Badanie krwi anty-tGT. Co to jest, normy i interpretacja wyników

Anty-tGT – pigułka wiedzy o badaniu

• Co pokazuje? Stężenie przeciwciał skierowanych przeciwko transglutaminazie tkankowej, ich podwyższony poziom wskazuje na nieprawidłową odpowiedź immunologiczną charakterystyczną dla celiakii.
• Materiał: krew żylna.
• Kiedy zbadać? Przy podejrzeniu celiakii, objawach zespołu złego wchłaniania, niedokrwistości z niedoboru żelaza o niejasnej przyczynie oraz u bliskich krewnych osób z celiakią.
• Czy trzeba być na czczo? Nie.
• Ile kosztuje? Zwykle kilkadziesiąt złotych. Cena zależy od punktu pobrań.
• Jak długo czeka się na wynik? Zwykle 1-2 dni robocze.
• Inne nazwy / skróty: anty-tGT, anty-tTG IgA, anty-tTG IgG, przeciwciała przeciwko transglutaminazie tkankowej.

Czytaj też:
Celiakia. Jak się objawia, jak ją leczyć?

Anty-tGT – kto i kiedy powinien wykonać badanie?

Badanie zleca się przede wszystkim wtedy, gdy objawy lub historia choroby sugerują celiakię.

Wskazania to m.in.:

• przewlekła biegunka i bóle brzucha,
• niedokrwistość z niedoboru żelaza bez innej uchwytnej przyczyny,
• osteoporoza u osoby nieobciążonej innymi czynnikami ryzyka,
• niewyjaśnione zaburzenia wzrostu u dzieci,
• afty nawrotowe.

Badanie wykonuje się również w ramach monitorowania – u osób już zdiagnozowanych kontroluje, czy dieta bezglutenowa jest przestrzegana.

U osób z rozpoznaną celiakią stężenie przeciwciał może być wykorzystywane jako jeden z elementów kontroli leczenia. Utrzymywanie się lub ponowny wzrost anty-tGT może sugerować ekspozycję na gluten, jednak prawidłowy wynik nie potwierdza pełnego przestrzegania diety ani wygojenia błony śluzowej jelita.

Badania przesiewowe warto przeprowadzić u krewnych pierwszego stopnia chorych na celiakię, a także u osób z cukrzycą typu 1, chorobą Hashimoto lub reumatoidalnym zapaleniem stawów, u których ryzyko współwystępowania celiakii jest wyższe.

Anty-tGT – przygotowanie do badania

Badanie anty-tGT nie wymaga specjalnego przygotowania. Nie ma potrzeby zgłaszać się na nie w godzinach porannych czy na czczo.

Przed badaniem należy przez co najmniej 6 tygodni stosować normalną dietę zawierającą gluten. Eliminacja glutenu przed pobraniem krwi fałszuje wyniki, stężenie przeciwciał spada, co może dać wynik fałszywie ujemny nawet u osoby z celiakią. Jeśli czytelnik już stosuje dietę bezglutenową, powinien poinformować o tym lekarza przed zleceniem badania.

Jeśli przyjmujesz leki, zwłaszcza leki immunosupresyjne, lub suplementy diety poinformuj o nich personel punktu pobrań. Nie odstawiaj samodzielnie żadnych leków przed badaniem.

Anty-tGT – pobierany materiał

Do badania anty-tGT pobierana jest krew żylna, najczęściej z żyły łokciowej.

Anty-tGT – czy badanie trzeba wykonać na czczo?

Nie. Przed badaniem anty-tGT możesz normalnie zjeść posiłek i pić wodę. Badanie można wykonać o dowolnej porze dnia.

Anty-tGT – zakres cenowy badania

Zwykle kilkadziesiąt złotych. Cena zależy od punktu pobrań.

Anty-tGT – co może wpłynąć na wynik badania?

Kilka czynników może istotnie zmienić obraz serologiczny i utrudnić interpretację wyniku.

Najczęstszym powodem fałszywie ujemnego wyniku jest:

• dieta bezglutenowa stosowana przed badaniem,
• drugi ważny czynnik to selektywny niedobór IgA,
• na wynik wpływają też leki immunosupresyjne (kortykosteroidy, leki biologiczne).

U dzieci poniżej 2.–3. roku życia wynik bywa fałszywie ujemny ze względu na niedojrzałość układu immunologicznego, diagnostyka celiakii w tej grupie wiekowej jest trudniejsza i wymaga dodatkowych badań.

Anty-tGT – normy badania

Dla osób dorosłych wynik anty-tGT IgA poniżej 10 U/ml uznaje się za prawidłowy.

Zakresy referencyjne dla anty-tGT zależą od metody i od laboratorium wykonującego badanie. Zawsze obowiązuje zakres podany na wyniku z konkretnego laboratorium.

Anty-tGT – normy u dzieci

U dzieci powyżej 2.–3. roku życia stosuje się te same progi co u dorosłych (anty-tGT IgA poniżej 10 U/ml jako wartość prawidłowa), jednak interpretacja zawsze należy do lekarza prowadzącego. U niemowląt i małych dzieci poniżej 2.–3. roku życia diagnostyka celiakii jest trudniejsza ze względu na niedojrzałość układu immunologicznego, wynik ujemny nie wyklucza choroby, a diagnostykę należy prowadzić wyłącznie pod opieką pediatry lub gastroenterologa dziecięcego.

Anty-tGT – normy u kobiet w ciąży

Norma dla kobiet w ciąży nie różni się od ogólnej normy dla dorosłych kobiet (anty-tGT IgA poniżej 10 U/ml). Nieleczona celiakia w ciąży może jednak zwiększać ryzyko powikłań położniczych, dlatego każdy wynik, ujemny i dodatni, warto omówić z lekarzem prowadzącym ciążę.

Anty-tGT – przyczyny dodatniego wyniku

Podwyższone stężenie anty-tTG najczęściej wskazuje na celiakię, i to jest pierwsza diagnoza, którą lekarz musi wykluczyć lub potwierdzić.

Celiakia to autoimmunologiczna choroba uwarunkowana genetycznie, w której gluten wyzwala odpowiedź immunologiczną niszczącą kosmki jelita cienkiego.

Anty-tTG może być podwyższone również przy innych chorobach autoimmunologicznych:

• chorobie Hashimoto,
• cukrzycy typu 1,
• reumatoidalnym zapaleniu stawów,
• nieswoistych zapaleniach jelit.

W tych przypadkach wzrost jest zazwyczaj umiarkowany i nie towarzyszy mu obraz histologiczny typowy dla celiakii. Rzadziej podwyższone wartości stwierdza się przy nieceliakalnej nadwrażliwości na gluten. Wynik dodatni zawsze wymaga interpretacji przez lekarza.

Anty-tGT – objawy dodatniego wyniku

Celiakia jest chorobą wielonarządową, a jej objawy bywają bardzo różnorodne.

Klasyczne objawy jelitowe to:

• przewlekła biegunka,
• bóle i skurcze brzucha,
• wzdęcia,
• stolce tłuszczowe.

Do często pomijanych objawów pozajelitowych należą:

• niedokrwistość z niedoboru żelaza lub kwasu foliowego,
• afty nawrotowe,
• osteoporoza u osób młodych,
• dermatitis herpetiformis (choroba Duhringa, swędzące wykwity skórne),
• bóle stawów i mięśni,
• zaburzenia wzrostu u dzieci,
• u kobiet nieregularne miesiączki lub trudności z zajściem w ciążę.

U dorosłych postać skąpoobjawowa jest częsta – celiakia może przez lata dawać jedynie zmęczenie i łagodną niedokrwistość.

Anty-tGT – objawy sugerujące celiakię mimo wyniku ujemnego

Część objawów celiakii nakłada się na objawy innych schorzeń jelitowych i może towarzyszyć fałszywie ujemnemu wynikowi.

Należą do nich:

• przewlekła biegunka,
• wzdęcia i gazy,
• bóle brzucha,
• niedokrwistość,
• przewlekłe zmęczenie,
• utrata masy ciała bez wyraźnej przyczyny,
• u dzieci zaburzenia wzrostu.

Podobne objawy mogą wynikać z innych chorób przewodu pokarmowego:

• zespołu jelita drażliwego,
• choroby Leśniowskiego-Crohna,
• nietolerancji laktozy,
• przerostu bakteryjnego jelita cienkiego.

Każdy z tych stanów wymaga odrębnej diagnostyki. Przy utrzymujących się objawach konsultacja lekarska jest niezbędna, niezależnie od wyniku badania serologicznego.

Anty-tGT – jak zinterpretować wynik ujemny przy utrzymujących się objawach?

Gdy wynik anty-tGT jest ujemny, a objawy sugerujące celiakię nie ustępują, dalszy krok to oznaczenie całkowitego stężenia IgA w surowicy. Pozwala to ocenić, czy wynik nie jest fałszywie ujemny z powodu niedoboru tej immunoglobuliny.

Warto też rozważyć oznaczenie przeciwciał anty-DGP (przeciwko deamidowanym peptydom gliadyny) klasy IgG, które są bardziej wiarygodne przy niedoborze IgA. Konsultacja gastroenterologiczna pozwoli zdecydować, czy konieczna jest biopsja jelita cienkiego lub badanie genetyczne HLA-DQ2/DQ8.

Anty-tGT – co zrobić po otrzymaniu wyniku badania?

Każdy wynik badania anty-tGT skonsultuj z lekarzem, który oceni go w kontekście Twojego stanu zdrowia, objawów i innych wyników badań.

Wynik dodatni wymaga dalszej diagnostyki – oznaczenia przeciwciał anty-EMA (IgA), a w wielu przypadkach, biopsji jelita cienkiego wykonywanej podczas gastroskopii.

Wynik ujemny przy utrzymujących się objawach to wskazanie do rozszerzonej diagnostyki różnicowej, opisanej w sekcji powyżej. Negatywna serologia nie jest ostatecznym zamknięciem tematu, jeśli dolegliwości nie ustępują.

Anty-tGT – kiedy koniecznie skonsultować się z lekarzem?

Konsultacja lekarska jest wskazana bez zbędnej zwłoki, gdy towarzyszą:

• znaczna utrata masy ciała w krótkim czasie,
• krew w stolcu,
• silne bóle brzucha uniemożliwiające normalne funkcjonowanie,
• nasilająca się niedokrwistość z objawami (kołatanie serca, duszność),
• obrzęki, szczególnie u dzieci,
• zaburzenia wzrostu lub opóźnienie dojrzewania u dzieci i młodzieży.

Powiązane badania

Diagnostykę celiakii i chorób autoimmunologicznych uzupełniają:

• Przeciwciała anty-EMA IgA (przeciwko endomysium mięśni gładkich), wysoka swoistość, często oznaczane jako potwierdzenie po dodatnim anty-tTG.
• Przeciwciała anty-DGP IgG (przeciwko deamidowanym peptydom gliadyny), badanie z wyboru przy niedoborze IgA oraz u małych dzieci.
• Całkowite IgA w surowicy – pozwala ocenić, czy wynik anty-tTG IgA jest wiarygodny.
• Morfologia krwi, ferrytyna, witamina D – pomagają ocenić skutki ewentualnego zespołu złego wchłaniania.
• Badanie genetyczne HLA-DQ2/DQ8 – przydatne przy wykluczaniu celiakii u osób z grupy ryzyka; wynik ujemny praktycznie wyklucza chorobę.
• Biopsja jelita cienkiego (gastroskopia) – standard w potwierdzeniu celiakii u dorosłych.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o badanie anty-tGT

Co to jest badanie anty-tGT i kiedy warto je wykonać?

Badanie anty-tGT wykrywa przeciwciała przeciwko transglutaminazie tkankowej, które mogą wskazywać na celiakię. Lekarz może Ci je zalecić, jeśli masz przewlekłe biegunki, wzdęcia, bóle brzucha, niedokrwistość lub niewyjaśnioną utratę masy ciała.

Jakie badanie na nietolerancję glutenu najlepiej wykonać?

W diagnostyce celiakii podstawowym testem jest oznaczenie przeciwciał anty-tGT w klasie IgA wraz z całkowitym stężeniem IgA. Pamiętaj, że badanie to służy do diagnostyki celiakii, a nie wszystkich form nadwrażliwości na gluten.

Jakie są normy anty-tGT we krwi?

Normy anty-tGT zależą od metody badania i laboratorium. Zazwyczaj wynik anty-tGT IgA poniżej 10 U/ml uznaje się za prawidłowy.

Czy dodatni wynik anty-tGT oznacza celiakię?

Dodatni wynik anty-tGT może wskazywać na celiakię, ale nie zawsze wystarcza do postawienia diagnozy. Lekarz oceni stężenie przeciwciał, objawy i ewentualnie zleci dodatkowe badania. U dorosłych potwierdzenie choroby często wymaga biopsji dwunastnicy.

Czy przed badaniem anty-tGT trzeba jeść gluten?

Tak. Jeśli wykonujesz badanie krwi na celiakię, powinieneś spożywać gluten przed pobraniem krwi. Samodzielne przejście na dietę bezglutenową może obniżyć poziom przeciwciał i spowodować fałszywie ujemny wynik. Jeśli już wykluczyłeś gluten, skonsultuj dalszą diagnostykę z lekarzem.

Ile kosztuje badanie anty-tGT na nietolerancję glutenu?

Zwykle kilkadziesiąt złotych. Cena badania zależy od rodzaju testu i punktu pobrań.

Przeczytaj również:  
Święta na bezglutenie. Co jeść przy celiakii?