Podwyższone limfocyty. Co oznaczają?

Limfocyty – co to jest i jaką pełnią funkcję?

Limfa (chłonka) to przezroczysty płyn bogaty w tłuszcze oraz uboższy w białka i węglowodany. Skład limfy jest bardzo zmienny i zależy od tkanek, z których pochodzi. Limfa spływa z narządów do żyły głównej górnej i serca przez układ limfatyczny. 

Tkanka limfatyczna to miejsce, w którym powstają limfocyty. Znajduje się m.in. w migdałkach, węzłach chłonnych i grasicy. Węzły chłonne działają jak filtr usuwający bakterie i ciała obce z przepływającej limfy. 

Limfocyty należą do krwinek białych nieziarnistych. Stanowią 20-30% wszystkich leukocytów (obok granulocytów i monocytów). Pełnią funkcję obronną zwaną odpowiedzią immunologiczną. Potrafią odróżniać komórki obce od własnych i zapamiętują je, co buduje odporność na niektóre przebyte choroby bakteryjne i wirusowe. 

Wyróżniamy: 

• limfocyty T – odpowiadające za swoistą komórkową odpowiedź obronną, 
• limfocyty B – produkujące przeciwciała. 

Limfocyty rozwijają się z komórek macierzystych w szpiku kostnym i po okresie dojrzewania wraz z krwią trafiają do węzłów chłonnych i śledziony. Krwinki te krążą pomiędzy limfą a krwią. Przechodzą z naczyń krwionośnych do węzłów limfatycznych lub tkanek w miejscach stanu zapalnego, a stamtąd przenoszone są ze strumieniem limfy przez układ limfatyczny do krwi. Celem tej wędrówki jest rozprowadzanie jak największej liczby limfocytów po całym organizmie i szybka reakcja na kontakt z antygenem. 

Komórkowa reakcja immunologiczna, za którą odpowiadają limfocyty T, jest skierowana głównie przeciw infekcjom wirusowym, grzybiczym, przeszczepom i własnym zmutowanym komórkom somatycznym (nowotworowym). Do wystąpienia większości reakcji immunologicznych jest potrzebna współpraca pomiędzy komórkami T, komórkami B i makrofagami. 

Czytaj też:
Ranking suplementów na odporność. Co wybrać?

Objawy przy podwyższonych limfocytach

Podwyższone limfocyty same w sobie zwykle nie powodują charakterystycznych objawów. Dolegliwości zależą przede wszystkim od przyczyny nieprawidłowego wyniku.

Jeśli limfocytoza towarzyszy infekcji, mogą wystąpić:

• gorączka lub stan podgorączkowy,
• osłabienie i zmęczenie,
• ból gardła i kaszel,
• powiększenie węzłów chłonnych,
• bóle mięśni i głowy.

Jeśli podwyższony poziom limfocytów wiąże się z chorobą układu krwiotwórczego, mogą pojawić się również nocne poty, niewyjaśniona utrata masy ciała, powiększone węzły chłonne lub długotrwałe osłabienie.

Objawy te nie są charakterystyczne wyłącznie dla limfocytozy i mogą mieć wiele innych przyczyn. Ich występowanie należy ocenić w kontekście wyników badań i ogólnego stanu zdrowia.

Jak i kiedy badać poziom limfocytów?

Poziom limfocytów ocenia się podczas morfologii krwi z rozmazem. Badanie może być zlecone m.in. przy podejrzeniu infekcji, zaburzeń odporności lub chorób układu krwiotwórczego. Wykonuje się je również w ramach rutynowej kontroli stanu zdrowia.

Przy interpretacji wyniku należy uwzględnić zarówno bezwzględną liczbę limfocytów, jak i ich procentowy udział wśród wszystkich leukocytów. Podwyższony odsetek nie zawsze oznacza, że bezwzględna liczba limfocytów również przekracza normę.

Przed pobraniem krwi sprawdź zalecenia laboratorium dotyczące przygotowania do badania. Konieczność pozostania na czczo zależy m.in. od zakresu wykonywanych badań.

Limfocyty – jaka jest norma? 

Liczba limfocytów oraz ich procentowy udział wśród leukocytów zależą przede wszystkim od wieku. Zakresy referencyjne mogą się różnić w zależności od laboratorium i zastosowanej metody oznaczenia.

Orientacyjne wartości przedstawiają się następująco:

• noworodki: 2–10 tys. komórek/µl, 30–65% leukocytów,
• niemowlęta: 4–13,5 tys. komórek/µl, 50–75%,
• dzieci w wieku 1–3 lat: 4–10,5 tys. komórek/µl, 50–70%,
• dzieci w wieku 4–7 lat: 1,5–7 tys. komórek/µl, 32–60%,
• dzieci w wieku 8–15 lat: 1,5–6 tys. komórek/µl, 28–48%,
• młodzież w wieku 16–21 lat: 1–5 tys. komórek/µl, 25–45%,
• dorośli: około 1–4,5 tys. komórek/µl, 20–45%.

Podane wartości mają charakter orientacyjny. Wynik zawsze należy porównać z zakresem referencyjnym podanym przez laboratorium, uwzględniając wiek i pozostałe parametry morfologii.

W ciąży wyniki badań krwi mogą zmieniać się fizjologicznie. Dlatego należy interpretować je z uwzględnieniem etapu ciąży i zaleceń lekarza.

Podwyższone limfocyty u dorosłych

Zwiększenie bezwzględnej liczby limfocytów powyżej zakresu referencyjnego nazywamy limfocytozą. Najczęściej towarzyszy ona infekcjom, zwłaszcza wirusowym, ale może występować również w przebiegu niektórych zakażeń bakteryjnych i innych chorób.

Do możliwych przyczyn podwyższonego poziomu limfocytów należą m.in.:

• infekcje wirusowe, np. grypa, mononukleoza zakaźna, odra, różyczka i wirusowe zapalenie wątroby,
• niektóre zakażenia bakteryjne, np. krztusiec i gruźlica,
• okres zdrowienia po infekcji,
• niektóre choroby układu krwiotwórczego i limfatycznego, np. przewlekła białaczka limfocytowa.

Samo stwierdzenie podwyższonych limfocytów nie pozwala rozpoznać konkretnej choroby. Lekarz uwzględnia wysokość wyniku, jego utrzymywanie się w czasie, objawy, wywiad medyczny i pozostałe parametry morfologii. W zależności od sytuacji może zalecić kontrolne badanie krwi lub dalszą diagnostykę.

Wysokie limfocyty u dziecka

U dzieci podwyższony poziom limfocytów często towarzyszy infekcjom wirusowym, np. mononukleozie zakaźnej, grypie, ospie wietrznej, odrze lub różyczce. Może występować również w przebiegu niektórych zakażeń bakteryjnych.

Interpretując wynik u dziecka, trzeba pamiętać, że prawidłowe wartości limfocytów różnią się w zależności od wieku. Odsetek, który byłby podwyższony u osoby dorosłej, może mieścić się w zakresie referencyjnym dla młodszego dziecka.

Wynik należy oceniać razem z objawami i pozostałymi parametrami morfologii. Jeśli nieprawidłowości utrzymują się lub budzą niepokój, wskazana jest konsultacja z pediatrą.

Czy podwyższone limfocyty to powód do niepokoju? 

Podwyższone limfocyty nie zawsze oznaczają poważną chorobę. Często towarzyszą infekcji lub utrzymują się przez pewien czas po jej ustąpieniu. Zmiany w liczbie leukocytów mogą pojawiać się również w odpowiedzi na różne czynniki fizjologiczne i chorobowe.

Jeśli wynik jest nieprawidłowy, lekarz oceni go w kontekście objawów, wywiadu i pozostałych parametrów morfologii. Może zalecić powtórzenie badania po ustąpieniu infekcji lub wykonanie dodatkowych testów.

Konsultacji wymaga szczególnie utrzymująca się lub znaczna limfocytoza, zwłaszcza gdy towarzyszą jej powiększone węzły chłonne, niewyjaśniona utrata masy ciała, nocne poty, gorączka lub inne niepokojące objawy.

Limfocyty poniżej normy – co oznaczają?

Zmniejszenie liczby limfocytów poniżej zakresu referencyjnego nazywamy limfocytopenią. Może ono występować m.in. w przebiegu niektórych infekcji, chorób wpływających na działanie układu odpornościowego oraz podczas stosowania określonych leków.

Do możliwych przyczyn należą m.in.:

• niektóre zakażenia, w tym zakażenie HIV,
• wrodzone lub nabyte zaburzenia odporności,
• wybrane choroby przewlekłe,
• leczenie lekami wpływającymi na układ odpornościowy.

Przejściowe zmiany liczby limfocytów mogą występować również w trakcie choroby lub pod wpływem niektórych czynników fizjologicznych. Obniżony wynik należy interpretować z uwzględnieniem objawów, pozostałych parametrów morfologii i historii medycznej.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o podwyższone limfocyty

Czy podwyższone limfocyty mogą występować przy prawidłowej liczbie leukocytów?

Tak. Odsetek limfocytów może być podwyższony mimo prawidłowej całkowitej liczby leukocytów. Dlatego ważne jest sprawdzenie zarówno procentowego udziału limfocytów, jak i ich bezwzględnej liczby w morfologii.

Jak długo mogą utrzymywać się podwyższone limfocyty po infekcji?

Podwyższony poziom limfocytów może utrzymywać się jeszcze przez pewien czas po ustąpieniu objawów infekcji. Jeśli wynik nie wraca do normy, lekarz może zalecić kontrolną morfologię i dalszą diagnostykę.

Czy stres może podwyższyć poziom limfocytów?

Silny lub krótkotrwały stres może wpływać na liczbę i proporcje poszczególnych rodzajów leukocytów. Nie należy jednak przypisywać nieprawidłowego wyniku wyłącznie stresowi bez uwzględnienia innych możliwych przyczyn.

Czy podwyższone limfocyty mogą występować bez objawów?

Tak. Niektóre osoby nie odczuwają żadnych dolegliwości, a podwyższony poziom limfocytów zostaje wykryty przypadkowo podczas rutynowej morfologii. Znaczenie wyniku zależy od jego wysokości, czasu utrzymywania się i pozostałych parametrów krwi.

Kiedy przy podwyższonych limfocytach należy powtórzyć morfologię?

Termin kontrolnego badania zależy od wysokości wyniku, objawów i prawdopodobnej przyczyny odchylenia. Lekarz może zalecić powtórzenie morfologii po ustąpieniu infekcji lub wcześniej, jeśli wynik budzi większe zastrzeżenia.

Przeczytaj również:
Leukocytoza. Kiedy występuje i czy jest groźna?