Ebola (gorączka krwotoczna) – objawy, leczenie, ryzyko zakażenia

Ebola – co to jest i gdzie występuje? 

Mówiąc o Eboli mamy na myśli gorączkę krwotoczną Ebola, czy też Ebola Virus Disease (EVD), której czynnikiem etiologicznym są wirusy rodzaju Ebola. Wyróżnia się cztery ich gatunki: Zaire ebolavirus, Sudan ebolavirus, Tai Forest ebolavirus, Bundibugyo ebolavirus. Choroba występuje pod postacią epidemii w krajach Afryki, głównie Środkowej i Zachodniej, odnotowuje się również pojedyncze przypadki zawleczenia choroby z ogniska epidemii w inne rejony świata, w tym do Europy.

Czytaj też:
Ebola Bundibugyo w DRK i Ugandzie. WHO ogłasza międzynarodowy stan zagrożenia zdrowia publicznego.

Jak można zarazić się wirusem Ebola i jak przenosi się choroba?

Uważa się, że naturalnymi nosicielami wirusa w środowisku są dzikie zwierzęta, najprawdopodobniej nietoperze owocożerne; zakażenie odnotowywano w przeszłości również u niektórych gatunków małp. To właśnie kontakt z zakażonym zwierzęciem lub np. jego mięsem i dalsze zakażanie innych osób przez pacjenta zero jest źródłem wybuchu ogniska epidemii na danym obszarze. 

Najczęstszą drogą zakażenia jest kontakt skóry uszkodzonej lub błony śluzowej z płynami ustrojowymi, w tym krwią, wydzielinami, wydalinami czy tkankami osoby zakażonej, także po jej śmierci. Niektóre źródła wspominają o prawdopodobnej możliwości przeniesienia wirusa drogą kropelkową.

Nie wiadomo dokładnie jak długo utrzymuje się zakaźność u ozdrowieńców. Możliwe, że okres ten jest długi, gdyż udawało się wyizolować wirusa w nasieniu nawet 9 miesięcy po przebyciu choroby. 

Wirusy rodzaju Ebola są stosunkowo trwałe w środowisku – mogą w nim przetrwać do 6 dni. Istnieje jednak szereg środków, jakich można użyć celem ich zniszczenia. Skuteczność wykazują lampy do dezynfekcji wykorzystujące promieniowanie UV, środki dezynfekcyjne, czy urządzenia wykorzystujące wysoką temperaturę – zależnie od jej wysokości wymagany jest różny czas ekspozycji. 

Jakie są objawy gorączki krwotocznej Ebola?

Okres wylęgania choroby może wynosić od 2 do 21 dni, najczęściej jednak mieści się w okresie od 8 do 10 dni. Początek objawów jest nagły. 

W pierwszym okresie choroby pojawiają się objawy niespecyficzne, takie jak: 

• osłabienie, zmęczenie, ogólne złe samopoczucie,
• gorączka i dreszcze,
• bóle mięśniowo-stawowe,
• bóle głowy,
• pogorszenie apetytu,
• u części chorych pojawia się wysypka plamisto-grudkowa. 

W dalszym etapie dołączają do nich: 

• nudności i wymioty,
• biegunka o wodnistym charakterze, bóle brzucha. 

Objawy krwawienia rozwijają się u około połowy chorych. Mogą przebiegać pod postacią między innymi: 

• krwawych wymiotów, 
• krwistej biegunki, 
• krwawienia z błon śluzowych jamy ustnej, 
• przedłużonego krwawienia w miejscu skaleczenie lub wkłucia np. celem pobrania krwi. 

W części przypadków dochodzi do rozwoju niewydolności wielonarządowej i wstrząsu, który może zakończyć się zgonem. Śmiertelność choroby jest wysoka. 

Jaka jest śmiertelność choroby Ebola?

Z uwagi na epidemiczne występowanie choroby, śmiertelność ocenia się w poszczególnych ogniskach. Wynosiła ona od 39,5 do 88%, wyłączając ogniska, w których zachorowała i zmarła 1 osoba, co daje śmiertelność 100%. Średnia śmiertelność wynosi około 40-50%. W przypadkach zawleczonych, leczonych w krajach Europy i Ameryki Północnej odnotowano śmiertelność na poziomie ok. 20%.

Czy Ebola występuje w Polsce?

W Polsce nie odnotowano przypadków zakażenia wirusem Ebola. W latach 2013-2016 w czasie trwania największej dotychczas epidemii odnotowywano przypadki zawleczenia choroby do krajów Europy takich jak np. Francja, Niemcy czy Holandia. 

Jak wygląda diagnostyka i leczenie choroby Ebola?

Prawdopodobne zakażenie jest identyfikowane na podstawie objawów klinicznych zawierających się w obrazie choroby oraz wywiadu – faktu pobytu w kraju występowania wirusa Ebola lub kontaktu z osobą zakażoną lub podejrzaną o zakażenie w ciągu poprzedzających badanie 21 dni. 

Postawienie pewnego rozpoznania zakażenia wymaga wykrycia materiału genetycznego wirusa – dwóch jego różnych fragmentów, najczęściej przy pomocy reakcji łańcuchowej polimerazy (PCR). 

Nie ma dotychczas leku zarejestrowanego w leczeniu przyczynowym choroby wywoływanej przez wirus Ebola. Leki takie są natomiast w fazie badań na różnych ich etapach. Obecnie leczenie jest objawowe i polega między innymi na wyrównywaniu zaburzeń elektrolitowych, utrzymywaniu odpowiedniego nawodnienia, w tym poprzez dożylną płynoterapię, a w cięższych przypadkach leczenie wstrząsu i niewydolności wielonarządowej. 

Czy istnieje szczepionka przeciwko wirusowi Ebola?

Istnieją dwie szczepionki o udowodnionej skuteczności w przypadku Zaire ebolavirus dopuszczone do stosowania przez Europejską Agencję Leków. Są to: 

• atenuowana, żywa szczepionka wykorzystująca wirus wektorowy,
• dwudawkowy schemat szczepionki rekombinowanej, wektorowej składający się z dwóch preparatów podawanych w odstępie 8 tygodni. 

Szczepionki były wykorzystywane podczas wcześniejszych epidemii, szczególnie w Afryce, gdzie pomagały ograniczać rozprzestrzenianie się zakażeń. Warto jednak pamiętać, że nie wszystkie szczepy wirusa Ebola mają obecnie zatwierdzone szczepionki – przykładowo nadal nie istnieje zatwierdzona szczepionka przeciwko szczepowi Bundibugyo ebolavirus.

Czy Ebola jest groźna dla osób podróżujących?

Ryzyko zakażenia wirusem Ebola u osób podróżujących jest obecnie niewielkie i dotyczy głównie regionów, w których występują ogniska epidemiczne. Największe ryzyko wiąże się z bezpośrednim kontaktem z osobą zakażoną lub jej płynami ustrojowymi.

Przed wyjazdem do krajów Afryki Środkowej i Zachodniej warto śledzić aktualne komunikaty WHO oraz Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

Jak chronić się przed zakażeniem wirusem Ebola?

Podstawą profilaktyki jest unikanie kontaktu z krwią i płynami ustrojowymi osób chorych oraz przestrzeganie zasad higieny, szczególnie dokładnego mycia i dezynfekcji rąk. Podczas podróży do regionów objętych epidemią należy zachować ostrożność, unikać kontaktu z dzikimi zwierzętami oraz spożywania nieprzebadanego mięsa pochodzącego od dzikich zwierząt. Ważne jest również stosowanie się do zaleceń lokalnych służb sanitarnych i organizacji zdrowotnych.

FAQ – Najczęstsze pytania o wirusa Eboli

Czym jest wirus afrykańskiej gorączki krwotocznej?

Wirus afrykańskiej gorączki krwotocznej to potoczne określenie wirusa Ebola, który wywołuje ciężką chorobę zakaźną przebiegającą m.in. z wysoką gorączką, osłabieniem oraz objawami krwotocznymi.

Jak wygląda człowiek z chorobą Ebola?

Objawy eboli początkowo przypominają ciężką infekcję wirusową lub grypę. Chory może mieć wysoką gorączkę, silne osłabienie, bóle mięśni, wymioty i biegunkę. W cięższych przypadkach pojawiają się objawy krwotoczne, odwodnienie i znaczne wyniszczenie organizmu.

Czy istnieje lek na chorobę Ebola?

W przypadku części szczepów wirusa Ebola dostępne są nowoczesne terapie przeciwwirusowe, jednak leczenie nadal w dużej mierze opiera się na intensywnej opiece wspomagającej, m.in. nawadnianiu i leczeniu powikłań. Nie wszystkie szczepy mają obecnie zatwierdzone leczenie.

Czy ebola przenosi się drogą powietrzną?

Ebola nie przenosi się drogą powietrzną w taki sposób jak grypa czy COVID-19. Do zakażenia dochodzi głównie przez bezpośredni kontakt z krwią lub innymi płynami ustrojowymi osoby chorej albo zakażonymi przedmiotami.

Kiedy należy zgłosić się do lekarza?

Pilnej konsultacji wymaga pojawienie się gorączki, silnego osłabienia lub innych objawów infekcji po powrocie z regionu objętego epidemią eboli. Szczególnie ważna jest szybka reakcja w przypadku kontaktu z osobą zakażoną lub podejrzaną o zakażenie.

Przeczytaj również:
Hantawirus. Czym jest i czy może wywołać epidemię?