Szczepionka na półpasiec. Kiedy warto się zaszczepić i ile dawek potrzeba?

Szczepionka na półpasiec – przed czym chroni?

Półpasiec jest wywoływany przez wirusa ospy wietrznej i półpaśca (VZV, ang. Varicella zoster virus). Po przechorowaniu ospy wietrznej wirus pozostaje w organizmie w stanie uśpienia. Może przez wiele lat nie powodować żadnych objawów, a następnie uaktywnić się i wywołać półpasiec.

Choroba zwykle objawia się bólem, pieczeniem lub nadwrażliwością skóry, po których pojawia się charakterystyczna pęcherzykowa wysypka. Zmiany najczęściej występują po jednej stronie ciała, ale półpasiec może również zaatakować okolice twarzy i oka.

Ryzyko reaktywacji wirusa rośnie wraz z wiekiem. Większe jest również u osób, których układ odpornościowy działa słabiej, np. z powodu choroby lub stosowanego leczenia.

Szczepionka przeciw półpaścowi pomaga układowi odpornościowemu skuteczniej reagować na wirusa VZV. W Polsce stosowany jest Shingrix – rekombinowana szczepionka z adiuwantem. Nie zawiera żywego wirusa, dlatego nie może wywołać półpaśca. Jest przeznaczona do zapobiegania półpaścowi oraz neuralgii popółpaścowej.

Chcesz umówić się na szczepienie? Wybierz aptekę wykonującą szczepienia i dogodny termin wizyty.
Umów szczepienie w aptece Gemini

Czytaj też:
Gorączka i zmiany skórne? To może być półpasiec

Kto powinien zaszczepić się przeciw półpaścowi?

Szczepienie przeciw półpaścowi jest zalecane przede wszystkim osobom, które ukończyły 50 lat. Wynika to z faktu, że wraz z wiekiem rośnie ryzyko zachorowania oraz wystąpienia powikłań.

Szczepionka jest również wskazana u osób dorosłych od 18. roku życia, u których występują czynniki zwiększające ryzyko zachorowania na półpasiec, m.in. niedobory odporności, niektóre choroby przewlekłe, nowotworowe i autoimmunizacyjne.

Szczepionka na półpasiec dla dorosłych – dla kogo?

Szczepienie mogą rozważyć osoby po 50. roku życia, nawet jeśli wcześniej chorowały na ospę wietrzną. Jest to istotne, ponieważ przebycie ospy nie eliminuje wirusa z organizmu – pozostaje on w stanie uśpienia i może reaktywować się po latach.

Szczególne znaczenie ma szczepienie osób, u których występuje zwiększone ryzyko zachorowania.

Dotyczy to m.in. pacjentów:

• z niedoborem odporności,
• przyjmujących leki powodujące immunosupresję,
• po przeszczepieniu narządu litego,
• z chorobami nowotworowymi, w tym białaczką, chłoniakiem Hodgkina lub szpiczakiem mnogim,
• z zakażeniem HIV,
• z cukrzycą,
• z przewlekłą chorobą serca lub płuc,
• z przewlekłą niewydolnością nerek,
• z reumatoidalnym zapaleniem stawów,
• z łuszczycą lub łuszczycowym zapaleniem stawów,
• z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit,
• ze stwardnieniem rozsianym,
• z toczniem układowym,
• z zesztywniającym zapaleniem stawów kręgosłupa.

O tym, czy w konkretnym przypadku szczepienie jest wskazane i kiedy najlepiej je wykonać, decyduje osoba przeprowadzająca kwalifikację. Podczas kwalfikacji należy poinformować ją o chorobach przewlekłych, przyjmowanych lekach oraz przebytych reakcjach alergicznych na szczepionki.

Szczepienie przeciw półpaścowi – ile dawek trzeba przyjąć?

Podstawowy schemat obejmuje 2 dawki szczepionki. Standardowo drugą dawkę podaje się 2 miesiące po pierwszej. Jeśli zachodzi taka potrzeba, można ją podać później – między 2. a 6. miesiącem od pierwszego szczepienia.

U osób z zaburzeniami odporności, które potrzebują szybszego uzyskania ochrony, druga dawka może zostać podana już po 1-2 miesiącach. O zastosowaniu takiego schematu decyduje osoba kwalifikująca do szczepienia.

Jeśli druga dawka zostanie podana później niż planowano, najczęściej nie trzeba rozpoczynać całego schematu od początku. Szczepienie należy uzupełnić o brakującą dawkę w ustalonym terminie.

Jak długo działa szczepionka na półpasiec?

Szczepienie zapewnia długotrwałą ochronę przed półpaścem. Dane dotyczące szczepionki Shingrix pokazują, że ochrona utrzymuje się przez wiele lat po ukończeniu podstawowego schematu. Ochrona może utrzymywać się nawet do 10 lat od szczepienia.

Obecnie podstawowy schemat szczepienia obejmuje 2 dawki. Nie oznacza to jednak, że po kilku latach należy samodzielnie zgłaszać się po kolejną dawkę przypominającą. Ewentualne przyszłe zalecenia dotyczące dawek przypominających mogą zależeć od aktualnych rekomendacji i danych dotyczących trwałości ochrony.

Czy można zaszczepić się po przechorowaniu półpaśca?

Tak. Przebycie półpaśca nie wyklucza późniejszego szczepienia. Choroba nie zapewnia bowiem pewnej ochrony przed kolejnym zachorowaniem.

Szczepienia nie wykonuje się jednak w trakcie aktywnego półpaśca. Najpierw należy wyleczyć ostrą fazę choroby, a termin szczepienia ustalić podczas kwalifikacji.

Dotyczy to również osób, u których po półpaścu utrzymuje się neuralgia popółpaścowa. Sam przewlekły ból będący następstwem choroby nie jest przeciwwskazaniem do szczepienia.

Szczepionka na półpasiec – skutki uboczne

Szczepionka Shingrix jest na ogół dobrze tolerowana, ale po jej podaniu mogą pojawić się przejściowe działania niepożądane. Najczęściej dotyczą one miejsca wstrzyknięcia lub mają charakter ogólny.

Po szczepieniu mogą wystąpić:

• ból, zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu wkłucia,
• zmęczenie,
• ból mięśni,
• ból głowy,
• dreszcze,
• gorączka,
• nudności, wymioty, biegunka lub ból brzucha.

Reakcje te zwykle ustępują samoistnie w ciągu 2-3 dni. U części osób mogą być na tyle nasilone, że przez krótki czas utrudniają normalne funkcjonowanie. Nie oznacza to jednak, że szczepionka jest źle tolerowana lub że doszło do poważnego powikłania.

Jak w przypadku każdej szczepionki, bardzo rzadko może wystąpić ciężka reakcja alergiczna. Jeżeli po szczepieniu pojawią się niepokojące objawy, należy skontaktować się z lekarzem.

Kiedy nie można wykonać szczepienia?

Najważniejszym przeciwwskazaniem do podania szczepionki jest ciężka reakcja alergiczna na wcześniejszą dawkę lub którykolwiek ze składników preparatu.

Przed szczepieniem warto poinformować osobę kwalifikującą o wszystkich przyjmowanych lekach i chorobach przewlekłych. Szczególnej uwagi wymagają m.in. osoby z zaburzeniami odporności oraz pacjenci przyjmujący leki wpływające na krzepnięcie krwi.

Szczepienie może zostać odroczone, jeśli pacjent ma ostrą chorobę przebiegającą z gorączką. Ostateczną decyzję podejmuje osoba wykonująca kwalifikację, po ocenie aktualnego stanu zdrowia.

Gdzie można zaszczepić się przeciw półpaścowi?

Szczepienie poprzedza kwalifikacja, podczas której ocenia się stan zdrowia i sprawdza ewentualne przeciwwskazania.

Szczepienie można wykonać w placówce medycznej, a także w aptece prowadzącej szczepienia ochronne. Przed wizytą warto sprawdzić dostępność szczepionki oraz możliwość wykonania szczepienia w wybranym punkcie.

Jeżeli chcesz skorzystać z refundacji, upewnij się również, że spełniasz jej kryteria i masz odpowiednio wystawioną receptę.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o szczepionkę na półpasiec

Czy warto zaszczepić się na półpasiec po 50. roku życia?

Tak. Od 50. roku życia ryzyko zachorowania na półpasiec rośnie, dlatego szczepienie jest zalecane osobom w tej grupie wiekowej. Jest szczególnie istotne u osób, u których występują dodatkowe czynniki zwiększające ryzyko zachorowania lub powikłań.

Czy można zaszczepić się, jeśli wcześniej chorowało się na półpasiec?

Tak. Przebycie półpaśca nie chroni całkowicie przed ponownym zachorowaniem. Szczepienie można wykonać po ustąpieniu ostrej fazy choroby.

Ile dawek szczepionki przeciw półpaścowi trzeba przyjąć?

Podstawowy schemat obejmuje 2 dawki. Standardowo podaje się je w odstępie 2 miesięcy, ale w razie potrzeby drugą dawkę można podać w okresie od 2 do 6 miesięcy po pierwszej.

Czy szczepionka przeciw półpaścowi chroni przed ospą wietrzną?

Shingrix jest przeznaczony do zapobiegania półpaścowi i neuralgii popółpaścowej. Nie jest szczepionką stosowaną do zapobiegania ospie wietrznej.

Czy po szczepieniu można zachorować na półpasiec?

Tak, ponieważ żadna szczepionka nie zapewnia stuprocentowej ochrony. Szczepienie znacząco zmniejsza jednak ryzyko zachorowania oraz neuralgii popółpaścowej. Shingrix wykazuje wysoką skuteczność w zapobieganiu półpaścowi u osób dorosłych.

Czy szczepienie przeciw półpaścowi jest bezpieczne?

Shingrix jest szczepionką dopuszczoną do stosowania w Unii Europejskiej. Najczęściej powoduje krótkotrwałe działania niepożądane, takie jak ból w miejscu wkłucia, zmęczenie, ból mięśni, ból głowy czy gorączka. Zwykle ustępują one w ciągu kilku dni.

Ile kosztuje szczepionka na półpasiec?

Cena szczepionki na półpasiec może różnić się w zależności od miejsca wykonania szczepienia oraz przysługującej Ci refundacji. Aktualny koszt szczepienia możesz sprawdzić w wybranej aptece wykonującej szczepienia, w tym w aptekach Gemini.

Czy szczepionka na półpasiec jest refundowana?

Jeśli masz 65 lat lub więcej i występuje u Ciebie określona choroba lub stan zwiększający ryzyko półpaśca, możesz skorzystać z bezpłatnej szczepionki. Jeśli masz 18 lat lub więcej i należysz do określonej grupy ryzyka, możesz skorzystać z 50% refundacji.

Przeczytaj również:
Szczepienia w aptekach. Kto może się zaszczepić i jakie szczepionki są dostępne?