Hantawirus. Czym jest i czy może wywołać epidemię?

Czym jest hantawirus i jak można się nim zarazić?

Hantawirusy należą do grupy wirusów odzwierzęcych, których naturalnym nosicielem są przede wszystkim gryzonie.

U ludzi mogą prowadzić do poważnych chorób, takich jak:

• gorączka krwotoczna z zespołem nerkowym (HFRS – hemorrhagic fever with renal syndrome),
• hantawirusowy zespół płucny (HPS – hepatopulmonary syndrome), powodujący ciężką niewydolność oddechową.

Do zakażenia dochodzi najczęściej poprzez kontakt z wydzielinami zakażonych gryzoni – moczem, śliną lub odchodami.

Wirus może przedostać się do organizmu m.in. przez:

• wdychanie kurzu zawierającego drobinki odchodów lub moczu,
• kontakt z zakażonymi powierzchniami,
• spożycie skażonej żywności,
• bezpośredni kontakt z gryzoniami.

Ryzyko wzrasta szczególnie podczas przebywania w opuszczonych budynkach, magazynach, piwnicach, domkach letniskowych czy na terenach dzikiej przyrody, gdzie mogą występować gryzonie.

Pierwsze objawy zakażenia często przypominają grypę lub inną infekcję wirusową.

Mogą pojawić się:

• nagła gorączka,
• silne zmęczenie,
• bóle mięśni i głowy,
• bóle karku,
• nudności i bóle brzucha,
• kaszel,
• osłabienie,
• problemy z oddychaniem.

Czytaj też:
Denga. Czy grozi nam epidemia?

W cięższych przypadkach dochodzi do zajęcia płuc lub nerek, co może prowadzić do niewydolności oddechowej, niewydolności nerek oraz zaburzeń krążenia. Do najgroźniejszych powikłań należą krwawienia z przewodu pokarmowego i zakrzepy naczyniowe.

Okres wylęgania hantawirusa wynosi zwykle od 12 do 16 dni, choć objawy mogą pojawić się już po 5 dniach lub dopiero po kilku tygodniach.

Choroba może przebiegać łagodnie, a część zakażeń pozostaje bezobjawowa. Cięższe przypadki wymagają jednak hospitalizacji i długiej rekonwalescencji.

Obecnie nie istnieje powszechnie dostępna szczepionka ani specyficzne leczenie przyczynowe przeciw hantawirusom. Terapia ma charakter wspomagający i polega głównie na monitorowaniu stanu pacjenta oraz łagodzeniu objawów.

Co wiadomo o przypadkach zakażenia na pokładzie MV Hondius?

Stan na dzień 08.05.2026 – troje pasażerów zmarło – holenderskie małżeństwo oraz obywatelka Niemiec. Jeden z pasażerów, obywatel Wielkiej Brytanii, znajduje się w stanie krytycznym, a pozostali zakażeni przechodzą chorobę łagodnie.

Niepokój wzbudziła sytuacja na statku ekspedycyjnym MV Hondius, który odbywa rejs po Atlantyku między Argentyną a Wyspami Zielonego Przylądka i obecnie cumuje na Teneryfie.

Na statku przebywa około 150 osób z 23 krajów, w tym również Polacy. Polski MSZ poinformował, że obywatele Polski znajdujący się na pokładzie czują się dobrze i nie zgłaszają potrzeby pomocy medycznej.

Według wstępnych ustaleń źródłem zakażenia mogły być:

• gryzonie występujące w odwiedzanych rejonach,
• kontakt z odchodami lub wydzielinami zwierząt podczas lądowań,
• przebywanie w miejscach o ograniczonych warunkach sanitarnych.

Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) skierowało na statek eksperta w ramach Grupy Zadaniowej UE ds. Zdrowia. ECDC podkreśla, że ryzyko dla zdrowia publicznego w Europie pozostaje niskie, choć dostępne dane epidemiologiczne są nadal ograniczone.

Sprawą zajmują się także WHO oraz krajowe służby sanitarne. Szczególną uwagę ekspertów zwrócił fakt, że analizowana jest możliwość bardzo rzadkiego przenoszenia wirusa między ludźmi podczas bliskiego kontaktu.

Czy hantawirus może wywołać epidemię?

Eksperci uspokajają, że hantawirus nie rozprzestrzenia się tak łatwo jak wirusy grypy czy koronawirusy. Większość zakażeń ma związek z kontaktem z zakażonym środowiskiem lub wydzielinami gryzoni.

Przenoszenie wirusa między ludźmi opisywano dotychczas niezwykle rzadko i dotyczyło jedynie wybranych szczepów hantawirusa. W przypadku zakażeń na MV Hondius podejrzewa się szczep Andes (ANDV), występujący głównie w Argentynie i Chile. Jest to jeden z nielicznych hantawirusów zdolnych do ograniczonej transmisji między ludźmi, zwykle podczas bardzo bliskiego kontaktu.

Specjaliści podkreślają, że:

• wirus nie przenosi się łatwo drogą kropelkową,
• większość zakażeń wymaga kontaktu z gryzoniami lub ich wydzielinami,
• ryzyko szerokiego rozprzestrzenienia zakażeń pozostaje niskie.

Nie oznacza to jednak, że sytuację należy bagatelizować. Każde nietypowe ognisko zakażeń wymaga dokładnej analizy epidemiologicznej – szczególnie w zamkniętej przestrzeni, takiej jak statek wycieczkowy, gdzie pasażerowie przez wiele dni przebywają blisko siebie.

Jak zmniejszyć ryzyko zakażenia hantawirusem?

Eksperci przypominają, że najlepszą ochroną pozostaje profilaktyka.

Warto przede wszystkim:

• unikać kontaktu z dzikimi gryzoniami,
• zachowywać ostrożność podczas sprzątania zamkniętych, rzadko używanych pomieszczeń,
• nie dotykać odchodów gryzoni bez odpowiedniego zabezpieczenia,
• dbać o higienę podczas podróży do regionów podwyższonego ryzyka,
• reagować na niepokojące objawy po powrocie z wyjazdu.

Choć doniesienia o śmiertelnych przypadkach mogą budzić obawy, obecnie nie ma przesłanek wskazujących na zagrożenie pandemią. Służby sanitarne monitorują jednak sytuację na bieżąco.

Hantawirus – najczęściej zadawane pytania

Czy hantawirus stanowi zagrożenie w Polsce?

Według GIS ryzyko zakażenia w Polsce pozostaje niskie. Służby sanitarne monitorują sytuację na bieżąco.

Czy hantawirus występuje w Europie?

Tak. Hantawirusy są obecne także w Europie, choć zakażenia należą do rzadkości. Najczęściej spotykane są wirusy Puumala i Dobrava, przenoszone głównie przez gryzonie.

Czy hantawirusem można zarazić się od człowieka?

Zazwyczaj nie. Do zakażenia dochodzi najczęściej poprzez kontakt z wydzielinami lub odchodami zakażonych gryzoni. Przenoszenie między ludźmi zdarza się bardzo rzadko i dotyczy jedynie wybranych szczepów wirusa.

Jak zmniejszyć ryzyko zakażenia hantawirusem?

Najważniejsze jest unikanie kontaktu z gryzoniami i miejscami, w których mogą przebywać. Ostrożność należy zachować szczególnie podczas sprzątania piwnic, strychów czy pomieszczeń gospodarczych.

Czy istnieje szczepionka przeciw hantawirusom?

Nie, obecnie nie ma powszechnie dostępnej szczepionki a leczenie opiera się na łagodzeniu objawów oraz monitorowaniu stanu chorego.

Przeczytaj też:
Ebola (gorączka krwotoczna) – objawy, leczenie, ryzyko zakażenia