Szczepionka na krztusiec. Kiedy się zaszczepić i ile dawek potrzeba?

Szczepionka na krztusiec – przed czym chroni?

Krztusiec jest wywoływany przez bakterię Bordetella pertussis. Zakażenie przenosi się głównie drogą kropelkową podczas kaszlu, kichania lub mówienia. Choroba początkowo może przypominać zwykłą infekcję dróg oddechowych, jednak z czasem pojawiają się napady silnego, męczącego kaszlu.

Krztusiec jest szczególnie niebezpieczny dla niemowląt. U najmłodszych dzieci może prowadzić m.in. do bezdechów, zapalenia płuc, drgawek, encefalopatii, a nawet zgonu. Zachorowania występują jednak również u starszych dzieci, nastolatków i dorosłych. W Polsce w 2024 r. odnotowano ponad 30 tys. przypadków krztuśca.

Szczepionka przeciw krztuścowi zmniejsza ryzyko zachorowania i ciężkiego przebiegu choroby.

Nie jest podawana jako preparat zawierający wyłącznie składnik przeciw krztuścowi – stosuje się szczepionki skojarzone, które mogą chronić jednocześnie przed:

• Tdap – błonicą, tężcem i krztuścem, np. Adacel, Boostrix (stosowane głównie u młodzieży i dorosłych),
• DTaP – błonicą, tężcem i krztuścem, np. Infanrix, Tetraxim (stosowane u dzieci),
• DTaP-IPV / DTaP-IPV-Hib-HBV – błonicą, tężcem, krztuścem, polio, a w zależności od preparatu także Hib i wirusowym zapaleniem wątroby typu B, np. Infanrix IPV, Pentaxim, Infanrix hexa, Hexyon.

Chcesz umówić się na szczepienie? Wybierz aptekę wykonującą szczepienia i dogodny termin wizyty.
Umów szczepienie w aptece Gemini

Czytaj też:
Silne napady kaszlu? To może być krztusiec!

Szczepienie przeciw krztuścowi – kiedy się je wykonuje?

Szczepienie przeciw krztuścowi rozpoczyna się w pierwszym roku życia. W Polsce jest częścią obowiązkowego Programu Szczepień Ochronnych.

Podstawowy cykl szczepienia obejmuje dawki podawane:

• w 2. miesiącu życia,
• w 3.–4. miesiącu życia,
• w 5.–6. miesiącu życia,
• w 16.–18. miesiącu życia.

Następnie stosuje się dawki przypominające. W polskim kalendarzu szczepień na 2026 r. przewidziano je w 6. i 14. roku życia, a także w 19. roku życia.

Szczepienia w dzieciństwie są podstawą ochrony przed krztuścem, jednak nie zapewniają odporności na całe życie. Z tego powodu dawki przypominające zaleca się również osobom dorosłym.

Szczepionka na krztusiec dla dorosłych

Dorosłym, którzy zostali wcześniej prawidłowo zaszczepieni przeciw krztuścowi, zaleca się dawkę przypominającą szczepionki Tdap co 10 lat. Tdap jest szczepionką przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi ze zmniejszoną zawartością antygenów.

Jeśli dorosły nie otrzymał wcześniej pełnego podstawowego cyklu szczepienia przeciw krztuścowi, konieczne może być jego uzupełnienie. W takim przypadku stosuje się 3 dawki w schemacie 0, 1 oraz 6-12 miesięcy.

Warto pamiętać, że szczegółowy schemat może zależeć od wcześniejszych szczepień i dostępnej dokumentacji. Jeśli podstawowe szczepienie zostało wykonane prawidłowo, dorosłemu wystarczy jedna dawka przypominająca co 10 lat.

Szczepienie przeciw krztuścowi w ciąży

Szczepienie przeciw krztuścowi jest zalecane również kobietom w ciąży. W Polsce zaleca się jego wykonanie w trzecim trymestrze, ponieważ przeciwciała wytworzone przez matkę mogą przejść przez łożysko i zapewnić dziecku ochronę w pierwszych miesiącach życia.

Jest to szczególnie ważne, ponieważ niemowlęta są najbardziej narażone na ciężki przebieg krztuśca, a własne szczepienie rozpoczynają dopiero po urodzeniu.

Szczepienie przeciw krztuścowi w ciąży jest również powszechnie rekomendowane w krajach Unii Europejskiej, choć dokładny termin szczepienia różni się między państwami. ECDC wskazuje, że w większości krajów UE/EEA szczepienie kobiet w ciąży jest zalecane w celu ochrony noworodków.

Jak długo działa szczepionka na krztusiec?

Szczepienie przeciw krztuścowi nie zapewnia dożywotniej ochrony. Z czasem poziom ochrony immunologicznej zmniejsza się, dlatego stosuje się dawki przypominające.

W przypadku osób dorosłych, które zostały prawidłowo zaszczepione w dzieciństwie, w Polsce zaleca się obecnie dawkę przypominającą co 10 lat.

Nie oznacza to, że po dokładnie 10 latach ochrona nagle zanika. Jest to zalecany odstęp między dawkami, który ma pomóc utrzymać odpowiedni poziom ochrony.

Szczepionka na krztusiec – skutki uboczne

Szczepionki przeciw krztuścowi są szczepionkami nieżywymi. Po ich podaniu mogą wystąpić przede wszystkim miejscowe i krótkotrwałe działania niepożądane.

Najczęściej są to:

• ból, zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu wkłucia,
• gorączka,
• rozdrażnienie lub złe samopoczucie,
• ból głowy,
• bóle mięśni.

Większość odczynów ma łagodny charakter i ustępuje samoistnie.

Szczepionka na krztusiec – przeciwwskazania

Przed szczepieniem należy poinformować osobę kwalifikującą do szczepienia o wcześniejszych reakcjach po szczepionkach, aktualnym stanie zdrowia oraz przyjmowanych lekach.

Przeciwwskazaniem może być m.in. ciężka reakcja alergiczna po wcześniejszej dawce szczepionki lub na jej składnik. Szczegółowe przeciwwskazania zależą od konkretnego preparatu, dlatego przed podaniem szczepionki przeprowadzana jest kwalifikacja.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o szczepionkę na krztusiec

Czy szczepienie na krztusiec jest obowiązkowe?

Tak, szczepienie przeciw krztuścowi jest częścią obowiązkowego programu szczepień dzieci i młodzieży. U dorosłych dawki przypominające mają charakter zalecany.

Czy dorosły powinien szczepić się przeciw krztuścowi?

Tak. Jeśli byłeś wcześniej prawidłowo zaszczepiony, zaleca się dawkę przypominającą Tdap co 10 lat.

Czy można zaszczepić się przeciw krztuścowi w ciąży?

Tak. Szczepienie przeciw krztuścowi jest zalecane w ciąży, aby zwiększyć ochronę dziecka przed zachorowaniem w pierwszych miesiącach życia.

Czy można zachorować na krztusiec mimo szczepienia?

Tak. Szczepienie nie zapewnia całkowitej ochrony przed zakażeniem, ale zmniejsza ryzyko zachorowania i ciężkiego przebiegu choroby.

Czy szczepionka na krztusiec chroni na całe życie?

Nie. Odporność z czasem słabnie, dlatego potrzebne są dawki przypominające, również w dorosłości.

Czy szczepienie przeciw krztuścowi boli?

Samo wkłucie może być nieprzyjemne, a po szczepieniu może pojawić się przejściowy ból, zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu podania.

Ile kosztuje szczepionka na krztusiec?

Cena szczepienia przeciw krztuścowi może zależeć od miejsca wykonania szczepienia, rodzaju zastosowanego preparatu oraz aktualnych zasad finansowania. Jeśli chcesz poznać cenę i zarezerwować szczepionkę w wybranej aptece, możesz skorzystać z Recepta Gemini.

Przeczytaj również:
Szczepienia w aptekach. Kto może się zaszczepić i jakie szczepionki są dostępne?