Angina. Objawy, rozpoznanie i leczenie

Co to angina?

Angina to ostre zapalenie gardła i migdałków podniebiennych. Najczęściej jest wywołana zakażeniem wirusowym lub bakteryjnym.

U dorosłych większość przypadków anginy ma podłoże wirusowe, a zakażenia bakteryjne odpowiadają za około 5–15% zachorowań. U dzieci zakażenia paciorkowcem grupy A (Streptococcus pyogenes) występują częściej niż u dorosłych i odpowiadają za około 20–40% ostrych zapaleń gardła, szczególnie u dzieci w wieku 5–15 lat.

Najwięcej zachorowań obserwuje się zimą i wczesną wiosną, szczególnie wśród dzieci i młodzieży.

Jak wygląda angina?

Angina zwykle objawia się zaczerwienionym gardłem i powiększonymi migdałkami. W anginie bakteryjnej często widoczny jest biały nalot lub ropne czopy na migdałkach, natomiast w zakażeniu wirusowym takie zmiany występują rzadziej. O rozpoznaniu decydują również objawy oraz wyniki badania.

Czytaj też:
Przeziębienie, grypa czy COVID-19? Jak rozpoznać objawy?

Czy angina jest zaraźliwa? 

Angina jest chorobą zakaźną przenoszoną drogą kropelkową lub przez kontakt bezpośredni. Okres wylęgania wirusów to 1-6 dni, z okresem zakaźności 1-2 dni przed wystąpieniem objawów oraz do 3 tygodni po ich ustaniu. W przypadku anginy bakteryjnej okres wylęgania wynosi od 12 h do 4 dni, natomiast zakaźność kończy się 24 godziny po rozpoczęciu antybiotykoterapii.  

Angina – objawy

Pierwsze objawy anginy zwykle pojawiają się nagle. Ich nasilenie zależy od przyczyny zakażenia. Angina bakteryjna zazwyczaj przebiega gwałtowniej, z wysoką gorączką i silnym bólem gardła, natomiast angina wirusowa częściej powoduje łagodniejsze dolegliwości, którym mogą towarzyszyć katar, kaszel lub chrypka.

Angina – objawy u dorosłych

U dorosłych angina bakteryjna najczęściej objawia się:

• silnym bólem gardła podczas przełykania, niekiedy promieniującym do uszu,
• gorączką powyżej 38°C,
• powiększonymi i bolesnymi węzłami chłonnymi szyi,
• zaczerwienionymi i powiększonymi migdałkami, często z białym nalotem lub ropnymi czopami,
• wybroczynami na podniebieniu,
• bólem głowy.

Dla anginy bakteryjnej charakterystyczny jest brak kataru i kaszlu. Jeśli przy bólu gardła występują katar, kaszel, chrypka, zapalenie spojówek lub bóle mięśni i stawów, częściej świadczy to o zakażeniu wirusowym.

Angina – objawy u dzieci

U dzieci angina może przebiegać podobnie jak u dorosłych, jednak częściej pojawiają się również:

• ból brzucha,
• nudności i wymioty,
• odmowa jedzenia i picia z powodu bólu podczas przełykania,
• wysypka (np. w przebiegu płonicy).

Za anginę u dzieci częściej niż u dorosłych odpowiada Streptococcus pyogenes, dlatego wysoka gorączka, silny ból gardła i brak kaszlu zwiększają prawdopodobieństwo zakażenia bakteryjnego. Natomiast obecność kataru, kaszlu czy chrypki częściej wskazuje na infekcję wirusową.

Rzadką postacią choroby jest angina Plauta-Vincenta, która zwykle obejmuje jeden migdałek i powoduje jednostronny ból gardła, nalot na migdałku oraz nieprzyjemny zapach z ust.

Niezależnie od przyczyny objawy anginy zwykle utrzymują się przez 3–7 dni.

Jak rozpoznać anginę?

Rozpoznanie anginy opiera się przede wszystkim na wywiadzie i badaniu gardła oraz migdałków. Lekarz ocenia objawy, wygląd gardła i węzłów chłonnych, a także może posłużyć się skalą Centora/McIsaaca, która pomaga ocenić prawdopodobieństwo zakażenia paciorkowcem grupy A (Streptococcus pyogenes).

Jeśli istnieje podejrzenie anginy bakteryjnej, lekarz może wykonać szybki test antygenowy z wymazu z gardła. W niektórych przypadkach konieczne jest wykonanie posiewu wymazu z gardła, który pozwala potwierdzić obecność bakterii i dobrać odpowiednie leczenie. Wynik posiewu jest zwykle dostępny po 2–3 dniach.

Jak przygotować się do pobrania wymazu z gardła? 

Na około 3 godziny przed pobraniem wymazu nie jedz, nie myj zębów, nie stosuj płynów do płukania jamy ustnej, nie żuj gumy ani nie ssij tabletek do ssania. Wymaz najlepiej pobrać przed rozpoczęciem antybiotykoterapii, ponieważ leczenie może wpłynąć na wynik badania.

Czy można samemu zdiagnozować anginę? 

Nie. Objawy anginy mogą przypominać inne infekcje gardła, dlatego rozpoznanie powinien potwierdzić lekarz. Domowy test na obecność paciorkowca może być pomocny, ale jego wynik zawsze należy interpretować w połączeniu z objawami i badaniem lekarskim.

Angina – jak leczyć? 

Leczenie anginy zależy od przyczyny zakażenia. W przypadku anginy wirusowej stosuje się leczenie objawowe – odpoczynek, odpowiednie nawodnienie oraz leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, np. paracetamol lub ibuprofen. Ulgę mogą przynieść także tabletki do ssania, spraye i płyny do płukania gardła.

Jeśli lekarz rozpozna anginę bakteryjną lub istnieje jej duże prawdopodobieństwo, może zalecić antybiotyk. Najczęściej stosowana jest penicylina lub amoksycylina, a u osób z alergią na penicyliny – inny odpowiednio dobrany antybiotyk. Bardzo ważne jest przyjmowanie leku zgodnie z zaleceniami lekarza i ukończenie całej terapii, nawet jeśli objawy ustąpią wcześniej.

Jakie mogą być powikłania zapalenia paciorkowcowego?  

• Zapalenie ucha środkowego
• Ostre kłębuszkowe zapalenie nerek
• Gorączka reumatyczna
• Powikłania ropne tj. ropień okołomigdałkowy

Jakie są rokowania w przypadku anginy?  

Większość przypadków anginy ustępuje w ciągu 3–7 dni. W przypadku anginy bakteryjnej odpowiednio dobrana antybiotykoterapia skraca zakaźność i zmniejsza ryzyko powikłań, takich jak gorączka reumatyczna czy ostre popaciorkowcowe kłębuszkowe zapalenie nerek.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o anginę

Czy angina zawsze wymaga antybiotyku?

Nie. Jeśli angina ma podłoże wirusowe, antybiotyk nie pomoże, dlatego sposób leczenia powinien dobrać lekarz.

Jak wygląda angina na gardle?

Przy anginie migdałki są zwykle zaczerwienione i powiększone, a czasem pojawia się na nich biały nalot lub ropne czopy. Sam wygląd gardła nie wystarczy jednak do postawienia diagnozy.

Ile trwa angina?

Objawy najczęściej ustępują w ciągu 3–7 dni. Jeśli mimo leczenia utrzymują się dłużej lub nasilają, zgłoś się do lekarza.

Kiedy angina przestaje zarażać?

W przypadku anginy bakteryjnej ryzyko zakażania znacznie zmniejsza się po około 24 godzinach od rozpoczęcia skutecznej antybiotykoterapii. Jeśli przyczyną są wirusy, okres zakaźności może być dłuższy.

Czy przy anginie można wychodzić z domu?

Najlepiej zostań w domu do czasu ustąpienia gorączki i poprawy samopoczucia. Dzięki temu szybciej wrócisz do zdrowia i zmniejszysz ryzyko zakażenia innych osób.

Czy biały nalot na migdałkach zawsze oznacza anginę?

Nie. Biały nalot może występować także w przebiegu innych chorób, dlatego w razie nasilonych objawów skonsultuj się z lekarzem.

Przeczytaj również:
Angina w upalne dni. Czym może być spowodowana?