Kategorie
Gemini.pl

Artykuły

X - Siła Kobiet
X - Asa
X - Aurovitas FlexiStav Meno
X - Sale do -50%
X - Zadbaj o zdrowie swojej rodziny
X - Zdrowe oczy
X - Baby Sleep
3

Przedwczesna menopauza – przyczyny, objawy, leczenie

Słuchaj artykułu

Objawy przedwczesnej menopauzy to występujące przed 40. rokiem życia zaburzenia cyklu miesiączkowego, uderzenia gorąca, nerwowość czy bezsenność. Jakie jeszcze symptomy powinny zaniepokoić kobietę? Czy można spowolnić proces menopauzy, jeśli pojawiła się zbyt wcześnie? 

Przedwczesna menopauza – przyczyny, objawy, leczenie

Co to jest menopauza? 

Menopauza to czas w życiu kobiety, gdy menstruacja całkowicie ustaje. Jest to moment ostatniej miesiączki, po której w ciągu kolejnych 12 miesięcy nie wystąpiło już krwawienie. Powszechnie menopauzą nazywa się cały okres, który poprzedza ustąpienie czynności jajników i wszystkie objawy, które temu procesowi towarzyszą.


Kosmetyki do pielęgnacji twarzy podczas menopauzy
Ciesz się darmową dostawą przy zakupie wybranych produktów!

Kiedy występuje menopauza? 

Menopauza zazwyczaj przypada na okres między 45. a 55. rokiem życia. W Polsce średni wiek, w którym kobiety wchodzą w okres menopauzy, wynosi 51 lat. 

Czas poprzedzający całkowite ustanie miesiączki to perimenopauza (premenopauza), która zaczyna się około 5-6 lat przed ostatnią menstruacją, zazwyczaj ok. 43. roku życia. Jest to okres przejściowy, podczas którego czynność jajników stopniowo zanika, zmniejsza się liczba dojrzewających pęcherzyków jajnikowych i pojawiają się pierwsze objawy związane z menopauzą, takie jak uderzenia gorąca i poty, wahania nastroju, drażliwość, zaburzenia snu, zmęczenie i spowolnienie metabolizmu. Miesiączki stają się mniej regularne, często zmienia się także ich charakter – są mniej lub bardziej obfite niż dotychczas. 

Objawy perimenopauzy można także zauważyć na skórze, która staje się wiotka, ponadto pogłębiają się zmarszczki i przebarwienia. W tym czasie zmniejsza się produkcja sebum, przez co skóra jest sucha, a naskórek staje się wyraźnie cieńszy, co osłabia barierę ochronną skóry. Spowolniona jest synteza lipidów, kolagenu, elastyny i kwasu hialuronowego. W związku z tym w pielęgnacji skóry w okresie perimenopauzalnym najważniejsze jest dostarczanie tych składników, by poprawić gęstość skóry, skorygować owal twarzy i przywrócić skórze blask [7]. 

Po ostatniej miesiączce następuje okres postmenopauzy. Wprawdzie uciążliwe objawy zespołu klimakterycznego, jak uderzenia gorąca, wahania nastroju czy bezsenność ustępują, ale pogłębiają się inne problemy związane ze spadkiem poziomu estrogenów i wzrostem poziomu kortyzolu we krwi. Skóra w tym czasie traci jędrność, staje się wiotka, sucha i wrażliwa na podrażnienia. Wiele kobiet doświadcza także nawracających infekcji związanych z osłabieniem bariery ochronnej skóry. Po menopauzie należy więc zadbać o nawilżenie skóry i dostarczenie jej takich składników jak kolagen, proksylan, lipidy i kwasy omega 3-6-9. 

Przedwczesna menopauza – przyczyny 

O wczesnej menopauzie mówi się, gdy następuje ona przed 45. rokiem życia.  

Z przedwczesną menopauzą, a dokładniej przedwczesną niewydolnością jajników (POI, z ang. primary ovarian insufficiency) lub przedwczesnym wygasaniem czynności jajników mamy do czynienia w sytuacji, gdy miesiączkowanie ustaje przed 40. rokiem życia.  

Problem ten dotyczy około 1% kobiet.  

Przedwczesna menopauza może być spowodowana spontanicznymi czynnikami, takimi jak: 

  • predyspozycje genetyczne (w tym zespoły typu trisomia 18 czy trisomia 13), 
  • zaburzenia metaboliczne, 
  • choroby autoimmunologiczne (odpowiedzialne aż za 30-60% przypadków przedwczesnej menopauzy), zwłaszcza te związane z chorobami tarczycy, 
  • infekcje i choroby zakaźne (zwłaszcza świnka), 
  • palenie papierosów, 
  • zaburzenia hormonalne – podniesiony poziom gonadotropin i niedobór estrogenów [1]. 

Menopauza może być również indukowana, np. w wyniku zabiegów medycznych, takich jak obustronne wycięcie jajników (stosowane np. w prewencji nowotworów) czy histeroktomia prowadząca do niewydolności jajników (15-50% przypadków). 

Przedwczesną menopauzę mogą także wywoływać inne czynniki, m.in.: 

  • chemioterapia lub radioterapia (często odwracalny stan), 
  • farmakoterapia (np. terapia stymulująca wydzielanie gonadotropin stosowana m.in. w przypadku mięśniaków macicy). 

Menopauza to proces naturalny i nieodwracalny, natomiast przedwczesna niewydolność jajników wymaga leczenia, ponieważ kobiety, które jej doświadczają, są narażone na zwiększone ryzyko przedwczesnej zachorowalności na niektóre choroby i związanej z tym śmiertelności [2]. 

Objawy przedwczesnej menopauzy 

Przedwczesna niewydolność jajników wiąże się z podobnymi objawami jak menopauza: 

  • zaburzenia miesiączkowania (gwałtowne skrócenie cyklu, całkowity zanik miesiączki) i związany z tym brak płodności; 
  • uderzenia gorąca i nocne poty; 
  • atrofia urogenitalna i związana z nią suchość pochwy (skutkująca bolesnością i dyskomfortem podczas stosunku) oraz zanik nabłonka w pochwie i nawracające zakażenia układu moczowego; 
  • nerwowość, zaburzenia nastroju, depresja, nerwica, zaburzenia koncentracji; 
  • bezsenność i problemy ze snem; 
  • bóle głowy, mięśni i stawów; 
  • obniżenie libido; 
  • zmiany skórne. 

Często objawy te są bardziej nasilone niż w przypadku naturalnej menopauzy. Dotyczy to zwłaszcza uderzeń gorąca, których doświadcza aż 75% kobiet z przedwczesną niewydolnością jajników [3]. 

Przedwczesna niewydolność jajników prowadzi również do obniżenia poziomu estrogenów, które pozytywnie wpływają na fizjologię skóry, pobudzając produkcję kolagenu i elastyny (tzw. białka podporowe). Te z kolei odpowiadają za jędrność, gęstość i elastyczność tkanek. Prowadzi to do: 

  • ścieńczenia naskórka (atrofia), w wyniku którego skóra jest pergaminowa w dotyku i traci koloryt; 
  • przesuszenia skóry związanego z obniżeniem poziomu lipidów naskórkowych, jak również znacznie zmniejszoną produkcją kwasu hialuronowego; 
  • szorstkości, ziemistego kolorytu skóry i utraty blasku, co jest związane z zaburzeniem procesu odnowy komórkowej; 
  • pogłębienia się zmarszczek, utraty jędrności i opadania owalu twarzy (chomiki) na skutek zaniku kolagenu, którego produkcja jest uzależniona od poziomu estrogenów; 
  • przebarwień i zmian pigmentacyjnych, tzw. plam starczych (soczewicowatych), także w formie zmian wypukłych, które są wynikiem zaburzeń rogowacenia naskórka; 
  • ubytków objętościowych w tkankach (np. w okolicach skroni); 
  • elastozy, czyli nieprawidłowego rozkładu włókien elastynowych w skórze, które objawiają się pofałdowaniami i zgrubieniami; 
  • nasilenia zmian naczyniowych i trądziku różowatego; 
  • zwiększonej wrażliwości i podatności na infekcje (często nawracających), co jest związane z osłabieniem bariery ochronnej skóry. 

Jak zdiagnozować przedwczesną menopauzę? 

Kryteria diagnostyczne pozwalające na ocenę, czy rzeczywiście nastąpiła przedwczesna menopauza, zazwyczaj opierają się na rozpoznaniu 3 czynników: 

  1. braku miesiączki, 
  2. podwyższonego poziomu gonadotropin (FSH), 
  3. oznak i objawów niedoboru estrogenów (estradiol, E2). 

Stężenie gonadotropin powinno być badane w odstępach 2-4 tygodni [4]. Przy poziomie FSH wynoszącym powyżej 40 mIU/ml i braku żywotnych pęcherzyków podczas biopsji jajnika można uznać z dużym prawdopodobieństwem, że mamy do czynienia z trwałą niewydolnością jajników [5]. 

Badania, które należy wykonać w przypadku stałej niewydolności jajników, to: 

  • cykliczne badanie poziomu hormonów nadnerczy i tarczycy, 
  • poziom cukru we krwi
  • badanie RTG przysadki w celu wykluczenia guza, 
  • poziom wapnia we krwi i badanie gęstości kości (w kierunku osteoporozy). 

Przedwczesna menopauza – leczenie 

Przedwczesna menopauza zwiększa ryzyko: 

  • osteoporozy, 
  • raka jelita grubego [6], 
  • pojawienia się zaburzeń psychicznych, takich jak depresja, nerwica, jak również pogorszenia pamięci; 
  • choroby niedokrwiennej serca, 
  • udaru, 
  • tocznia, 
  • reumatoidalnego zapalenia stawów, 
  • cukrzycy, 
  • zmian skórnych wpływających na barierę ochronną skóry (sprzyjających infekcjom), jak również mających wpływ na jej wygląd. 

W przypadku wystąpienia objawów przedwczesnego wygasania czynności jajników należy bezwzględnie skonsultować się ze specjalistą – ginekologiem lub endokrynologiem. 

Podobnie jak w przypadku każdego schorzenia, w leczeniu przedwczesnej menopauzy kluczowe jest ustalenie przyczyny niewydolności jajników. Wiele przyczyn jest odwracalnych i możliwe jest przywrócenie dojrzewania pęcherzyków, owulacji i menstruacji. 

Eksperci Polskiego Towarzystwa Menopauzy i Andropauzy (PTMiA) zwracają uwagę na korzyści stosowania hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) i jej pozytywny wpływ na ogólny dobrostan pacjentki w okresie menopauzalnym, w tym metabolizm, samopoczucie, pamięć, sen, życie seksualne, jak również redukowanie ryzyka wystąpienia raka piersi i osteoporozy. Dotyczy to także pacjentek, u których rozpoznano przedwczesną niewydolność jajników. Zarówno dawka, jak i sposób podania leków (doustnie, transdermalnie, miejscowo) powinny być dostosowane indywidualnie do potrzeb pacjentki. U kobiet, które posiadają macicę, należy również stosować progestageny, by zredukować ryzyko wystąpienia raka endometrium.  

W przypadku przedwczesnej menopauzy spowodowanej czynnikami autoimmunologicznymi stosuje się również kortykosteroidy

By zredukować objawy skórne, które są wynikiem słabnących mechanizmów antyoksydacyjnych oraz spowolnionej syntezy lipidów, kolagenu, elastyny i kwasu hialuronowego, należy zadbać o dostarczenie skórze tych składników w postaci odpowiednio dobranej pielęgnacji. Kosmetyki stosowane w tym okresie powinny działać na wszystkie pięć głównych oznak starzenia się skóry – utratę jędrności, pojawiające się przebarwienia, utratę blasku, suchość i zmarszczki. W związku z tym warto, aby zawierały następujące składniki: 

  • proksylan, by stymulować syntezę kolagenu i kwasu hialuronowego; 
  • niacynamid oraz witaminy C i E, by zapewnić ochronę antyoksydacyjną; 
  • kwas glikolowy, by przyspieszyć cykl odnowy naskórka; 
  • kwasy omega 3-6-9, by uzupełnić utraconą warstwę lipidową naskórka. 

Przedwczesna menopauza a ciąża 

Przedwczesna niewydolność jajników zasadniczo wyklucza możliwość zajścia w ciążę, jednak podobnie, jak w przypadku okresu perimenopauzy i wczesnej menopauzy, nadal istnieje ryzyko spontanicznej sporadycznej owulacji i ciąży.  W związku z tym, jeśli kobieta nie planuje mieć dzieci, należy stosować wybraną metodę antykoncepcyjną.  

Kobiety ze zdiagnozowanym przedwczesnym wygasaniem funkcji jajników, które chciałyby zajść w ciążę, powinny skorzystać z porady specjalisty i możliwości leczenia. Skuteczną terapię niepłodności związanej z niewydolnością jajników stanowi obecnie dawstwo oocytów i indukcja owulacji stosowana przy zapłodnieniu in vitro (IVF). 

Niezależnie od tego, czy menopauza jest wynikiem naturalnego procesu, schorzenia, czy ingerencji chirurgicznej, zawsze warto skonsultować się ze specjalistą. W razie konieczności lekarz zaproponuje leczenie lub suplementację, by zachować dobrostan psychiczny i fizyczny. W tym okresie należy również obowiązkowo pamiętać o badaniach profilaktycznych, ponieważ menopauza zwiększa ryzyko wystąpienia niektórych schorzeń – osteoporozy, chorób układu krążenia, zakażenia dróg moczowych, atrofii pochwy czy problemów skórnych związanych z przesuszeniem naskórka i zaburzeniem bariery ochronnej skóry. 


Źródła
Zwiń
Rozwiń

Źródła: 

  1. Padubidri V.G., Daftary S.N., Menopause, premature menopause and post menopausal bleeding Shaw’s Textbook of Gynecology. 13th edition, New Delhi: Elsevier; 2004.; pp. 56–67, DOI: 10.4103/2141-9248.109458. 
  2. Okeke T. i wsp., Premature Menopause. Ann Med Health Sci Res. 2013 Jan-Mar; 3(1): 90–95, DOI: 10.4103/2141-9248.109458. 
  3. Neff M.J., The North American Menopause Society (NAMS) Releases position statement on the treatment of vasomotor symptoms associated with menopause. Practice guideline. Am Fam Physician. 2004;70:393–9. 
  4. Baber R., Abdalla H., Studd F., The premature menopause. Progress in Obstetrics and Gynecology. Vol. 9. Edinburgh: Churchill Livingstone; 1991. pp. 209–26, DOI: 10.4103/2141-9248.109458. 
  5. Goldenberg R.L., Grodin J.M., Rodbard D., Ross GT. Gonadotropins in women with amenorrhoea. Am J Obstet Gynecol. 1973;116:1003–12, DOI: 10.1007/978-1-4684-7103-8_24. 
  6. Murphy N. i wsp., Reproductive and menstrual factors and colorectal cancer incidence in the Women’s Health Initiative Observational Study. British Journal of Cancer volume 116, pages 117–125 (2017), DOI: 10.1038/bjc.2016.345 
  7. prof. dr hab. n. med. Zegarska B., dermatolog i alergolog, członkini Rady Ekspertów Neovadiol ds. Menopauzy. 
  8. prof. Skrzypulec-Plinta V., ginekolog, endokrynolog i seksuolog, członkini Rady Ekspertów Neovadiol ds. Menopauzy.
Daj nam znać, co myślisz o tym artykule

Wpisz swój komentarz...
Imię

Masz pytanie, szukasz porady?
Jeśli szukasz darmowej porady w zakresie zdrowia oraz przyjmowania leków lub suplementów diety, chętnie odpowiemy na Twoje pytanie.
Zapytaj farmaceutę