten rytm, choć z psychiatrycznego punktu widzenia to nie jest odrębna jednostka chorobowa, lecz specyficzna postać nawracającej depresji lub zaburzenia afektywnego dwubiegunowego.

Czytaj też:
Najlepsze tabletki na poprawę nastroju. Ranking

Depresja sezonowa – objawy, na które warto zwrócić uwagę

Objawy depresji sezonowej mogą przypominać te występujące w innych postaciach depresji.

W przypadku jesienno-zimowego SAD szczególnie charakterystyczne mogą być:

• obniżony nastrój i uczucie smutku,
• brak energii i przewlekłe zmęczenie,
• utrata zainteresowań i trudność w odczuwaniu przyjemności,
• nadmierna senność,
• problemy z koncentracją i pamięcią,
• wycofywanie się z kontaktów społecznych,
• zwiększony apetyt, zwłaszcza na produkty bogate w węglowodany,
• zwiększenie masy ciała,
• trudności w wykonywaniu codziennych obowiązków.

Samo pogorszenie nastroju w pochmurny dzień nie oznacza jeszcze choroby. W diagnostyce depresji znaczenie ma m.in. utrzymywanie się charakterystycznych objawów przez co najmniej dwa tygodnie oraz ich wpływ na codzienne funkcjonowanie. Nie istnieje też pojedynczy test, który pozwalałby samodzielnie potwierdzić SAD.

Ile trwa depresja sezonowa?

To jedno z najczęstszych pytań dotyczących tego zaburzenia.

W typowym jesienno-zimowym przebiegu jej objawy zaczynają pojawiać się jesienią lub na początku zimy i mogą utrzymywać się aż do wiosny. Następnie dochodzi do poprawy lub ustąpienia dolegliwości.

Choroba ma charakter nawrotowy – bez leczenia epizody w kolejnych latach mogą być równie nasilone lub cięższe.

Jak leczy się depresję sezonową? 

Jedną z metod stosowanych w leczeniu SAD jest fototerapia, która polega na regularnej, codziennej ekspozycji na światło o natężeniu 10 000 luksów, emitowane przez specjalną lampę terapeutyczną. Ekspozycja trwa zazwyczaj 20–30 minut i powinna odbywać się rano, zaraz po przebudzeniu. 

Mechanizm działania lampy jest bezpośrednio związany z przyczyną SAD – silne światło hamuje nadmierną produkcję melatoniny i pomaga regulować rytm dobowy. Można to porównać do dostarczenia organizmowi „zastępczego świtu” w dni, gdy niebo jest szare i słońce wschodzi późno. Pierwsze efekty pojawiają się zazwyczaj po 1–2 tygodniach regularnego stosowania.

W leczeniu mogą być również wykorzystywane: 

• psychoterapia, szczególnie terapia poznawczo-behawioralna, 
• leki przeciwdepresyjne, 
• regularna aktywność fizyczna, 
• przebywanie na świeżym powietrzu i korzystanie ze światła dziennego, 
• dbanie o regularny rytm snu i codziennych aktywności. 

W okresie jesienno-zimowym zwróć uwagę także na poziom witaminy D. Jej niedobór występuje częściej w miesiącach o niewielkim nasłonecznieniu, a niski poziom witaminy D bywa obserwowany również u osób z zaburzeniami nastroju. Dotychczasowe badania nie pozwalają jednak uznać suplementacji witaminy D za samodzielną metodę leczenia depresji sezonowej. Może ona mieć znaczenie przede wszystkim u osób, u których występuje niedobór. Dawka suplementu powinna być dobrana zgodnie z aktualnymi zaleceniami, a w przypadku podejrzenia znacznego niedoboru warto skonsultować się z lekarzem. 

Naturalnym źródłem witaminy D w diecie są m.in. produkty pochodzenia zwierzęcego – przede wszystkim tłuste ryby morskie (np. łosoś, sardynka, makrela), oleje rybie (tran), jaja, wątróbka oraz drożdże i grzyby (boczniaki, pieczarki, kurki).

Sposób leczenia powinien być dopasowany do nasilenia objawów i sytuacji konkretnej osoby. 

Depresja sezonowa – kiedy zgłosić się po pomoc?

Jeżeli obniżony nastrój, brak energii, problemy ze snem lub wycofanie z codziennego życia utrzymują się przez dłuższy czas albo powracają regularnie jesienią i zimą, skonsultuj się z lekarzem lub psychiatrą.

Szczególnie ważna jest szybka pomoc, jeśli pojawiają się myśli o tym, że nie warto żyć lub myśli samobójcze.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o depresje sezonową

Jakie są objawy depresji sezonowej?

Najczęstsze objawy depresji sezonowej to obniżony nastrój, przewlekłe zmęczenie, nadmierna senność, brak energii, problemy z koncentracją oraz zwiększony apetyt, szczególnie na słodycze i produkty bogate w węglowodany.

Ile trwa depresja sezonowa?

Depresja sezonowa najczęściej rozpoczyna się jesienią lub na początku zimy i trwa kilka miesięcy. Objawy zwykle stopniowo ustępują wiosną, gdy dni stają się dłuższe i zwiększa się ilość światła słonecznego.

Jak leczyć depresję sezonową?

Leczenie depresji sezonowej może obejmować fototerapię, psychoterapię oraz leki przeciwdepresyjne. Pomocne mogą być również regularna aktywność fizyczna, przebywanie na świeżym powietrzu i utrzymywanie stałego rytmu snu.

Czy depresja sezonowa mija sama?

Objawy depresji sezonowej mogą ustąpić samoistnie wraz z nadejściem wiosny. Nie oznacza to jednak, że należy je lekceważyć. Choroba afektywna sezonowa może nawracać każdego roku, dlatego warto skonsultować się ze specjalistą.

Czym różni się depresja sezonowa od zwykłej depresji?

Depresja sezonowa, czyli sezonowe zaburzenie afektywne, charakteryzuje się regularnym występowaniem objawów w określonych porach roku, najczęściej jesienią i zimą. W innych postaciach depresji objawy nie muszą wykazywać takiej sezonowości.

Przeczytaj również:
Lampa antydepresyjna. Światło w walce z depresją sezonową?