Bezpłatne badanie na raka płuc od 1 października. Kto będzie mógł skorzystać?

Kto będzie mógł skorzystać z badania?

Program jest skierowany przede wszystkim do osób, które przez wiele lat paliły papierosy. Z badania będą mogły skorzystać osoby spełniające określone kryteria wieku, liczby wypalonych papierosów oraz czasu, jaki minął od rzucenia palenia. Podstawowe kryteria obejmują:

• wiek 55–74 lata i co najmniej 20 paczkolat,
• rzucenie palenia nie wcześniej niż 15 lat temu.

Z programu będą mogły skorzystać również osoby w wieku 50–54 lat, jeśli oprócz odpowiedniej historii palenia mają dodatkowy czynnik ryzyka, np. POChP, narażenie na azbest lub radon albo raka płuca u bliskiego krewnego.

Co to są paczkolata?

Paczkolata pokazują, jak długo i ile papierosów dana osoba paliła. Oblicza się je, mnożąc liczbę paczek wypalanych dziennie przez liczbę lat palenia. Przykładowo:

• 1 paczka dziennie przez 20 lat = 20 paczkolat,
• 2 paczki dziennie przez 10 lat = 20 paczkolat.

Czytaj też: Rak płuca. Najgorzej rokujący nowotwór?

Na czym polega badanie?

Niskodawkowa tomografia komputerowa (NDTK) pozwala dokładnie zobaczyć płuca i wykryć niewielkie zmiany, które mogą być niewidoczne w innych badaniach. Badanie jest wykonywane z użyciem mniejszej dawki promieniowania niż standardowa tomografia komputerowa.

Badanie ma służyć przede wszystkim wykrywaniu raka płuca we wczesnym stadium, zanim pojawią się objawy.

Czy takie badania były już wcześniej dostępne?

Tak. NDTK płuc nie jest nowym badaniem. W Polsce była już wykonywana bezpłatnie w ramach programów profilaktycznych, m.in. programu realizowanego w latach 2021–2025.

Nowością od 1 października 2026 r. jest włączenie NDTK płuc do świadczeń gwarantowanych NFZ. Oznacza to, że badanie będzie dostępne w ramach stałego systemu opieki zdrowotnej dla osób spełniających określone kryteria.

Bezpłatna tomografia płuc była dostępna również wcześniej, ale w ramach czasowych programów. Od 1 października 2026 r. stanie się stałym świadczeniem gwarantowanym.

Dlaczego powstaje nowy program?

Rak płuca przez długi czas może nie powodować wyraźnych objawów. Dzięki badaniom przesiewowym można wykryć chorobę wcześniej, gdy szanse na skuteczne leczenie są większe. Ministerstwo Zdrowia podkreśla, że program ma pomóc w szybszym wykrywaniu raka płuca u osób najbardziej narażonych na jego rozwój.

Kiedy ruszą bezpłatne badania?

Program ma rozpocząć się 1 października 2026 r. Szczegółowe zasady kwalifikacji zostały określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 14 lipca 2026 r.

Szczegółowe informacje dotyczące placówek realizujących badania oraz sposobu rejestracji powinny zostać opublikowane przed rozpoczęciem programu na stronach NFZ i Ministerstwa Zdrowia.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

Czy każdy będzie mógł zrobić bezpłatną tomografię płuc?

Nie. Program jest przeznaczony dla osób z określonej grupy ryzyka raka płuca. Najważniejsze znaczenie mają wiek, historia palenia i liczba paczkolat.

Czy bezpłatna NDTK była dostępna wcześniej?

Tak. Badania były już wykonywane w ramach wcześniejszych programów profilaktycznych. Od 1 października 2026 r. będą realizowane w ramach nowego programu jako świadczenie gwarantowane.

Czy każdy palacz może skorzystać z programu?

Nie. Samo palenie papierosów nie wystarczy. Trzeba spełnić określone kryteria dotyczące wieku, liczby paczkolat i czasu od rzucenia palenia.

Czy na badanie potrzebne będzie skierowanie?

Szczegółowe zasady rejestracji do programu nie zostały jeszcze podane. Informacje dotyczące sposobu zapisów mają zostać opublikowane przed rozpoczęciem programu.

Czy NDTK zastępuje RTG płuc?

Nie. Niskodawkowa tomografia komputerowa jest dokładniejszym badaniem obrazowym niż RTG i pozwala wykryć mniejsze zmiany w płucach. W programie badań przesiewowych raka płuca wykorzystywana będzie właśnie NDTK.

Przeczytaj również: POChP. Jak objawia się przewlekła obturacyjna choroba płuc?