APTT – badanie krzepnięcia krwi. Normy, badanie i interpretacja wyników

APTT – pigułka wiedzy o badaniu

• Co pokazuje? Sprawność wewnątrzpochodnego układu krzepnięcia, w tym aktywność czynników VIII, IX, XI i XII.
• Materiał: krew żylna (osocze cytrynianowe).
• Kiedy zbadać? Przy podejrzeniu skazy krwotocznej, przed niektórymi zabiegami, w monitorowaniu leczenia heparyną niefrakcjonowaną lub przy podejrzeniu hemofilii.
• Czy trzeba być na czczo? Nie.
• Ile kosztuje? Zwykle kilkanaście złotych. Cena zależy od punktu pobrań.
• Jak długo czeka się na wynik? Zazwyczaj tego samego dnia.
• Inne nazwy / skróty: czas kaolinowo-kefalinowy, APTT, aPTT (activated partial thromboplastin time).

Czytaj też:
D-dimery. Co to za badanie, normy i podwyższone wyniki

APTT – kto i kiedy powinien wykonać badanie?

APTT może być pomocne w następujących sytuacjach:

• przedłużające się lub nawracające krwawienia,
• łatwe powstawanie siniaków bez wyraźnej przyczyny,
• występowanie hemofilii w rodzinie,
• monitorowanie leczenia heparyną niefrakcjonowaną,
• przygotowanie do zabiegu operacyjnego, jeśli istnieją wskazania wynikające z wywiadu lub stanu zdrowia,
• podejrzenie niedoboru czynników krzepnięcia,
• diagnostyka hemofilii A i B.

APTT – przygotowcanie do badania

Samo badanie APTT nie wymaga specjalnego przygotowania ani pozostawania na czczo. Jeżeli razem z APTT masz zlecone inne badania, przygotuj się zgodnie z zaleceniami dotyczącymi wszystkich zleconych badań.

Przed pobraniem odpocznij przez kilka minut i unikaj intensywnego wysiłku bezpośrednio przed badaniem. Rano możesz wypić wodę.

Jeśli przyjmujesz leki, poinformuj o nich personel punktu pobrań. Dotyczy to szczególnie heparyny i innych leków wpływających na krzepnięcie. Nie odstawiaj ich samodzielnie – mogą mieć wpływ na wynik badania.

APTT – pobierany materiał

Krew żylna, zazwyczaj pobierana z żyły łokciowej.

APTT – czy badanie trzeba wykonać na czczo?

Do badania APTT nie trzeba być na czczo. Jeśli wykonujesz jednocześnie inne badania, zastosuj się do zaleceń dotyczących ich przygotowania.

APTT – cena badania

Badanie APTT kosztuje zwykle kilkanaście złotych. Cena zależy od punktu pobrań.

APTT – co może wpłynąć na wynik badania?

Na wynik APTT mogą wpływać leki, choroby oraz sposób pobrania i przygotowania próbki.

Najważniejsze czynniki to:

• leki przeciwkrzepliwe – szczególnie heparyna niefrakcjonowana, której działanie monitoruje się za pomocą APTT. Na wynik mogą wpływać również inne leki oddziałujące na układ krzepnięcia,
• antykoagulant toczniowy – inhibitor krzepnięcia, który może wydłużać APTT. Jego obecność nie musi oznaczać zwiększonej skłonności do krwawień,
• choroby wątroby – wątroba odpowiada za produkcję większości czynników krzepnięcia, dlatego jej ciężkie choroby mogą prowadzić do wydłużenia APTT,
• niedobory czynników krzepnięcia – m.in. czynników VIII, IX i XI mogą powodować wydłużenie APTT,
• błędy przedanalityczne – nieprawidłowy stosunek krwi do cytrynianu w probówce, hemoliza lub lipemia mogą zaburzać wynik badania,
• niedobór witaminy K – wpływa przede wszystkim na PT/INR, ale w przypadku znacznego niedoboru mogą pojawić się nieprawidłowości również w innych badaniach układu krzepnięcia.

APTT – normy badania

Zakres referencyjny APTT może różnić się w zależności od laboratorium, zastosowanej metody oraz użytych odczynników. Dlatego wynik zawsze należy porównywać z zakresem referencyjnym podanym na sprawozdaniu z badania.

APTT – norma dla kobiet

U dorosłych kobiet zakres referencyjny APTT może wynosić około 25-35 sekund. Jest to orientacyjna wartość, ponieważ poszczególne laboratoria mogą stosować inne zakresy referencyjne.

Jeśli wynik APTT znajduje się poza zakresem podanym przez laboratorium, nie oznacza to automatycznie choroby. Wynik należy ocenić razem z innymi badaniami oraz informacjami o stanie zdrowia i przyjmowanych lekach.

APTT – norma dla mężczyzn

U dorosłych mężczyzn orientacyjny zakres APTT może wynosić około 23-32 sekund. Zakres referencyjny może jednak różnić się między laboratoriami, dlatego najważniejsza jest norma podana na Twoim wyniku.

Wydłużony lub skrócony APTT może mieć różne przyczyny. Sam wynik nie wystarcza do rozpoznania zaburzenia krzepnięcia.

APTT – normy u dzieci

Normy APTT u dzieci zależą od wieku i stosowanej metody oznaczenia. U noworodków i niemowląt wynik może być wyższy niż u starszych dzieci i dorosłych, a w niektórych przypadkach przekraczać 50 sekund.

Dlatego wynik dziecka należy zawsze porównywać z zakresem referencyjnym podanym przez laboratorium dla odpowiedniej grupy wiekowej.

APTT – normy u kobiet w ciąży

W ciąży wartości APTT mogą różnić się od wyników uzyskiwanych poza ciążą. Interpretując wynik, należy uwzględnić zakres referencyjny stosowany przez dane laboratorium oraz sytuację kliniczną pacjentki.

APTT – przyczyny skróconego czasu

Skrócony APTT może mieć różne przyczyny i samo w sobie nie oznacza nadkrzepliwości.

Do możliwych przyczyn należą:

• zwiększona aktywność niektórych czynników krzepnięcia,
• stan zapalny,
• ciąża,
• czynniki przedanalityczne, czyli związane z pobraniem lub przygotowaniem próbki.

Skrócony APTT należy interpretować razem z innymi wynikami badań i stanem zdrowia.

APTT – skrócony czas a objawy

Samo skrócenie APTT zwykle nie powoduje charakterystycznych objawów.

Jeśli pojawią się objawy sugerujące zakrzepicę, wymagają one pilnej oceny lekarskiej, szczególnie:

• jednostronny obrzęk kończyny,
• ból lub tkliwość kończyny,
• ocieplenie lub zaczerwienienie skóry,
• nagła duszność,
• ból w klatce piersiowej.

Przy czym ostatnie dwa objawy mogą wskazywać na zatorowość płucną i wymagają pilnej pomocy medycznej.

APTT – przyczyny wydłużonego czasu

Wydłużony APTT może być związany z niedoborem czynników krzepnięcia, obecnością inhibitora krzepnięcia lub działaniem leków. Do możliwych przyczyn należą:

• hemofilia A,
• hemofilia B,
• niedobór czynnika XI,
• niektóre przypadki choroby von Willebranda,
• ciężkie choroby wątroby,
• obecność antykoagulantu toczniowego,
• działanie heparyny,
• rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe (DIC).

Wydłużony APTT należy interpretować w połączeniu z innymi wynikami badań, przyjmowanymi lekami oraz stanem zdrowia.

APTT – wydłużony czas a objawy

Wydłużony APTT związany z zaburzeniami krzepnięcia może towarzyszyć zwiększonej skłonności do krwawień.

Możliwe objawy to:

• przedłużone krwawienie po urazach lub zabiegach,
• łatwe powstawanie siniaków,
• krwawienia z nosa,
• krwawienia z dziąseł,
• krew w moczu lub stolcu,
• bolesne wylewy krwi do stawów, które mogą występować m.in. w hemofilii.

APTT – co zrobić po otrzymaniu wyniku?

Niezależnie od wyniku badania APTT skonsultuj go z lekarzem, który oceni go w kontekście Twojego stanu zdrowia, innych wyników badań oraz czynników ryzyka.

APTT rzadko interpretuje się samodzielnie.

W ocenie wyniku mogą być uwzględnione m.in.:

• PT i INR,
• fibrynogen,
• morfologia krwi z liczbą płytek,
• inne badania koagulologiczne,
• przyjmowane leki.

Dopiero całościowa ocena pozwala ustalić, czy występuje zaburzenie krzepnięcia i czy potrzebna jest dalsza diagnostyka.

Jeśli wynik jest wyraźnie nieprawidłowy albo pojawiają się niepokojące objawy, skontaktuj się z lekarzem.

Szczególnej uwagi wymagają:

• krwawienia, które trudno zatrzymać,
• nawracające lub samoistne krwawienia,
• duże lub liczne siniaki bez wyraźnej przyczyny,
• objawy sugerujące zakrzepicę, takie jak jednostronny obrzęk i ból kończyny,
• nagła duszność lub ból w klatce piersiowej.

Powiązane badania

W diagnostyce układu krzepnięcia APTT może być zlecane razem z:

• PT (czas protrombinowy) i INR – oceniają inne elementy układu krzepnięcia i razem z APTT pomagają uzyskać pełniejszy obraz hemostazy.
• fibrynogen – białko uczestniczące w tworzeniu skrzepu. Jego stężenie może zmieniać się m.in. w przebiegu stanów zapalnych i zaburzeń krzepnięcia.
• D-dimery – produkty rozpadu fibryny, których oznaczenie może być wykorzystywane w diagnostyce zakrzepicy i zatorowości płucnej.
• morfologia krwi z rozmazem – pozwala ocenić m.in. liczbę płytek krwi, które odgrywają ważną rolę w procesie hemostazy.

W bardziej szczegółowej diagnostyce lekarz może zlecić m.in. oznaczenie aktywności czynników krzepnięcia VIII i IX, badania w kierunku antykoagulantu toczniowego lub oznaczenie aktywności anty-Xa, zależnie od podejrzewanej przyczyny nieprawidłowego wyniku.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o APTT

Co to jest APTT?

APTT to badanie krwi oceniające funkcjonowanie układu krzepnięcia. Pozwala sprawdzić, jak szybko dochodzi do powstania skrzepu w badanej próbce.

Co oznacza APTT w badaniu krwi?

APTT jest jednym z podstawowych badań układu krzepnięcia i pomaga ocenić jego funkcjonowanie. Wynik interpretuje się razem z innymi parametrami oraz sytuacją kliniczną.

Jaka jest norma APTT?

Zakres referencyjny APTT zależy od metody zastosowanej w laboratorium, dlatego wynik najlepiej porównać z zakresem podanym na Twoim wyniku.

Co oznacza APTT poniżej normy?

Skrócony APTT może mieć różne przyczyny i sam w sobie nie pozwala rozpoznać konkretnej choroby. Jeśli wynik jest nieprawidłowy, omów go z lekarzem w kontekście pozostałych badań.

Ile kosztuje badanie APTT?

Cena APTT zależy od laboratorium i miejsca wykonania badania. Jeśli masz skierowanie i badanie jest wykonywane w ramach świadczeń finansowanych przez NFZ, może być bezpłatne.

Czy APTT wykonuje się z krwi?

Tak, APTT wykonuje się z próbki krwi pobranej z żyły. Jest to laboratoryjne badanie układu krzepnięcia.

Przeczytaj również:
Leki przeciwzakrzepowe – które z nich stosuje się najczęściej?