Zakażenia układu moczowego. Jak wspierać leczenie i zapobiegać nawrotom? Rola D-mannozy i fitoterapii
Zakażenia układu moczowego (ZUM) należą do najczęściej występujących infekcji bakteryjnych, szczególnie u kobiet. Dla wielu pacjentów problem nie kończy się jednak na jednorazowym epizodzie. Coraz częściej pojawiają się także nawracające zakażenia układu moczowego (nZUM), które znacząco obniżają komfort życia i wiążą się z częstym stosowaniem antybiotyków.
Współczesna medycyna coraz większą uwagę zwraca na profilaktykę oraz rozwiązania wspomagające leczenie ZUM bez nadmiernego obciążania organizmu antybiotykoterapią. Ma to szczególne znaczenie w kontekście narastającej antybiotykooporności. Właśnie dlatego zainteresowanie budzą substancje naturalnego pochodzenia, takie jak D-mannoza oraz ekstrakty roślinne stosowane w preparatach wspierających zdrowie układu moczowego.
Czym są zakażenia układu moczowego?
ZUM to infekcje obejmujące różne elementy układu moczowego – najczęściej pęcherz moczowy i cewkę moczową.
Objawy mogą obejmować:
- ból i pieczenie podczas oddawania moczu,
- częste oddawanie moczu,
- parcie naglące,
- uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza,
- dyskomfort w podbrzuszu.
Szczególnie problematyczne są nawracające zakażenia układu moczowego, które pojawiają się wielokrotnie w ciągu roku i wymagają długofalowego podejścia terapeutycznego.
Escherichia coli – główna przyczyna ZUM
Za 75–95% zakażeń dróg moczowych odpowiada bakteria Escherichia coli.
Drobnoustrój ten posiada specjalne wypustki białkowe, tzw. fimbrie typu 1 (białka FimH), które umożliwiają bakteriom przyczepianie się do ścian pęcherza moczowego.
To właśnie dzięki temu mechanizmowi bakterie mogą przetrwać proces oddawania moczu, namnażać się i wywoływać stan zapalny. Zrozumienie tego procesu pozwoliło opracować strategie profilaktyki ukierunkowane na blokowanie adhezji bakterii do nabłonka dróg moczowych.
D-mannoza – jak działa?
D-mannoza to cukier prosty, który po spożyciu jest wydalany z moczem praktycznie w niezmienionej postaci. Dzięki temu może działać bezpośrednio w drogach moczowych.
Mechanizm działania D-mannozy polega na wiązaniu się z fimbriami bakterii E. coli. Działa ona jak swoista „molekularna pułapka” – bakterie przyłączają się do D-mannozy zamiast do ścian pęcherza moczowego. W efekcie drobnoustroje zostają wypłukane z organizmu wraz z moczem.
Fitoterapia w profilaktyce i wspomaganiu leczenia ZUM
Coraz częściej podkreśla się znaczenie fitoterapii w urologii. Odpowiednio dobrane ekstrakty roślinne mogą wspierać organizm na różnych etapach infekcji i profilaktyki nawrotów.
Należy jednak pamiętać, że w praktyce pacjenci często zgłaszają się już na etapie rozwiniętej kolonizacji bakterii i toczącego się stanu zapalnego. Dlatego coraz większe znaczenie przypisuje się preparatom wieloskładnikowym, które oprócz D-mannozy zawierają również ekstrakty roślinne wspierające naturalne mechanizmy przeciwbakteryjne, przeciwzapalne oraz oczyszczanie dróg moczowych.
- Mącznica lekarska – zawiera arbutynę, uznawaną za jeden z silniejszych naturalnych składników przeciwbakteryjnych stosowanych w urologii. Arbutyna wykazuje aktywność wobec Escherichia coli, Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa.
- Żurawina wielkoowocowa – zawiera proantocyjanidyny (PAC), które wspierają działanie D-mannozy. Mechanizm ich działania polega na zaburzaniu funkcjonowania fimbrii bakteryjnych, co utrudnia bakteriom kolonizację nabłonka dróg moczowych. Żurawina wpływa również na obniżenie pH moczu, tworząc mniej korzystne środowisko dla rozwoju drobnoustrojów.
- Pokrzywa zwyczajna – wspomaga naturalne wypłukiwanie bakterii dzięki działaniu moczopędnemu. Zwiększona diureza pomaga usuwać drobnoustroje wcześniej „odkotwiczone” przez D-mannozę i żurawinę. Pokrzywa wykazuje także właściwości przeciwzapalne i immunomodulujące.
- Rozmaryn lekarski – jest źródłem antyoksydantów, w tym kwasu rozmarynowego, który pomaga chronić tkanki układu moczowego przed stresem oksydacyjnym towarzyszącym stanom zapalnym. Ekstrakt z rozmarynu posiada również właściwości przeciwbakteryjne.
Witamina D a nawracające zakażenia układu moczowego
Niedobór witaminy D jest powiązany ze zwiększoną częstotliwością nawrotów ZUM. Dlatego jej obecność w preparatach wspierających zdrowie dróg moczowych ma na celu wsparcie naturalnych mechanizmów odpornościowych organizmu.
Utiser – kompleksowe wsparcie układu moczowego
Utiser to preparat wspierający zdrowie układu moczowego, który łączy:
- wysoką dawkę (3000 mg) D-mannozy,
- kompleks standaryzowanych ekstraktów roślinnych,
- witaminę D.
W fazie uderzeniowej dostarcza aż 3000 mg D-mannozy – ilość odpowiadającą dawkom stosowanym w badaniach klinicznych dotyczących profilaktyki i wspomagania leczenia zakażeń dróg moczowych, która utrudnia przyczepianie się bakterii Eserichia coli do ścian pęcherza moczowego, dzięki czemu może być ona naturalnie usuwana z organizmu wraz z moczem.
Formułę preparatu uzupełniają ekstrakty z mącznicy lekarskiej, żurawiny wielkoowocowej, pokrzywy i rozmarynu, które wykazują właściwości przeciwbakteryjne, przeciwzapalne, antyoksydacyjne oraz wspierające naturalne oczyszczanie dróg moczowych.
Obecność witaminy D dodatkowo wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego.
Utiser może wspomagać zarówno okres zwiększonego ryzyka infekcji, jak i profilaktykę nawrotów zakażeń układu moczowego, szczególnie u osób po antybiotykoterapii, z tendencją do częstych infekcji.
Preparat nie zawiera cukru i może stanowić wsparcie również dla pacjentów z cukrzycą, u których ryzyko zakażeń układu moczowego jest podwyższone.
Rekomendacje ekspertów dotyczące profilaktyki ZUM
Zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Urologicznego (PTU 2024), a także rekomendacjami towarzystw ginekologicznych i medycyny rodzinnej, profilaktyka niefarmakologiczna powinna stanowić pierwszy etap postępowania u osób z nawracającymi zakażeniami układu moczowego.
Eksperci zwracają uwagę na substancje o działaniu niebakteriobójczym, takie jak:
- D-mannoza,
- liść mącznicy lekarskiej,
- rozmaryn.
Antybiotykoterapia profilaktyczna traktowana jest obecnie jako rozwiązanie stosowane wtedy, gdy inne metody okazują się niewystarczające.
Kiedy warto rozważyć wsparcie preparatami z D-mannozą?
Preparaty zawierające D-mannozę i składniki roślinne mogą wspierać organizm:
- podczas ostrych stanów zapalnych dróg moczowych,
- w profilaktyce nawrotów ZUM,
- po antybiotykoterapii,
- u osób cewnikowanych,
- u pacjentów stosujących flozyny.
Nowoczesne podejście do profilaktyki zakażeń układu moczowego coraz częściej opiera się na rozwiązaniach wspierających naturalne mechanizmy obronne organizmu. D-mannoza oraz odpowiednio dobrane ekstrakty roślinne mogą stanowić ważny element wspomagający leczenie i ograniczający ryzyko nawrotów infekcji.
- Kranjčec B. i in., D-mannose powder for prophylaxis of recurrent urinary tract infections in women: a randomized clinical trial. World Journal of Urology, 2014.
- Domenici L. i in., D-mannose: a promising support for acute urinary tract infections in women. A pilot study. European Review for Medical and Pharmacological Sciences, 2016.
- Ala-Jaakkola R. i in., Role of D-mannose in urinary tract infections – a narrative review. Nutrition Journal, 2022.
- Asensio E. i in., Phenolic Compounds Content and Genetic Diversity at Population Level across the Natural Distribution Range of Bearberry (Arctostaphylos uva-ursi, Ericaceae) in the Iberian Peninsula. Plants, 2020.
- Modarresi-Chahardehi A. i in., Screening antimicrobial activity of various extracts of Urtica dioica. Revista de Biología Tropical, 2012.
- Devkota H. i in., Stinging Nettle (Urtica dioica L.): Nutritional Composition, Bioactive Compounds, and Food Functional Properties. Molecules, 2022.
- Moreno S. i in., Antioxidant and antimicrobial activities of rosemary extracts linked to their polyphenol composition. Free Radical Research, 2006.
- Juszczak K. i in., Wytyczne Towarzystw Naukowych (PTU, PTGiP, PTMR) dotyczące diagnostyki, terapii i postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach dolnych dróg moczowych. Urologia – nauka i praktyka, 2024.







