57
18 listopada 2020

Antydepresant idealny – czy taki istnieje?

W 1988 roku wprowadzono na rynek fluoksetynę, nazywaną wówczas „pigułką szczęścia”. Od tego czasu minęło przeszło 30 lat. Pojawiły się nowe substancje, dokładniejsze badania i co więcej – niektóre badania nadal trwają. Czy można więc mówić, że istnieje antydepresant doskonały? 

Psychotropy a antydepresanty 

Leki psychotropowe to grupa leków, które działają na ośrodkowy układ nerwowy. Należy do nich wiele substancji o różnej budowie i zróżnicowanym wpływie na organizm. Leki przeciwdepresyjne, popularnie zwane antydepresantami, to właśnie jedna z wielu grup leków należących do psychotropów

Jak działają antydepresanty? 

Leki należące do grupy antydepresantów różnią się między sobą mechanizmami działania. Ogólnie można jednak stwierdzić, że większość z nich działa: 

  • przeciwdepresyjnie, 
  • przeciwlękowo, 
  • uspokajająco, 
  • poprawia nastrój, 
  • ułatwia zasypianie.

Niektóre z nich mogą także wykazywać działanie przeciwbólowe (bóle neuropatyczne), znosić uczucie zmęczenia oraz poprawiać koncentrację. 

Najpopularniejsze leki antydepresyjne 

Ciężko jest ustalić, które z leków przeciwdepresyjnych należą do najbardziej popularnych. Należy podkreślić, że antydepresanty to grupa składająca się z wielu substancji różniących się między sobą budową chemiczną, działaniem, zastosowaniem, a także skutkami ubocznymi. To lekarz powinien dobrać odpowiedni lek dla pacjenta, kierując się między innymi jego indywidualnymi potrzebami oraz biorąc pod uwagę inne choroby towarzyszące u pacjenta i zażywane przez niego leki. 

Pamiętajmy! Nigdy nie stosujmy leków przeciwdepresyjnych na własną rękę!   

Jednym z najbardziej popularnych antydepresantów jest fluoksetyna. Należy do grupy SSRI (selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny) i jest stosowana w depresji, zaburzeniach obsesyjno-kompulsywnych oraz bulimii. Istnieją jednak istotne przeciwwskazania do stosowania tego leku, zatem to lekarz, oceniając korzyści i potencjalne ryzyko płynące z jego stosowania, podejmuje ostateczną decyzję nad terapią fluoksetyną.  

Inne popularne leki należące do grupy SSRI: 

  • citalopram,  
  • fluwoksamina,  
  • paroksetyna, 
  • sertralina.  

Do leków przeciwdepresyjnych należą także substancje z innych grup: amitryptylina, doksepina, opipramol (trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne), wenlafaksyna (SNRI), trazodon (SARI), moklobemid (IMAO) oraz tianeptyna, mirtazapina, mianseryna i wiele innych. 

Leki na depresję nowej generacji 

Mimo że fluoksetyna przepisywana jest w celu leczenia depresji już od ponad 30 lat, nadal jest jednym z najczęściej stosowanych leków przeciwdepresyjnych w USA. 

Obecnie trwają jednak badania nad inną substancją, która może stać się antydepresantem nowej generacji. Jedna z polskich firm jest w trakcie badań klinicznych (marzec 2020 r.) nad esketaminą, która może stać się lekiem na depresję jedno- i dwubiegunową.  

Antydepresanty a skutki uboczne 

Jak każdy lek, także antydepresanty moją wywoływać działania niepożądane, choć nie u każdego one wystąpią. Częste skutki uboczne stosowania antydepresantów to: 

  • suchość w ustach, 
  • zwiększenie lub zmniejszenie masy ciała, 
  • senność, 
  • zaburzenia erekcji, 
  • spadek libido. 

Działania niepożądane mogą się nasilać lub ustępować w zależności od zastosowanej dawki. Mogą być także kwestią indywidualną u danej osoby i zależeć nawet od płci, a także czasu trwania terapii. Czasami dobranie odpowiedniego leku oraz dawki może przedłużać czas trwania terapii. 

Naturalne antydepresanty 

Zwolennicy medycyny alternatywnej sięgają zazwyczaj po naturalne antydepresanty. Przykładowo najczęściej stosowany jest dziurawiec zwyczajny. Przypuszcza się, że hyperforyna i hiperycyna zawarte w zielu dziurawca to składniki aktywne, które hamując wychwyt zwrotny serotoniny, noradrenaliny czy dopaminy, wykazują działanie podobne do leków przeciwdepresyjnych. Tej roślinie przypisuje się jednak też wiele interakcji z lekami, między innymi z warfaryną, doustymi lekami antykoncepcyjnymi czy SSRI. 

W badaniach wykazano, że szafran, kava kava, miłorząb japoński, lawenda, rhodiola, żeń-szeń, waleriana oraz wiele innych związków może działać przeciwdepresyjne. Co więcej, wiele z nich wykazywało aktywność zbliżoną do dostępnych leków przeciwdepresyjnych. Nie określono jednak wszystkich możliwych interakcji, optymalnych dawek i potencjalnej toksyczności. 

Przeprowadzone dotąd badania dowodzą, że niektóre naturalne związki mogą być przydatne w łagodzeniu lęku i depresji. Konieczne są jednak dalsze badania nad określeniem stosunku korzyści i ryzyka stosowania naturalnych antydepresantów.  

Pamiętajmy, że nie zawsze to, co „naturalne” jest w pełni bezpieczne! 

Odstawienie antydepresantów a objawy 

Zespół dyskontynuacji leków przeciwdepresyjnych to zespół objawów, który może pojawić się w wyniku nagłego odstawienia antydepresantu lub wyraźnego zmniejszenia jego dawki. Objawy zazwyczaj ustępują w ciągu dwóch, trzech tygodni i są łagodne. Należą do nich: 

  • zmęczenie, 
  • bóle i zawroty głowy, 
  • nadmierna potliwość
  • bezsenność, 
  • nudności, czasami wymioty, 
  • nadmierne pobudzenie, 
  • niepokój, lęk. 

Należy więc pamiętać, by leki przeciwdepresyjne odstawiać zawsze pod kontrolą lekarza, który wprowadzi stopniowe zmniejszenie dawki leku.  

Ze względu na różnice w budowie, działaniu, skutkach ubocznych i interakcjach z innymi lekami antydepresant idealny po prostu nie istnieje. Każdy pacjent jest inny, zmaga się z innymi chorobami towarzyszącymi, a także przyjmuje różne leki. Nie ma więc jednej uniwersalnej substancji, która pomoże każdemu.  

Źródła: 

  • W. Janiec, Farmakodynamika. Podręcznik dla studentów farmacji, 2009, PZWL. 
  • Yeung KS, Hernandez M, Mao JJ, Haviland I, Gubili J. Herbal Medicine for Depression and Anxiety: A Systematic Review with Assessment of Potential Psycho-Oncologic Relevance. Phytother Res. 2018. 
  • Charakterystyka Produktu Leczniczego Fluoksetyna EGIS. 

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Czwarty czynnik ryzyka ciężkiego przebiegu COVID-19

Polscy naukowcy odkryli gen odpowiedzialny za ciężki przebieg COVID-19. Dokonali tego badacze z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku (UMB) pod kierownictwem…

Zobacz więcej

Przeziębienie czy COVID-19?

Pamiętaj, by przede wszystkim nie lekceważyć objawów chorobowych. Nawet gdy nie wydają się niezbyt nasilone – mogą zwiastować początek infekcji…

Zobacz więcej

Ważność UCC po szczepieniu preparatem Johnson&Johnson

Obecnie trwa akcja szczepień tzw. dawką przypominającą. Dawka ta wydłuża ważność certyfikatu covidowego o kolejny rok. Szczepienie przypominające jest przeznaczone…

Zobacz więcej

Certyfikat covidowy – co się zmieniło?

Od 1 lutego 2022 roku UCC (Unijne cyfrowe zaświadczenie COVID) służące do celów podróży po krajach należących do Unii Europejskiej…

Zobacz więcej

Jak przechowywać pokarm kobiecy?

Mleko matki to najlepszy pokarm dla noworodka i niemowlęcia, który zaspokaja w pełni jego potrzeby żywieniowe przez pierwsze 6 miesięcy…

Zobacz więcej

Czy należy unikać owoców podczas odchudzania?

Świeże owoce są ważnym składnikiem zdrowej i urozmaiconej diety. Są niskokaloryczne, sycące, jak również bogate w wodę, witaminy, składniki mineralne,…

Zobacz więcej

Ile kilokalorii mają mandarynki?

Mandarynki składają się przede wszystkim z wody (aż 85%), a także węglowodanów (13,3 g w 100 g; zwłaszcza sacharozy, glukozy…

Zobacz więcej

Czy warto jeść pistacje?

Pistacje to popularny rodzaj orzechów drzewnych, który jest wyjątkowo bogaty w wiele wartościowych składników odżywczych, takich jak białka, aminokwasy, jedno-…

Zobacz więcej

Zostaw komentarz

Dziękujemy za Twoje pytanie!
Postaramy się udzielić odpowiedzi w jak najkrótszym czasie :)
Dziękujemy!
Twój adres e-mail został dodany do newslettera :)