Rak piersi u mężczyzn

Przed okresem dojrzewania płciowego piersi dziewczyn i chłopców nie różnią się. W wieku ok. 10 lat piersi człowieka składają się z przewodów zlokalizowanych pod otoczką brodawki. Wysokie stężenie hormonów żeńskich produkowanych przez jajniki powoduje wzrost tkanki gruczołowej na końcu przewodów, a także ich rozwój. Natomiast hormony męskie, wytwarzane głównie przez jądra, mają działanie odwrotne – zapobiegają rozwojowi gruczołów i przewodów. 

Jakie objawy daje rak piersi u mężczyzn? 

Pierwszym objawem jest najczęściej twardy guzek zlokalizowany za otoczką brodawki sutkowej. Guzek występuje czasami również w lokalizacji górno-bocznej (w stronę pachy). Rak piersi w innych miejscach zdarza się ekstremalnie rzadko.  

Najczęstszym typem raka piersi u mężczyzn jest rak przewodowy, który może objawiać się wyciekiem z brodawki sutkowej. Inne objawy to:  

• zmiana wyglądu skóry na piersi, 
• owrzodzenie,  
• zaciągnięcie brodawki. 

Zajęcie pachowych węzłów chłonnych może objawiać się zmianą ich struktury – stają się wówczas twardsze, tworzą się pakiety (w normalnych warunkach węzły przesuwają się niezależnie od siebie, przy zajęciu przez nowotwór mogą łączyć się w „grona”), nieraz pojawia się bolesność. Rzadko występuje obrzęk kończyny górnej po stronie raka piersi.  

Rak piersi z przerzutami do narządów odległych daje objawy charakterystyczne dla zajętego narządu: 

• mózg: padaczka, zmiany afektu, nudności, ból głowy, zaburzenia czucia, widzenia; 
• płuca: duszność, krwioplucie, ból w klatce piersiowej; 
• wątroba: wysokie stężenie markerów wątrobowych (ALAT, ASPAT), niewydolność wątroby; 
• kości: ból, złamania kompresyjne. 

Rak piersi u mężczyzn – czynniki ryzyka 

Najbardziej istotnym czynnikiem ryzyka zachorowania jest wiek. Średnia wieku w momencie rozpoznania to 68 lat. Podobnie jak w przypadku kobiet, ekspozycja na estrogeny koreluje ze zwiększonym ryzykiem zachorowania: 

• przyjmowanie hormonów kobiecych; 
• otyłość – tkanka tłuszczowa produkuje estrogeny; 
• niewydolność wątroby, szczególnie alkoholowa – wątroba odpowiada za degradację estrogenów, które naturalnie w niewielkiej ilości występują również u mężczyzn. Jej dysfunkcja powoduje akumulację hormonów kobiecych; 
• ekspozycja na substancje budową przypominające estrogeny, np. omeprazol, pestycyd DDT. 

U mężczyzn z zespołem Klinefeltera, czyli posiadających więcej niż jeden chromosom X, zazwyczaj występuje wyższe stężenie hormonów żeńskich, a niższe męskich. W tej populacji zauważa się częstsze zachorowania na raka piersi. 

Bardzo istotna jest też historia nowotworów w rodzinie. Największym czynnikiem ryzyka jest występowanie raka piersi u blisko spokrewnionego mężczyzny. Mutacje genowe odpowiedzialne za zwiększenie ryzyka u kobiet podobnie stanowią czynnik ryzyka dla mężczyzn (BRCA1 i BRCA2). 

Promieniowanie jonizujące (radioterapia) również ma udowodnione działanie predysponujące do wystąpienia raka piersi u mężczyzn. 

Rak piersi u mężczyzn – statystyki 

Rak piersi u mężczyzn stanowi mniej niż 1% wszystkich nowotworów złośliwych tej płci oraz poniżej 1% wszystkich raków piersi. Ryzyko zachorowania szacowane jest na 1 do 833 (dane ze Stanów Zjednoczonych Ameryki). W Polsce rocznie choruje 150-200 mężczyzn. 

Brak wiedzy na temat tego nowotworu u płci męskiej powoduje, że śmiertelność jest wyższa niż u kobiet. Rak częściej rozpoznawany jest w bardziej zaawansowanym stadium, ponieważ diagnostyka jest odwlekana. Sumarycznie dla wszystkich stadiów nowotworu od momentu rozpoznania 84% mężczyzn dożyje 5 lat (dla porównania u kobiet ten wskaźnik wynosi 90%). Rokowanie dla poszczególnych stadiów jest porównywalne dla obu płci. 

Rak piersi u mężczyzn – leczenie 

Postępowanie lecznicze nie różni się zbytnio od podejmowanego w przypadku raka piersi u kobiet. Największą różnicą jest mniejsza ilość operacji oszczędzających u mężczyzn. 

Inne choroby piersi u mężczyzn 

Ginekomastia 

Jest to nadmierny rozwój tkanki gruczołowej piersi u mężczyzn. Warto zaznaczyć, że termin ten nie ma zastosowania w przypadku, gdy wzrost piersi spowodowany jest rozrostem tkanki tłuszczowej (ten stan nazywamy lipomastią). Jest to niezłośliwa zmiana, zwiększająca jednak ryzyko raka piersi. 

Łagodne guzy piersi 

Podobnie jak w przypadku kobiet, u mężczyzn mogą rozwinąć się gruczolakowłókniaki, włókniaki i inne łagodne guzy. Jednak w przeciwieństwie do kobiet, u mężczyzn łagodne rozrosty są bardzo rzadkie.