Psychoza poporodowa. Objawy i przyczyny

Okres okołoporodowy jest dla kobiety czasem ogromnych zmian, towarzyszy mu natłok emocji, zarówno pozytywnych, jak i negatywnych.

Narodziny dziecka są wydarzeniem, na które nie każda kobieta jest całkowicie gotowa. Poczucie odpowiedzialności związanej z nową rolą, a także wewnętrzna presja na natychmiastowe nawiązanie więzi z noworodkiem mogą potęgować niepewność i stres. Poród i opieka nad dzieckiem oraz związany z tym niedobór snu stanowią duże wyzwanie dla organizmu matki. To wszystko powoduje, że w okresie okołoporodowym kobieta jest bardziej narażona na wystąpienie zaburzeń psychicznych. 

Czytaj też:
Baby blues a depresja poporodowa. Czym się różnią?

Psychoza poporodowa – objawy

Psychoza po porodzie jest chorobą mniej rozpowszechnioną niż baby blues (50-80% matek) i depresja poporodowa (10-20%) oraz potencjalnie bardziej niebezpieczną. Jako psychiatryczny stan nagły wymaga natychmiastowej konsultacji z lekarzem.

Objawy psychozy poporodowej rozwijają się szybko, najczęściej w ciągu pierwszych kilku dni do 6 tygodni po porodzie. Początkowe symptomy są mało charakterystyczne.

Należą do nich: 

• pobudzenie, 
• nerwica lękowa po porodzie,
• niepokój, 
• zaburzenia snu, 
• utrata łaknienia.
• niezrozumiałe dla innych zachowania,
• nieuzasadniona podejrzliwość wobec innych osób, 
• dezorientacja, 
• stany lękowe, 
• nerwica poporodowa,
• omamy słuchowe („głosy” polecające zabicie siebie lub dziecka),
• urojenia (np. negowanie urodzenia dziecka czy przekonanie o tym, że jest ono nawiedzone przez demony).

Psychoza poporodowa – przyczyny

Czynniki ryzyka psychozy poporodowej to:

• rozpoznana choroba afektywna dwubiegunowa lub schizofrenia,
• psychoza poporodowa po poprzednich porodach (nawrót u 30% kobiet),
• występowanie choroby afektywnej dwubiegunowej lub zaburzeń psychotycznych w rodzinie,
• niedobór snu,
• wahania hormonalne po porodzie (szczególnie nagły spadek poziomu estrogenów).

Jak lekarz stawia diagnozę?

Podstawą rozpoznania psychozy poporodowej są odchylenia w badaniu psychiatrycznym.

U pacjentki prezentującej charakterystyczne objawy lekarz powinien zlecić badania laboratoryjne, takie jak:

• morfologia krwi, 
• stężenia elektrolitów, glukozy, kreatyniny, mocznika, witaminy B12 i kwasu foliowego,
• ocena czynności tarczycy i wątroby.

Pozwoli to wykluczyć istnienie innych przyczyn zmiany zachowania, np.:

• zaburzeń elektrolitowych, 
• hiper- i hipoglikemii, 
• zaburzeń czynności tarczycy, 
• schyłkowej niewydolności nerek,
• encefalopatii wątrobowej. 

Psychoza poporodowa – leczenie

Sposób leczenia psychozy poporodowej jest dostosowany do pacjentki i występujących u niej objawów. Zwykle niezbędna jest hospitalizacja, szczególnie w przypadku ostrej psychozy poporodowej u matek prezentujących myśli samobójcze lub dzieciobójcze. Podstawą leczenia jest farmakoterapia. Stosuje się leki przeciwpsychotyczne, uspokajające i stabilizujące nastrój. Niektóre z nich przenikają do pokarmu kobiecego, dlatego czasem konieczne jest odstąpienie od karmienia piersią. W przypadkach opornych na leczenie farmakologiczne dużą skuteczność wykazuje terapia elektrowstrząsowa. 

Odpowiednie leczenie prowadzi zazwyczaj do całkowitego ustąpienia objawów, jednak u niektórych kobiet po opanowaniu epizodu psychozy poporodowej istnieje potrzeba kontynuacji leczenia psychiatrycznego. Pomocna jest także psychoterapia.

Pamiętaj, że konsekwencje psychozy poporodowej dotykają nie tylko pacjentkę, ale także jej najbliższą rodzinę i nowo narodzone dziecko. W wyniku choroby matka może zaniedbywać niemowlę, co wymaga zapewnienia mu odpowiedniej opieki na czas leczenia.

Przeczytaj też:
Depresja. Jak ją rozpoznać i jak leczyć?