Udar słoneczny. Uważaj na te objawy!

Udar słoneczny – przyczyny

Udar cieplny to stan zagrażający życiu. Występuje, gdy organizm nie jest w stanie oddać nadmiaru wytworzonego ciepła do otoczenia. Podczas udaru temperatura ciała rośnie powyżej 40°C. Wysoka temperatura powoduje niszczenie białek w organizmie. W skrajnych przypadkach może to doprowadzić do śmierci.

Czynniki zwiększające ryzyko udaru:

• długotrwałe przebywanie na słońcu,
• długie przebywanie w gorącym i wilgotnym pomieszczeniu, gdzie utrudnione jest oddawanie ciepła przez pocenie,
• wysoka aktywność fizyczna w warunkach wysokich temperatur i/lub dużego nasłonecznienia,
• gorące kąpiele wodne i parowe.

Czytaj też:
Elektrolity bez cukru. Jak działają i które wybrać?

Udar słoneczny – kto musi na niego uważać?

Osoby szczególnie narażone na działanie wysokich temperatur to:

• sportowcy (np. biegacze długodystansowi),
• osoby powyżej 65. roku życia prowadzące siedzący lub leżący tryb życia,
• pracownicy fizyczni, którzy przebywają na zewnątrz,
• dzieci poniżej 4. roku życia,
• osoby przyjmujące leki moczopędne, antydepresyjne, betablokery, fenotiazyny oraz leki antycholinergiczne,
• osoby przewlekle chorujące na cukrzycę, otyłość oraz choroby serca,
• osoby nadmiernie spożywające alkohol,
• osoby, które już przebyły udar.

Udar słoneczny – objawy

Do podstawowych objawów udaru cieplnego należą:

• temperatura ciała powyżej 40°C,
• bóle głowy i karku,
• przyspieszenie oddechu i tętna,
• wymioty i nudności,
• drgawki i zaburzenia świadomości, utrata przytomności,
• obfite poty wraz z zaczerwienieniem skóry w początkowej fazie lub blada, sucha skóra przy zaawansowanym odwodnieniu organizmu,
• bolesne skurcze mięśni,
• ciemny kolor moczu,
• widoczne na skórze zaczerwienienia lub nawet oparzenia pierwszego i drugiego stopnia.

Jeśli zauważysz pierwsze objawy udaru cieplnego, jak najszybciej pomóż poszkodowanemu.

Udar słoneczny – pierwsza pomoc

Zadzwoń pod numer 999 lub 112 i natychmiast wezwij pomoc.

Przenieś poszkodowanego do zacienionego i – jeśli to możliwe – klimatyzowanego pomieszczenia. Ułóż go w pozycji półleżącej – z uniesioną głową i górną połową tułowia. Częściowo go rozbierz i okładaj wilgotnymi, chłodnymi kompresami w miejscach przebiegu dużych naczyń krwionośnych (głowa, szyja, klatka piersiowa, pachy). Jeżeli chory jest przytomny, podawaj mu małymi porcjami schłodzone płyny (np. wodę z odrobiną soli, zimną herbatę, soki).

Cały czas obserwuj poszkodowanego. Jeżeli straci przytomność, ale oddycha i ma wyczuwalne tętno, ułóż go w pozycji bezpiecznej i zadzwoń na pogotowie. Gdy straci również oddech i nie wyczujesz tętna, natychmiast rozpocznij resuscytację krążeniowo-oddechową i kontynuuj ją aż do przybycia karetki.

Uwaga! Nie schładzaj poszkodowanego bardzo zimną wodą lub lodem. Szybki spadek temperatury powoduje dreszcze, które zwiększają produkcję ciepła w organizmie. Nie zanurzaj poszkodowanego w zimnej wodzie – w ten sposób możesz uszkodzić naczynia krwionośne.

Jak zapobiegać udarowi słonecznemu?

• Pij w małych porcjach duże ilości płynów (szczególnie wody) – w upalne dni nawet do 3 litrów dziennie.
• Unikaj nadmiernego wysiłku i przebywania na słońcu, gdy świeci ono najmocniej (między godziną 12 a 15).
• Jeśli uprawiasz sport, uzupełniaj elektrolity zaraz po treningu.
• Zadbaj o odpowiednie ubrania i nakrycie głowy. Powinny być lekkie, przewiewne i wykonane z naturalnych materiałów. Najlepszym wyborem jest jasny ubiór, który ograniczy pochłanianie promieniowania słonecznego.
• Stosuj chłodzące prysznice.
• Unikaj alkoholu i kofeiny.

Udar słoneczny u dziecka

Dzieci nie mają w pełni wykształconego mechanizmu termoregulacji, dlatego są one o wiele bardziej narażone na przegrzanie niż dorośli. Objawy udaru są u nich podobne jak u dorosłych.

Dodatkowo mogą wystąpić też:

• płacz,
• biegunka,
• skąpomocz.

Jeśli zauważysz u dziecka objawy udaru słonecznego, przenieś je w chłodne, zacienione miejsce i ułóż w pozycji bezpiecznej. Zdejmij ubrania i jak najszybciej schłodź mokrymi ręcznikami głowę i klatkę piersiową. Nawadniaj malucha i masuj jego nogi i ręce, by pobudzić krążenie.

Jeśli dziecko straci przytomność, jak najszybciej wezwij pogotowie. Przy zatrzymaniu oddechu rozpocznij resuscytację krążeniowo-oddechową i kontynuuj ją aż do przybycia ratowników medycznych.

Chociaż wakacje kojarzą się z beztroską, nie zapominaj o swoim zdrowiu! Poniższa grafika pomoże Ci zapamiętać objawy udaru słonecznego oraz jak można mu zapobiec.

Pobierz infografikę

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o udar słoneczny

Jakie są objawy udaru słonecznego?

Objawy udaru słonecznego mogą obejmować wysoką gorączkę, silny ból głowy, zawroty głowy, nudności, wymioty, osłabienie, zaczerwienienie skóry oraz zaburzenia świadomości. W ciężkich przypadkach mogą wystąpić drgawki i utrata przytomności.

Czym różni się przegrzanie organizmu od udaru słonecznego?

Przegrzanie organizmu jest łagodniejszym stanem wynikającym z nadmiernego wzrostu temperatury ciała i zwykle ustępuje po odpoczynku oraz nawodnieniu. Udar słoneczny to stan zagrożenia życia, w którym temperatura ciała przekracza 40°C i konieczna jest natychmiastowa pomoc medyczna.

Udar słoneczny – ile trwa?

To, ile trwa udar słoneczny, zależy od jego ciężkości oraz szybkości wdrożenia leczenia. Łagodne objawy mogą ustąpić w ciągu 1–2 dni, natomiast pełna regeneracja po ciężkim udarze słonecznym może zająć nawet kilka tygodni.

Jak rozpoznać udar słoneczny u dziecka?

Udar słoneczny u dziecka może objawiać się wysoką gorączką, apatią, płaczem, sennością, bólem głowy, wymiotami oraz gorącą i suchą skórą. W przypadku wystąpienia takich objawów należy jak najszybciej schłodzić dziecko i wezwać pomoc medyczną.

Czy istnieje test na udar słoneczny?

Nie istnieje test na udar słoneczny, który pozwala potwierdzić rozpoznanie. Lekarz ocenia stan pacjenta na podstawie objawów, temperatury ciała oraz okoliczności wystąpienia dolegliwości. W razie potrzeby zleca również badania laboratoryjne.

Co zrobić, gdy podejrzewasz udar słoneczny?

Jeśli podejrzewasz udar słoneczny, przenieś poszkodowaną osobę do chłodnego miejsca, rozpocznij stopniowe schładzanie organizmu i wezwij pogotowie ratunkowe. Do czasu przyjazdu pomocy monitoruj stan chorego i nie podawaj płynów osobie nieprzytomnej.

Przeczytaj również:
Udar słoneczny u dziecka. Objawy, leczenie, profilaktyka