Ebola (gorączka krwotoczna) – objawy, leczenie, ryzyko zakażenia

Ebola – co to jest i gdzie występuje? 

Ebola to określenie odnoszące się do ciężkich chorób zakaźnych wywoływanych przez wirusy należące do rodzaju Orthoebolavirus, który obejmuje sześć gatunków reprezentowanych przez sześć wirusów:

• Ebola virus (EBOV) – wywołuje Ebola virus disease (EVD),
• Sudan virus (SUDV) – wywołuje Sudan virus disease (SVD),
• Bundibugyo virus (BDBV) – wywołuje Bundibugyo virus disease (BVD),
• Taï Forest virus (TAFV) – może wywoływać chorobę u ludzi; dotychczas opisano pojedynczy przypadek,
• Reston virus (RESTV) – nie jest obecnie uznawany za wirusa wywołującego objawową chorobę u ludzi,
• Bombali virus (BOMV) – dotychczas nie potwierdzono, aby wywoływał chorobę u ludzi.

Duże ogniska zachorowań u ludzi wywoływały dotychczas Ebola virus, Sudan virus i Bundibugyo virus.

Ebola w 2026 r. – aktualna sytuacja epidemiologiczna

W 2026 r. w Demokratycznej Republice Konga trwa epidemia choroby wywołanej przez Bundibugyo virus (BVD). Jest to największa epidemia eboli odnotowana dotychczas w tym kraju. Ognisko rozszerzyło się na kilka prowincji, a Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) nadal informuje o utrzymującej się transmisji zakażeń.

Przypadki BVD wystąpiły również w Ugandzie. 28 lipca 2026 r. kraj ogłosił zakończenie lokalnego ogniska po 42 dniach bez nowego przypadku zakażenia nabytego na miejscu. Ze względu na trwającą epidemię w sąsiedniej Demokratycznej Republice Konga nadal istnieje jednak ryzyko ponownego zawleczenia wirusa do Ugandy. WHO uznała epidemię za stan zagrożenia zdrowia publicznego o znaczeniu międzynarodowym.

Czytaj też:

Ebola Bundibugyo w DRK i Ugandzie. WHO ogłasza międzynarodowy stan zagrożenia zdrowia publicznego.

Jak można zarazić się ebolą?

Uważa się, że w środowisku naturalnym wirusy wywołujące ebolę mogą występować m.in. u nietoperzy owocożernych, choć nie zostało to ostatecznie potwierdzone. Zakażenia stwierdzano także u niektórych gatunków małp i innych dzikich zwierząt. Do zakażenia człowieka może dojść podczas kontaktu z krwią, wydzielinami, narządami lub mięsem zakażonego zwierzęcia. Następnie wirus może przenosić się z człowieka na człowieka.

Najczęstszą drogą zakażenia jest kontakt skóry uszkodzonej lub błony śluzowej z płynami ustrojowymi, w tym krwią, wydzielinami, wydalinami czy tkankami osoby zakażonej, także po jej śmierci. Ebola nie przenosi się drogą powietrzną w taki sposób jak grypa czy COVID-19. Do zakażenia nie dochodzi przez samo przebywanie w pobliżu chorej osoby. Osoba zakażona zaczyna zakażać dopiero po wystąpieniu objawów choroby.

Po wyzdrowieniu wirus może utrzymywać się przez dłuższy czas w niektórych częściach organizmu, m.in. w jądrach, gałce ocznej czy ośrodkowym układzie nerwowym. Udokumentowano przypadki transmisji Ebola virus drogą płciową ponad rok po zachorowaniu. WHO zaleca badanie nasienia ozdrowieńców. Jeśli badania nie są dostępne, mężczyznom zaleca się stosowanie zasad bezpieczniejszego seksu przez 12 miesięcy od wystąpienia objawów.

Płyny ustrojowe osoby chorej mogą skazić przedmioty i powierzchnie, dlatego odpowiednie czyszczenie i dezynfekcja są ważnym elementem zapobiegania zakażeniom. W placówkach medycznych stosuje się w tym celu ściśle określone procedury dezynfekcji i kontroli zakażeń.

Jakie są objawy gorączki krwotocznej Ebola?

Okres wylęgania choroby może wynosić od 2 do 21 dni, najczęściej jednak mieści się w okresie od 8 do 10 dni. Początek objawów jest nagły. 

W pierwszym okresie choroby pojawiają się objawy niespecyficzne, takie jak: 

• osłabienie, zmęczenie, ogólne złe samopoczucie,
• gorączka i dreszcze,
• bóle mięśniowo-stawowe,
• bóle głowy,
• pogorszenie apetytu,
• u części chorych pojawia się wysypka plamisto-grudkowa. 

W dalszym etapie dołączają do nich: 

• nudności i wymioty,
• biegunka o wodnistym charakterze, bóle brzucha. 

U części chorych, zwykle w późniejszym okresie choroby, mogą wystąpić krwawienia. Mogą przebiegać pod postacią m.in.: 

• krwawych wymiotów, 
• krwistej biegunki, 
• krwawienia z błon śluzowych jamy ustnej, 
• przedłużonego krwawienia w miejscu skaleczenia lub wkłucia np. celem pobrania krwi. 

W części przypadków dochodzi do rozwoju niewydolności wielonarządowej i wstrząsu, który może zakończyć się zgonem. Śmiertelność choroby jest wysoka. 

Jaka jest śmiertelność choroby Ebola?

Śmiertelność eboli różni się w zależności od wirusa wywołującego chorobę, konkretnego ogniska epidemicznego oraz dostępu do szybkiej diagnostyki i odpowiedniego leczenia. Według WHO średnia śmiertelność wynosi około 50%, a w dotychczasowych epidemiach wahała się od około 25 do 90%. Wczesne rozpoczęcie intensywnego leczenia wspomagającego zwiększa szanse chorego na przeżycie.

Czy ebola występuje w Polsce?

W Polsce nie odnotowano dotychczas przypadku eboli. Pojedyncze przypadki związane z epidemiami w Afryce były natomiast rozpoznawane lub leczone w innych krajach europejskich.

Podczas epidemii wywołanej przez Bundibugyo virus w 2026 r. potwierdzono przypadek importowany we Francji. Dwóch chorych zakażonych w Demokratycznej Republice Konga było również leczonych w Niemczech. We Francji nie stwierdzono wtórnej transmisji zakażenia.

Jak wygląda diagnostyka i leczenie eboli?

Podejrzenie zakażenia bierze się pod uwagę na podstawie objawów oraz wywiadu epidemiologicznego, m.in. pobytu na obszarze występowania eboli lub kontaktu z osobą zakażoną w ciągu 21 dni przed wystąpieniem objawów.

Potwierdzenie zakażenia wymaga badania laboratoryjnego. Jedną z podstawowych metod jest RT-PCR, która umożliwia wykrycie materiału genetycznego wirusa w próbce pobranej od pacjenta. W lipcu 2026 r. Światowa Organizacja Zdrowia wpisała na listę Emergency Use Listing (EUL) pierwszy test molekularny przeznaczony do wykrywania Bundibugyo virus.

Sposób leczenia zależy od wirusa, który wywołał chorobę. W przypadku Ebola virus disease wywołanej przez Ebola virus WHO zaleca leczenie przeciwciałami monoklonalnymi – mAb114 (ansuwimab, Ebanga) lub REGN-EB3 (Inmazeb).

W przypadku chorób wywoływanych przez pozostałe orthoebolawirusy, w tym Bundibugyo virus, nie ma obecnie zatwierdzonych leków działających bezpośrednio przeciw tym wirusom. Podstawą postępowania pozostaje intensywne leczenie wspomagające, m.in. wyrównywanie zaburzeń wodno-elektrolitowych oraz leczenie wstrząsu i innych powikłań.

Podczas epidemii Bundibugyo w 2026 r. rozpoczęto badanie kliniczne PARTNERS, w którym oceniane są przeciwciało monoklonalne MBP134 oraz remdesiwir – osobno i w połączeniu.

Czy istnieje szczepionka przeciw eboli?

W Unii Europejskiej jest dopuszczona szczepionka Ervebo przeznaczona do ochrony przed chorobą wywołaną przez Ebola virus. Jest to jednodawkowa żywa szczepionka wektorowa.

Nie ma obecnie zatwierdzonej szczepionki przeciw Bundibugyo virus. WHO nie zaleca rutynowego stosowania szczepionki Ervebo podczas epidemii BVD poza badaniami, ponieważ dostępne dowody dotyczące ochrony krzyżowej są niewystarczające. W sierpniu 2026 r. eksperci WHO zarekomendowali jednak ocenę Ervebo w badaniu III fazy podczas trwającej epidemii. Równolegle trwają badania nad szczepionkami opracowanymi specjalnie przeciw Bundibugyo virus – dwie z nich weszły już do I fazy badań z udziałem ludzi.

Ebola a podróże – jakie jest ryzyko dla podróżujących?

Ryzyko zakażenia ebolą dla większości osób podróżujących pozostaje niewielkie. W związku z trwającą epidemią Bundibugyo Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) ocenia ogólne ryzyko dla UE/EOG jako bardzo niskie.

Przed wyjazdem do kraju lub regionu, w którym występuje ognisko eboli, warto śledzić aktualne komunikaty WHO, Głównego Inspektoratu Sanitarnego oraz Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

Jak chronić się przed zakażeniem wirusem Ebola?

Podstawą profilaktyki jest unikanie kontaktu z krwią i płynami ustrojowymi osób chorych oraz przestrzeganie zasad higieny, szczególnie dokładnego mycia i dezynfekcji rąk. Podczas podróży do regionów objętych epidemią należy zachować ostrożność, unikać kontaktu z dzikimi zwierzętami oraz spożywania surowego albo niedogotowanego mięsa pochodzącego od dzikich zwierząt. Ważne jest również stosowanie się do zaleceń lokalnych służb sanitarnych i organizacji zdrowotnych.

FAQ – najczęstsze pytania o ebolę

Czym jest wirus afrykańskiej gorączki krwotocznej?

Określenie „afrykańska gorączka krwotoczna” bywa potocznie używane w odniesieniu do eboli, jednak nie jest jej oficjalną nazwą. Ebola należy do wirusowych chorób krwotocznych występujących w Afryce. Do tej grupy należą również inne choroby, m.in. choroba marburska i gorączka Lassa.

Jak wygląda człowiek z chorobą Ebola?

Objawy eboli początkowo przypominają ciężką infekcję wirusową lub grypę. Chory może mieć wysoką gorączkę, silne osłabienie, bóle mięśni, wymioty i biegunkę. W cięższych przypadkach może dojść m.in. do znacznego odwodnienia, wstrząsu, niewydolności narządów, a u części chorych także do krwawień.

Czy istnieje lek na chorobę Ebola?

W przypadku choroby wywołanej przez Ebola virus stosuje się zatwierdzone leki oparte na przeciwciałach monoklonalnych. Dla chorób wywoływanych przez inne orthoebolawirusy, m.in. Bundibugyo virus, nie ma obecnie zatwierdzonych leków działających bezpośrednio przeciw tym wirusom. Niezależnie od przyczyny bardzo ważne jest szybkie rozpoczęcie intensywnego leczenia wspomagającego.

Czy ebola przenosi się drogą powietrzną?

Ebola nie przenosi się drogą powietrzną w taki sposób jak grypa czy COVID-19. Do zakażenia dochodzi głównie przez bezpośredni kontakt z krwią lub innymi płynami ustrojowymi osoby chorej albo przedmiotami skażonymi płynami ustrojowymi osoby chorej.

Kiedy należy zgłosić się do lekarza?

Pilnego kontaktu z lekarzem wymaga pojawienie się gorączki, silnego osłabienia lub innych objawów mogących wskazywać na ebolę w ciągu 21 dni od powrotu z regionu objętego epidemią, szczególnie jeśli doszło do kontaktu z osobą chorą, jej płynami ustrojowymi lub potencjalnie zakażonymi zwierzętami. Przed zgłoszeniem się do placówki medycznej należy poinformować personel o pobycie na obszarze występowania eboli i możliwej ekspozycji na wirusa.

Przeczytaj również:
Hantawirus. Czym jest i czy może wywołać epidemię?