Mastektomia. Jakie są możliwości po usunięciu piersi?

Dlaczego warto się badać?

Jedyną skuteczną metodą na wykrycie raka piersi jest regularne wykonywanie badań przesiewowych: USG i mammografii, a także samobadania piersi raz w miesiącu po menstruacji. Jednak w Polsce wciąż u znacznej liczby kobiet choroba ta wykrywana jest już w stadium zaawansowanym, co ma wpływ na dużą umieralność.

Z powodu zbyt późnego wykrycia choroby jedynie 40% kobiet ma szansę na wyleczenie.

Czytaj też:
Profilaktyka raka piersi. Czy możemy zapobiec chorobie?

Mastektomia – rodzaje

Mastektomia radykalna 

Mastektomia radykalna to zabieg, w trakcie którego usuwana jest cała pierś lub obie piersi. Lekarz amputuje brodawkę sutkową, otoczkę wraz ze skórą, a także mięśnie piersiowe. Usuwane są także węzły chłonne w okolicy pachy. Taki zabieg jest wykonywany, gdy nowotwór jest duży i nie ma możliwości przeprowadzenia operacji oszczędzającej.  

Wyróżniamy dwa typy radykalnej mastektomii: 

• metoda Pateya – w trakcie operacji usuwane są gruczoł sutkowy, pachowe węzły chłonne oraz powięź mięśnia piersiowego większego. Mięsień piersiowy większy pozostaje zachowany, natomiast mięsień piersiowy mniejszy może zostać usunięty lub odsunięty w celu uzyskania dostępu do pachowych węzłów chłonnych;
• metoda Maddena – usuwane są gruczoł sutkowy, pachowe węzły chłonne oraz powięź mięśnia piersiowego większego, przy zachowaniu obu mięśni piersiowych;
• metoda Halsteda – podczas zabiegu usuwa się gruczoł sutkowy, pachowe węzły chłonne oraz oba mięśnie piersiowe: większy i mniejszy. Metoda ta jest obecnie stosowana rzadko.

Mastektomia z rekonstrukcją 

Zabieg usunięcia piersi może wiązać się ze spadkiem samooceny kobiety, problemami z akceptacją własnego ciała oraz rozwojem stanów depresyjnych. Po mastektomii możliwa jest jednak rekonstrukcja piersi. Często taki zabieg łączony jest z samą mastektomią – zaraz po usunięciu tkanek z piersi lekarz wprowadza pod skórę implant. Taka rekonstrukcja jest możliwa do wykonania także później. Kobiety zazwyczaj decydują się na rekonstrukcję piersi zaraz po mastektomii lub w okresie 6-12 miesięcy od operacji.  

Mastektomia profilaktyczna 

Zabieg, który może zostać przeprowadzony u kobiet genetycznie obciążonych zachorowaniem na raka piersi.  

Mastektomii profilaktycznej może poddać się kobieta:  

• u której wykryto mutację genu BRCA1 i 2 lub CHECK 2,  
• obciążona wywiadem rodzinnym,  
• z potwierdzonymi chorobami rozrostowymi piersi.  

Przykładem może być także kobieta, której mama i babcia chorowały na raka piersi przed 50. rokiem życia.  

Podczas tego zabiegu usuwane są gruczoły piersiowe z jednej lub z obu piersi. Zachowane zostają skóra i brodawka sutkowa.  

Pacjentki z mutacją genów BRCA1 lub 2, które zdecydowały się na zabieg profilaktycznej mastektomii, znacznie zmniejszają ryzyko zachorowania na ten rodzaj nowotworu. Ryzyko zachorowania po zabiegu wynosi około 2%.  

Po profilaktycznej mastektomii możliwe jest wykonanie rekonstrukcji piersi.  

Mastektomia profilaktyczna – cena 

W Polsce zabieg mastektomii profilaktycznej jest refundowany przez NFZ.  

Rehabilitacja po mastektomii

Kompleksowa terapia po mastektomii powinna obejmować:

• terapię manualną,
• terapię blizny, 
• manualny drenaż limfatyczny,
• ćwiczenia z rosnącym obciążeniem.

Dodatkowo zadaniem terapeuty jest nauczenie pacjentki samodzielnego masażu blizny w domu, automasażu ręki, a w przypadku występowania obrzęku limfatycznego – zalecenie codziennej kompresoterapii.

W skład terapii manualnej po mastektomii wchodzą:

• terapia tkanek miękkich – mięśni i powięzi wokół obszaru operowanego,
• techniki mobilizacji i manipulacji w obrębie stawu ramiennego, stawów barkowo-obojczykowych i mostkowo-obojczykowych. 

Terapia manualna zapobiega powstaniu ograniczeń ruchomości w obrębie ręki po operowanej stronie i zmniejsza ból, który może pojawić się po operacji.

Mastektomia – terapia blizny

Jak w przypadku każdej ingerencji chirurgicznej, tak i po mastektomii praca z blizną pooperacyjną jest niezbędna do jej właściwej przebudowy. Od momentu zakończenia procesu gojenia się blizny (4-6 tygodni po operacji) do pełnego ukształtowania (ok. 2 lata po zabiegu) trwa terapeutyczne okno czasowe umożliwiające manualny wpływ na jej kształt, kolor i ruchomość. Nadmierne napięcie w obrębie blizny może przyczyniać się do powstania dolegliwości bólowych w obrębie klatki piersiowej i barku, a także ograniczać ruchomość w stawie ramiennym po zajętej stronie. 

Terapia blizny w gabinecie powinna obejmować techniki pośredniego i bezpośredniego jej rozcierania, ugniatania i rozciągania, uzupełnione o pracę domową w postaci codziennego masażu oraz stosowanie maści zmiękczających i rozjaśniających. W pełni wygojona blizna powinna być miękka, elastyczna, jasna i pracować razem ze skórą, bez pociągania za sobą głębiej położonych tkanek.

Przykładowe techniki masażu blizny do wykonania w domu:

• głaskanie – powolne przesuwanie palcami po skórze w kierunku do blizny, dookoła blizny, a także po bliźnie,
• rozcieranie – wykonywanie ruchów okrężnych wokół blizny, na bliźnie i w tkankach położonych pod blizną,
• rozciąganie – przytrzymujemy jeden koniec blizny palcem jednej dłoni, a drugą dłonią przesuwamy po bliźnie w celu jej rozciągnięcia, powtarzamy na obu końcach.

Kompleksowa terapia przeciwobrzękowa (KTO) po mastektomii

Z zabiegiem mastektomii wiąże się zwykle konieczność usunięcia węzłów chłonnych, co przyczynia się do powstawania obrzęku limfatycznego, czyli zastoju chłonki i białek w obrębie ręki, dołu pachowego i klatki piersiowej. Terapią przeciwobrzękową z wyboru powinien być wykonywany regularnie drenaż limfatyczny, a w przerwach pomiędzy poszczególnymi zabiegami chodzenie w kompresji i codzienny automasaż wspomagający odprowadzanie obrzęku.

Do kompresoterapii wykorzystuje się specjalne sztywne bandaże lub rękawy uciskowe dobrane na miarę. W przypadku przewlekłych obrzęków ważną rolę odgrywa edukacja. Terapia przeciwobrzękowa jest bowiem konieczna do końca życia.

Kinezyterapia po mastektomii

W kinezyterapii nacisk kładzie się na:

• poprawę siły i funkcji ręki, 
• ćwiczenia oddechowe,
• edukację posturalną. 

Aby zapobiec problemom wynikającym z nieprawidłowej postawy i asymetrii ciała, zaleca się przy braku rekonstrukcji piersi jak najszybsze zaprotezowanie, które wpływa pozytywnie na zrównoważenie ciężaru ciała.

Skuteczne, a przy tym przyjemne i odciążające mogą okazać się ćwiczenia w wodzie. Regularna aktywność fizyczna poprzez aktywację pompy mięśniowej wspomaga również odprowadzanie obrzęku limfatycznego. W Polsce opiekę fizjoterapeutyczną nad pacjentkami po mastektomii sprawują Wojewódzkie Centra Onkologii. Mogą one zrzeszać się także w stowarzyszeniach Amazonek, gdzie oprócz rehabilitacji i edukacji uzyskają wsparcie psychologiczne.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o mastektomię

Co możesz zrobić po mastektomii?

Po mastektomii możesz zdecydować się na rekonstrukcję piersi, korzystać z protezy zewnętrznej albo pozostać bez rekonstrukcji. Wybór zależy m.in. od Twojego stanu zdrowia, dalszego leczenia i własnych preferencji.

Czy po mastektomii możesz mieć rekonstrukcję piersi?

Tak. Rekonstrukcja piersi może być wykonana podczas mastektomii lub w późniejszym terminie. Możliwe jest zastosowanie implantu albo tkanek pobranych z Twojego ciała.

Czy rekonstrukcja piersi po mastektomii jest konieczna?

Nie. Nie musisz decydować się na rekonstrukcję piersi. Możesz wybrać protezę piersi noszoną w bieliźnie lub pozostać bez rekonstrukcji i protezy.

Jak długo trwa powrót do zdrowia po mastektomii?

Czas rekonwalescencji zależy od zakresu operacji i tego, czy wykonano rekonstrukcję piersi. Twój lekarz poinformuje Cię, kiedy możesz stopniowo wracać do codziennych aktywności.

Jak wygląda pierś po mastektomii?

Wygląd klatki piersiowej zależy od rodzaju przeprowadzonej operacji. Możesz mieć bliznę pooperacyjną, a w niektórych przypadkach możliwe jest zachowanie skóry piersi lub brodawki sutkowej.

Przeczytaj również:
Mikropigmentacja medyczna piersi. Poznaj inne oblicze makijażu permanentnego