25
06 marca 2020

Suplementy w ciąży – jakie witaminy powinna uzupełniać przyszła mama?

Podczas ciąży zapotrzebowanie na witaminy i minerały wzrasta. Ponieważ dieta może nie wystarczyć, już na etapie planowania dziecka zaleca się suplementację kwasu foliowego i witaminy D3. Po zajściu w ciążę (oprócz wymienionych) rekomenduje się przyjmowanie jodu i kwasów DHA, a w niektórych przypadkach także żelaza.

Suplementacja u kobiet w ciąży – czy jest konieczna? 

W czasie ciąży zmienia się zapotrzebowanie organizmu kobiety na energię, białko oraz niektóre witaminy i minerałyIch dostarczanie (w odpowiednich ilościach) jest kluczowe dla prawidłowego rozwoju dziecka. Niestety dieta nie zawsze w pełni pokrywa ilość potrzebnych składników odżywczych, dlatego kobietom w ciąży zaleca się suplementację. Kupując suplementy, warto zwrócić szczególną uwagę na ich jakość oraz skonsultować dawkę z lekarzem prowadzącym ciążę.

Suplementy diety u kobiet w ciąży nie mogą zastępować zdrowej, odpowiednio zbilansowanej diety mają jedynie ją uzupełniać.  

Dieta w ciąży – czym grożą niedobory składników odżywczych? 

Niewłaściwe odżywianie podczas ciąży i niedostateczna podaż składników odżywczych grożą licznymi komplikacjami. Komplikacje mogą dotknąć zdrowia zarówno mamy, jak i dziecka.

Kwas foliowy w ciąży 

Niedobór kwasu foliowego stwarza niebezpieczeństwo wystąpienia u dziecka wad: 

  • ośrodkowego układu nerwowego, 
  • serca,  
  • układu krwiotwórczego,
  • układu moczowego. 

Niedostateczna suplementacja kwasem foliowym może doprowadzić do nieprawidłowego ukrwienia łożyska, a nawet poronienia. U matki natomiast przyczynia się do rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego i chorób neurodegeneracyjnych.

Jod w ciąży 

Niedobór jodu może skutkować: 

  • niedoczynnością tarczycy (również u matki),
  • uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego,
  • niedosłuchem lub głuchotą,  
  • niedorozwojem umysłowym.

Niedobór jodu grozi też poronieniem i przedwczesnym porodem. 

Witamina D w ciąży 

Niedobór witaminy D3 może prowadzić do niedostatecznej mineralizacji kości matki i płodu. Zwiększa ryzyko: 

  • krzywicy u dziecka,  
  • niskiej masy i długości urodzeniowej, 
  • może spowalniać rozwój malucha w 1. roku życia. 

U kobiet w ciąży niedobór witaminy D jest skorelowany z częstotliwością występowania cukrzycy ciążowej, stanu przedrzucawkowego oraz ostrego krwotoku poporodowego.

Wielonienasycone kwasy tłuszczowe – DHA 

Niedobór kwasów DHA może skutkować: 

  • nieprawidłowym rozwojem siatkówki oka 
  • zaburzeniami rozwoju układu nerwowego,  
  • wystąpieniem porodu przedwczesnego i stanu przedrzucawkowego,
  • niższą masą urodzeniową noworodka. 

Żelazo w ciąży 

Niedobór żelaza zwiększa ryzyko: 

  • poronienia,  
  • przedwczesnego porodu,  
  • wewnątrzmacicznego zahamowania wzrostu płodu. 

Nie tylko niedobór składników odżywczych stwarza ryzyko pojawienia się licznych komplikacji ciążowych. Również nadmiar tych elementów może znacząco wpłynąć na prawidłowy przebieg ciąży. Należy więc dostarczać je w optymalnej ilości. 

Kobieta w ciąży łykająca tabletkę

Suplementacja w ciąży – co suplementować i w jakich ilościach? 

Suplementy w ciąży należy przyjmować ostrożnie. To, jakie suplementy w ciąży powinno się stosować, najlepiej skonsultować z lekarzem prowadzącym.

Zgodnie z aktualnym stanem wiedzy zaleca się suplementację w ciąży takich składników jak: 

  • kwas foliowy,  
  • witamina D3, 
  • jod,
  • kwasy DHA,
  • żelazo (u kobiet z niedoborami popartymi wynikami badań). 

Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników rekomenduje suplementację witamin i mikroelementów w następujących ilościach dobowych: 

  • kwas foliowy:
    • 0,4 mg u wszystkich kobiet w wieku prokreacyjnym,
    • 0,4-0,8 mg do 12. tygodnia ciąży, 
    • 0,6-0,8 mg po 12. tygodniu ciąży,
    • 4 mg co najmniej 4 tygodnie przed planowaną ciążą i do 12. tygodnia ciąży, a następnie 0,6-0,8 mg do końca ciąży u kobiet z dodatnim wywiadem w kierunku wystąpienia wad cewy nerwowej,
    • 0,8 mg co najmniej 3 miesiące przed planowanym poczęciem oraz przez całą ciążę u kobiet z grupy podwyższonego ryzyka niedoboru folianów oraz wad cewy nerwowej;
  • jod (150-200 µg)  przy czym u kobiet z chorobami tarczycy suplementacja powinna odbywać się w oparciu o wyniki stężeń hormonów tarczycy i przeciwciał przeciwtarczycowych; 
  • witamina D3 (1500-2000 IU) u kobiet bez niedoborów oraz z prawidłowym BMI. U kobiet z BMI > 30 lekarz może rozważyć zwiększenie dawki do 4000 IU; 
  • wielonienasycone kwasy tłuszczowe DHA (min. 200 mg) – dawkę można zwiększyć u kobiet, które rzadko spożywają ryby. U kobiet obciążonych ryzykiem porodu przedwczesnego można zwiększyć dawkę nawet do 1000 mg;
  • żelazo (do 30 mg):
    • u kobiet przed 16. tygodniem ciąży z potwierdzoną badaniami niedokrwistością z niedoboru żelaza (z Hb < 11g/dl i obniżonym poziomem ferrytyny),
    • u kobiet po 16. tygodniu ciąży bez anemii i ze stężeniem ferrytyny < 60 µg/l.

Suplementy dla kobiet w ciąży – kiedy jstosować? 

Suplementacja w ciąży zalecana jest wszystkim kobietom ciężarnym. Prawidłowa, zbilansowana dieta może zaspokoić zapotrzebowanie organizmu na witaminy i minerały w zwykłych warunkach. W czasie ciąży jednak wzrost potrzeb na niektóre składniki jest na tyle wysoki, że trudno jest pokryć to zapotrzebowanie wyłącznie dietą. 

Suplementację witamin i minerałów należy wprowadzić już w pierwszych tygodniach ciąży, a najlepiej jeszcze wcześniej.

Kwas foliowy powinien być suplementowany przynajmniej kilka tygodni przed zajściem w ciążę. Witamina D3 zaś w naszym klimacie powinna być suplementowana u osób w każdym wieku. 

Należy pamiętać, że suplementacja u kobiet w ciąży nie zastąpi zdrowej diety, a jedynie ją uzupełnia. Zapotrzebowanie na poszczególne składniki jest cechą indywidualną, a rekomendacje stanowią wskazówki postępowania. Wskazane jest, aby wybór leków czy suplementów skonsultować z lekarzem prowadzącym ciążę.

Data aktualizacji: 10.05.2022 r.

Źródła: 

  • Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące suplementacji u kobiet ciężarnych. Ginekol. Perinatol. Praktyczna 2020; 5(4): 170-181.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Przyjmowanie tabletek uspokajających w ciąży

Z powodu braku danych na temat bezpieczeństwa zażywania leków uspokajających w ciąży, ich stosowanie należy zawsze skonsultować z lekarzem. Doraźnie…

Zobacz więcej

Czy warto jeść śledzie?

Śledź jest niewątpliwie jednym z najczęściej spożywanych w Polsce gatunków ryb morskich. Mięso śledzia zawiera wysokiej jakości łatwo przyswajalne białko oraz dużą ilość niezwykle…

Zobacz więcej

Suplementacja witaminy D w ciąży

Jak najbardziej, suplementacja witaminą D u kobiet w ciąży, jak i matek karmiących piersią jest bardzo ważna. Ilość witaminy D…

Zobacz więcej

Jakie witaminy powinna brać przyszła mama?

W trakcie planowania ciąży i na samym jej początku najważniejsza jest suplementacja kwasu foliowego. Ponadto istotna jest odpowiednia podaż witaminy…

Zobacz więcej

Suplementacja jodu w ciąży

Jod jest kluczowym pierwiastkiem biorącym udział w produkcji hormonów tarczycy. Hormony te mają ogromny wpływ na utrzymanie ciąży i rozwój…

Zobacz więcej

Czy można przedawkować kwas foliowy w ciąży?

Tak, jak każdą witaminę, kwas foliowy można przedawkować w ciąży. Obecnie dzienne zalecana suplementacja podczas ciąży, w celu zapobiegania wadom…

Zobacz więcej

Ile witaminy D3 dla niemowlaka od 6. miesiąca?

Według najnowszych wytycznych z 2018 r. dawka witaminy D3 dla dziecka, jaką należy podać od 6 miesiąca życia do 1…

Zobacz więcej

W jakich produktach jest magnez?

Produkty bogate w magnez to przede wszystkim: kakao (i czekolada), pestki dyni, otręby pszenne, kasza gryczana, groch, brązowy ryż. Jeśli…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

  1. petronela pisze:

    Jeśli chodzi o DHA, to jego rola, wbrew pozorom, nie kończy się na ciąży. Trzeba dostarczać jego odpowiednią ilość również małym dzieciom (np. poprzez odpowiednio dobrane mleko modyfikowane). Warto o tym pamiętać, bo nie zawsze się o tym wspomina w kontekście DHA.

Czytaj także
09 października 2020 Poradnik Gemini
19 października 2021 mgr farm. Karolina Raźniewska
17 października 2018 dr Ewa Fiedorowicz
18 grudnia 2017 mgr farm. Anna Ochenkowska
11 stycznia 2021 Alicja Olewiecka
Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)