Bangladesz mierzy się z największą obecnie epidemią odry na świecie. Od połowy marca 2026 r. zgłoszono tam ponad 167 tys. podejrzanych przypadków choroby, a liczba zgonów związanych z potwierdzoną odrą lub jej podejrzeniem przekroczyła 1000. Szczególnie mocno epidemia dotyka małe dzieci. Jej rozwój wiąże się przede wszystkim z przerwami w szczepieniach i problemami z dostępnością szczepionek.
Jeszcze 14 kwietnia WHO podawała 18 219 podejrzanych przypadków odry w Bangladeszu, w tym 2897 potwierdzonych laboratoryjnie. Zgłoszono wówczas 164 podejrzane zgony, w tym 30 potwierdzonych. Choroba występowała już w 58 z 64 dystryktów kraju.
Niespełna 5 miesięcy później skala epidemii była już wielokrotnie większa. Do 9 września liczba podejrzanych przypadków wzrosła do 167 580, czyli ponad dziewięciokrotnie. Nie oznacza to, że wszystkie zachorowania potwierdzono laboratoryjnie – takich przypadków było 19 904. Łącznie zgłoszono 1002 zgony związane z potwierdzoną odrą lub jej podejrzeniem, a 147 393 pacjentów z podejrzeniem choroby trafiło do szpitali.
Bangladesz przez dużą część poprzedniej dekady utrzymywał wysoki poziom szczepień przeciw odrze. Później ciągłość programu została jednak zaburzona, przez co przybywało dzieci, które nie otrzymały szczepień i pozostawały podatne na zakażenie.
Na rozwój epidemii złożyło się kilka problemów:
W przypadku odry takie luki mają szczególne znaczenie, ponieważ wirus rozprzestrzenia się wyjątkowo łatwo. Według WHO jedna osoba zakażona odrą może doprowadzić nawet do 18 kolejnych zakażeń. Wirus może też pozostawać zakaźny w powietrzu lub na zakażonych powierzchniach do 2 godzin.
W początkowym okresie epidemii około 80% przypadków dotyczyło dzieci poniżej 5. roku życia. Szczególnie często chorowały dzieci poniżej 2 lat oraz niemowlęta, które nie ukończyły 9. miesiąca życia. Zgony odnotowywano przede wszystkim wśród dzieci niezaszczepionych.
Niemowlęta są w szczególnie trudnej sytuacji, ponieważ nie osiągnęły jeszcze wieku, w którym w Bangladeszu podaje się rutynową dawkę szczepionki przeciw odrze. Im więcej zakażeń pojawia się w ich otoczeniu, tym większa jest możliwość kontaktu z wirusem.
Ogromna liczba chorych mocno obciąża system ochrony zdrowia. W jednym z państwowych szpitali w Dhace, stolicy Bangladeszu, przygotowano 60 łóżek dla pacjentów z odrą, jednak liczba chorych była tak duża, że część z nich trzeba było leczyć na podłodze. Placówka przeznaczona dla 1350 pacjentów opiekowała się w tym czasie ponad 2350 osobami.
Problem pogłębia trwająca równocześnie epidemia dengi. Denga to choroba wirusowa przenoszona przez zakażone komary. Do 9 września w Bangladeszu z jej powodu hospitalizowano w 2026 r. już 46 938 osób. Placówki muszą więc jednocześnie radzić sobie z dużą liczbą pacjentów z dwiema chorobami zakaźnymi.
W kwietniu rozpoczęła się pilna kampania szczepień przeciw odrze i różyczce. Początkowo objęła dzieci w wieku od 6 do 59 miesięcy na obszarach z dużą liczbą zachorowań, a następnie została rozszerzona na kolejne części kraju.
Według danych bangladeskiego Ministerstwa Zdrowia szczepienie otrzymało już ponad 19,7 mln dzieci. Mimo tak dużej akcji potrzebne są dalsze szczepienia uzupełniające i odbudowanie regularnego programu szczepień, ponieważ część dzieci nadal pozostaje poza jego zasięgiem.
Sytuacja w Bangladeszu pokazuje, jak szybko mogą ujawnić się skutki luk w szczepieniach. Przy tak zakaźnej chorobie ciągłość szczepień ma szczególne znaczenie. Jeśli wirus trafia do większej grupy osób podatnych na zakażenie, może bardzo szybko się rozprzestrzeniać.
WHO wskazuje, że do ochrony przed odrą potrzebne są dwie dawki szczepionki, ponieważ nie wszystkie dzieci rozwijają odporność po pierwszej dawce.
W Polsce dzieci otrzymują obowiązkowe szczepienie MMR przeciw odrze, śwince i różyczce w dwóch dawkach: w 13.–15. miesiącu życia oraz w 6. roku życia. Jeżeli nie masz pewności, czy Twoje dziecko otrzymało obie dawki, możesz sprawdzić dokumentację szczepień, a ewentualne zaległości omówić z lekarzem.
W Bangladeszu najważniejsze pozostaje teraz dotarcie ze szczepieniami do dzieci, które wcześniej ich nie otrzymały, oraz przywrócenie sprawnego programu rutynowych szczepień. Im mniej osób pozostaje podatnych na zakażenie, tym trudniej wirusowi rozprzestrzeniać się na tak dużą skalę.
Nie każdy podejrzany przypadek został potwierdzony laboratoryjnie. W Bangladeszu spośród 167 580 podejrzanych przypadków 19 904 potwierdzono badaniami.
Do 9 września zgłoszono 167 580 podejrzanych przypadków odry, w tym 19 904 potwierdzone laboratoryjnie.
Duże znaczenie miały przerwy w szczepieniach i problemy z dostępnością szczepionek. W efekcie rosła liczba dzieci podatnych na zakażenie.
Odra rozprzestrzenia się wyjątkowo łatwo. Według WHO jedna zakażona osoba może doprowadzić nawet do 18 kolejnych zakażeń.
W Polsce szczepienie MMR podaje się obowiązkowo w 13.–15. miesiącu życia oraz w 6. roku życia.
Przeczytaj również:
Kalendarz szczepień dziecka. Które z nich są obowiązkowe?
Masz pytanie, szukasz porady?
Zapytaj farmaceutę
Rezerwuj w aplikacji, odbieraj w aptekach!
Sprawdź
