Test Western Blot na boreliozę. Jak działa, kiedy wykonać i jak interpretować wyniki

Test Western Blot na boreliozę – pigułka wiedzy

• Co pokazuje? Obecność swoistych przeciwciał IgM i IgG przeciwko antygenom Borrelia burgdorferi w surowicy krwi.
• Materiał: krew żylna.
• Kiedy zbadać? Po reaktywnym lub wątpliwym wyniku testu ELISA, przy objawach boreliozy lub po ukąszeniu przez kleszcza z towarzyszącymi objawami klinicznymi.
• Czy trzeba być na czczo? Nie.
• Ile kosztuje? Od 80 do 200 złotych w zależności od klasy oznaczanych przeciwciał i punktu pobrań.
• Jak długo czeka się na wynik?  Od 1 do 3 dni roboczych.
• Inne nazwy / skróty: Western blot, WB, immunoblot Borrelia

Czytaj też:
Rumień wędrujący. Czy zawsze oznacza boreliozę?

Test Western Blot na boreliozę – kto i kiedy powinien wykonać badanie?

Test Western Blot nie jest badaniem pierwszego wyboru. W klasycznym dwustopniowym algorytmie diagnostycznym najpierw wykonuje się badanie serologiczne pierwszego etapu, np. ELISA lub inną metodę immunoenzymatyczną, a przy wyniku dodatnim lub wątpliwym wykonuje się badanie drugiego etapu, którym może być Western Blot. Takie podejście jest stosowane również w polskich zaleceniach dotyczących diagnostyki boreliozy.

Lekarz może zlecić diagnostykę serologiczną przy objawach mogących wskazywać na boreliozę, takich jak:

• rumień wędrujący,
• zapalenie dużego stawu,
• objawy neurologiczne,
• zaburzenia dotyczące serca.

Samo ukąszenie przez kleszcza, bez objawów i bez odpowiednich przesłanek klinicznych, nie jest wskazaniem do wykonywania badań serologicznych.

W przypadku typowego rumienia wędrującego rozpoznanie boreliozy może być postawione na podstawie obrazu klinicznego, bez oczekiwania na wynik badań laboratoryjnych.

Test Western Blot na boreliozę – przygotowanie do badania

Przed wykonaniem badania poinformuj lekarza o przyjmowanych lekach, wcześniejszej antybiotykoterapii oraz leczeniu immunosupresyjnym. Wczesne rozpoczęcie leczenia przeciwbakteryjnego może w niektórych przypadkach ograniczyć rozwój odpowiedzi przeciwciał, a zaburzenia odporności mogą wpływać na wynik badań serologicznych.

Ważny jest również czas wykonania badania. W pierwszych tygodniach zakażenia odpowiedź przeciwciał może być jeszcze niewystarczająca do uzyskania dodatniego wyniku. Dlatego ujemny wynik uzyskany bardzo wcześnie nie wyklucza boreliozy.

Test Western Blot na boreliozę – pobierany materiał

Materiałem do badania jest krew żylna, z której uzyskuje się surowicę. W przypadku podejrzenia neuroboreliozy diagnostyka może obejmować również płyn mózgowo-rdzeniowy. W takiej sytuacji ocenia się m.in. obecność wewnątrzoponowej produkcji przeciwciał, porównując wyniki uzyskane z surowicy i płynu mózgowo-rdzeniowego.

Test Western Blot na boreliozę – czy badanie trzeba wykonać na czczo?

Nie, do badania Western Blot w kierunku boreliozy nie trzeba być na czczo.

Test Western Blot na boreliozę – zakres cenowy badania

Badanie kosztuje od 80 do 200 złotych w zależności od klasy oznaczanych przeciwciał i punktu pobrań.

Test Western Blot na boreliozę – co może wpłynąć na wynik badania?

Wynik testu może być fałszywie ujemny lub fałszywie dodatni. Dlatego jego interpretacja powinna zawsze uwzględniać objawy, czas trwania choroby, prawdopodobieństwo kontaktu z zakażonym kleszczem oraz wynik wcześniejszych badań serologicznych.

Wyniki fałszywie ujemne mogą wystąpić przede wszystkim przy:

• zbyt wczesnym wykonaniu badania, gdy odpowiedź przeciwciał nie jest jeszcze dostatecznie rozwinięta,
• wczesnym rozpoczęciu antybiotykoterapii,
• niedoborach odporności lub leczeniu immunosupresyjnym.

Wyniki fałszywie dodatnie mogą wynikać m.in. z reakcji krzyżowych. Podobną reaktywność mogą powodować niektóre zakażenia, np. EBV, CMV czy zakażenia innymi krętkami. Dlatego obecność pojedynczego prążka nie jest równoznaczna z rozpoznaniem boreliozy.

Test Western Blot na boreliozę – normy badania

Western Blot daje wynik jakościowy, a nie ilościowy. Laboratorium ocenia obecność charakterystycznych prążków odpowiadających określonym antygenom Borrelia i na tej podstawie klasyfikuje wynik jako:

• reaktywny (dodatni) – spełnione są kryteria dodatniego wyniku określone dla zastosowanej metody,
• wątpliwy – wynik niejednoznaczny, wymagający oceny w kontekście klinicznym,
• niereaktywny (ujemny) – kryteria wyniku dodatniego nie zostały spełnione.

Nie ma jednego uniwersalnego zestawu kryteriów prążkowych obowiązującego dla wszystkich testów Western Blot. Interpretacja zależy od zastosowanej metody i kryteriów przyjętych przez laboratorium.

Czułość badań serologicznych zależy od stadium choroby. W pierwszych tygodniach zakażenia może być niska, ponieważ organizm nie zdążył jeszcze wytworzyć wykrywalnego poziomu przeciwciał. W przypadku boreliozowego zapalenia stawów czułość klasycznego dwustopniowego badania serologicznego jest natomiast bardzo wysoka i wynosi około 95–100%.

Test Western Blot na boreliozę – normy u dzieci

Kryteria prążkowe są takie same jak u dorosłych. Interpretacja kliniczna u dzieci, zwłaszcza małych, powinna być prowadzona przez pediatrę z doświadczeniem w chorobach zakaźnych, dojrzewający układ odpornościowy może inaczej reagować na zakażenie, co wpływa na dynamikę narastania przeciwciał.

Test Western Blot na boreliozę – normy u kobiet w ciąży

Kryteria prążkowe nie różnią się od ogólnych. Ciąża może jednak modulować odpowiedź immunologiczną, dlatego każdy wynik reaktywny u kobiety ciężarnej wymaga natychmiastowej konsultacji z lekarzem prowadzącym. Nieleczona borelioza w ciąży może wiązać się z ryzykiem dla płodu.

Test Western Blot na boreliozę – przyczyny wyniku dodatniego (reaktywnego)

Wynik reaktywny może oznaczać:

• zakażenie Borrelia – szczególnie gdy wynik jest zgodny z obrazem klinicznym i wcześniejszym badaniem serologicznym;
• przebyte zakażenie – przeciwciała IgG mogą utrzymywać się przez wiele lat po zakażeniu, również po skutecznym leczeniu. Sama obecność IgG nie potwierdza aktywnej boreliozy;
• reaktywność krzyżową – niektóre przeciwciała mogą reagować z antygenami innych drobnoustrojów, dlatego wynik trzeba oceniać w kontekście klinicznym.

Wynik reaktywny wymaga interpretacji w kontekście objawów, czasu trwania choroby i wcześniejszej diagnostyki. Sam dodatni wynik laboratoryjny nie pozwala określić, czy zakażenie jest aktualnie aktywne.

Test Western Blot na boreliozę – objawy towarzyszące reaktywnemu wynikowi

Borelioza może przebiegać z różnymi objawami zależnie od postaci choroby. We wczesnej fazie mogą występować rumień wędrujący oraz objawy ogólne, takie jak zmęczenie, bóle mięśniowe czy bóle głowy.

W późniejszych postaciach boreliozy mogą pojawić się m.in.:

• stawy – przede wszystkim zapalenie dużych stawów, szczególnie kolan,
• układ nerwowy – np. porażenie nerwu twarzowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych lub dolegliwości korzeniowe,
• serce – m.in. zaburzenia przewodzenia, w tym blok przedsionkowo-komorowy.

Test Western Blot na boreliozę – przyczyny wyniku ujemnego (niereaktywnego)

Ujemny wynik Western Blot nie zawsze oznacza brak zakażenia. Jego znaczenie zależy przede wszystkim od czasu wykonania badania i prawdopodobieństwa klinicznego boreliozy.

Najczęstsze przyczyny wyniku fałszywie ujemnego to:

• wczesna faza zakażenia – przeciwciała mogą być jeszcze niewykrywalne,
• wczesne leczenie antybiotykami – w niektórych przypadkach może ograniczyć rozwój odpowiedzi przeciwciał,
• niedobory odporności – mogą wpływać na wytwarzanie przeciwciał.

Jeśli podejrzenie boreliozy jest duże, a badanie wykonano bardzo wcześnie, ujemny wynik nie wyklucza zakażenia. Przy późniejszych postaciach choroby ujemna serologia znacznie bardziej przemawia przeciwko boreliozie.

Test Western Blot na boreliozę – objawy sugerujące boreliozę mimo ujemnego wyniku

Rumień wędrujący (erythema migrans) jest charakterystycznym objawem wczesnej boreliozy. Przy typowym obrazie klinicznym rozpoznanie może zostać postawione bez wykonywania badań serologicznych, dlatego nie trzeba czekać na wynik Western Blot przed rozpoczęciem leczenia.

Bóle stawów, objawy neurologiczne, takie jak porażenie nerwu twarzowego, oraz zaburzenia dotyczące serca mogą występować w innych postaciach boreliozy. Przy takich objawach wynik serologii zawsze należy interpretować razem z wywiadem, badaniem lekarskim i prawdopodobieństwem wcześniejszego zakażenia.

Test Western Blot na boreliozę – co zrobić po otrzymaniu wyniku badania?

Niezależnie od wyniku badania skonsultuj go z lekarzem, który oceni go w kontekście Twojego stanu zdrowia, objawów, czasu od możliwego zakażenia oraz innych wyników badań.

1. Skonsultuj się z lekarzem, szczególnie gdy wynik jest reaktywny i występują objawy sugerujące boreliozę.
2. Przy wyniku reaktywnym lekarz oceni, czy wynik odpowiada objawom oraz wcześniejszym badaniom i zdecyduje o dalszym postępowaniu.
3. Po leczeniu nie wykonuje się rutynowo Western Blot w celu sprawdzenia, czy borelioza została wyleczona. Przeciwciała mogą utrzymywać się przez wiele lat, dlatego sam wynik serologiczny nie jest dobrym wskaźnikiem skuteczności leczenia.
4. Przy wyniku wątpliwym lekarz może zdecydować o powtórzeniu badania lub zastosowaniu dodatkowej diagnostyki, zależnie od objawów i czasu trwania choroby.

Jeśli wynik jest niereaktywny, ale objawy utrzymują się lub nasilają, skonsultuj się ponownie z lekarzem. Szczególnie ważne jest ponowne rozważenie diagnostyki, gdy pierwsze badanie wykonano bardzo wcześnie.

Powiązane badania

W diagnostyce boreliozy i jej poszczególnych postaci mogą być stosowane:

• ELISA/CLIA IgM/IgG Borrelia – badanie serologiczne pierwszego etapu, po którym w przypadku wyniku dodatniego lub wątpliwego może być wykonywany test drugiego etapu,
• PCR w kierunku Borrelia – metoda stosowana w wybranych sytuacjach klinicznych; jej przydatność zależy od rodzaju pobranego materiału,
• Morfologia krwi, OB, CRP – badania pomocnicze, które mogą być wykorzystane w ocenie stanu ogólnego i diagnostyce różnicowej, ale nie potwierdzają same w sobie boreliozy,
• Badanie płynu mózgowo-rdzeniowego – wykonywane przy podejrzeniu neuroboreliozy; razem z badaniem surowicy pozwala m.in. ocenić miejscową produkcję przeciwciał.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o Test Western Blot na boreliozę

Na czym polega Test Western Blot na boreliozę?

Test Western Blot na boreliozę wykrywa przeciwciała skierowane przeciwko określonym białkom bakterii Borrelia. To badanie pomaga potwierdzić wcześniejszy dodatni lub niejednoznaczny wynik testu przesiewowego.

Kiedy warto wykonać Western Blot?

Western Blot wykonuje się zwykle po dodatnim lub wątpliwym wyniku badania przesiewowego, np. testu ELISA. Pamiętaj, że zbyt wczesne wykonanie badania może dać wynik ujemny, zanim organizm zdąży wytworzyć przeciwciała.

Jak interpretować wynik badania Western Blot?

Badanie Western Blot ocenia obecność przeciwciał IgM i IgG przeciwko antygenom Borrelia. Ostateczną ocenę powinien zawsze przeprowadzić lekarz.

Czy metoda Western Blot jest najskuteczniejszym badaniem na boreliozę?

Nie istnieje jedno najskuteczniejsze badanie na boreliozę, które w każdej sytuacji daje pewną odpowiedź. Metoda Western Blot jest ważnym elementem diagnostyki serologicznej, ale jej wynik należy zestawić z obrazem klinicznym i innymi testami.

Czy ujemny test na boreliozę wyklucza zakażenie?

Nie zawsze. Jeśli test na boreliozę został wykonany bardzo wcześnie po zakażeniu, poziom przeciwciał może być jeszcze zbyt niski, aby badanie je wykryło. W takiej sytuacji lekarz może zalecić powtórzenie diagnostyki po odpowiednim czasie.

Test Western Blot – ile się czeka na wynik?

To, ile czeka się na wynik testu Western Blot, zależy od laboratorium. Najczęściej wynik badania otrzymasz do 3 dni roboczych, ale dokładny termin warto sprawdzić bezpośrednio w wybranym punkcie diagnostycznym.

Przeczytaj również:
Neuroborelioza. Jakie daje objawy?