Borelioza IgG. Normy, badanie i interpretacja wyników

Borelioza IgG – pigułka wiedzy o badaniu

• Co pokazuje? Czy we krwi są przeciwciała IgG przeciw bakteriom Borrelia. Dodatni wynik świadczy o kontakcie organizmu z bakterią, ale sam nie potwierdza aktywnej boreliozy.
• Materiał: krew żylna.
• Kiedy zbadać? Przy objawach mogących wskazywać na boreliozę. Przeciwciała IgG pojawiają się zwykle po około miesiącu, często w ciągu 1–2 miesięcy od zakażenia, dlatego zbyt wczesny test może być ujemny.
• Czy trzeba być na czczo? Nie. Przed pobraniem możesz normalnie jeść i pić.
• Ile kosztuje? Około 50–100 zł. Cena zależy od punktu pobrań.
• Jak długo czeka się na wynik? Zwykle około 2–3 dni, zależnie od laboratorium i punktu pobrań.
• Inne nazwy / skróty: przeciwciała IgG przeciw Borrelia, IgG Borrelia, borelioza IgG.

Czytaj też:
Rumień wędrujący. Czy zawsze oznacza boreliozę?

Borelioza IgG – kto i kiedy powinien wykonać badanie?

Test na boreliozę IgG może być potrzebny, jeśli po możliwym kontakcie z kleszczem pojawiły się objawy pasujące do boreliozy. Samo ukłucie kleszcza bez objawów nie jest wskazaniem do rutynowego badania przeciwciał.

Lekarz może zlecić badanie m.in. przy:

• nawracającym bólu i obrzęku dużego stawu, szczególnie kolana,
• porażeniu nerwu twarzowego, np. opadaniu kącika ust,
• silnym bólu nerwowym lub innych objawach ze strony układu nerwowego,
• silnym bólu głowy i sztywności karku,
• zaburzeniach pracy serca, np. kołataniu serca lub omdleniach.

Jeśli pojawił się typowy rumień wędrujący, czyli powiększająca się zmiana skórna charakterystyczna dla boreliozy, badanie przeciwciał nie jest potrzebne do rozpoznania choroby. Lekarz może postawić rozpoznanie na podstawie wyglądu zmiany i informacji o jej rozwoju.

Laboratoryjna diagnostyka boreliozy przebiega zwykle w dwóch etapach. Najpierw wykonuje się test przesiewowy, np. ELISA, czyli test immunoenzymatyczny, lub CLIA, czyli test chemiluminescencyjny. Jeśli wynik jest dodatni albo graniczny, wykonuje się immunoblot, np. Western blot. To badanie potwierdzające, które dokładniej sprawdza wykryte przeciwciała.

Samo oznaczenie IgG nie wystarcza więc do stwierdzenia, czy borelioza jest obecnie aktywna.

Borelioza IgG – jak przygotować się do badania?

Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania. Nie musisz być na czczo ani zgłaszać się do punktu pobrań o określonej porze. Znaczenie ma natomiast termin wykonania testu. Organizm potrzebuje czasu na wytworzenie przeciwciał IgG.

Jeśli wykonasz badanie na boreliozę IgG zbyt wcześnie po zakażeniu, przeciwciała mogą być jeszcze niewykrywalne.

Jeśli przyjmujesz antybiotyki lub leki osłabiające działanie układu odpornościowego, poinformuj o tym lekarza. Może to mieć znaczenie przy ocenie wyniku. Nie odstawiaj samodzielnie żadnych leków przed badaniem.

Borelioza IgG – pobierany materiał

Do badania pobiera się krew żylną, najczęściej z żyły w zgięciu łokciowym. Laboratorium sprawdza, czy w próbce znajdują się przeciwciała IgG przeciw Borrelia.

Borelioza IgG – czy badanie trzeba wykonać na czczo?

Nie. Przed badaniem możesz normalnie jeść i pić.

Jeśli tego samego dnia wykonujesz inne badania wymagające bycia na czczo, przygotuj się zgodnie z zaleceniami dotyczącymi całego zestawu.

Borelioza IgG – cena badania

Ile kosztuje badanie na boreliozę IgG? W popularnych laboratoriach oznaczenie przeciwciał IgG kosztuje zwykle około 50–100 zł.

Cena zależy od punktu pobrań. Przed badaniem sprawdź aktualny cennik wybranego laboratorium. Badanie potwierdzające, np. Western blot, jest wyceniane osobno.

Borelioza IgG – co może wpłynąć na wynik badania?

Największe znaczenie ma czas, który minął od zakażenia.

Wynik fałszywie ujemny, czyli ujemny mimo zakażenia, może wystąpić, gdy:

• test wykonano zbyt wcześnie i organizm nie zdążył jeszcze wytworzyć wystarczającej ilości IgG,
• układ odpornościowy wytwarza mało przeciwciał,
• leczenie antybiotykiem rozpoczęto bardzo wcześnie.

Możliwy jest też wynik fałszywie dodatni, czyli dodatni mimo braku boreliozy. Może do niego dojść w wyniku reakcji krzyżowej. Oznacza to, że test rozpoznaje inne, podobne przeciwciała jako przeciwciała przeciw Borrelia. Może się to zdarzyć m.in. przy niektórych zakażeniach i chorobach autoimmunologicznych.

Przeciwciała IgG mogą pozostawać we krwi przez wiele lat po zakażeniu, także po skutecznym leczeniu. Z tego powodu badanie nie służy do sprawdzania, czy borelioza została wyleczona.

Borelioza IgG – normy i interpretacja wyniku

Nie ma jednej wartości liczbowej obowiązującej we wszystkich laboratoriach. Progi wyniku ujemnego, granicznego i dodatniego zależą od zastosowanego testu.

Przykładowo wynik IgG może być interpretowany tak:

• poniżej 10 AU/ml – wynik ujemny,
• 10–15 AU/ml – wynik graniczny,
• powyżej 15 AU/ml – wynik dodatni.

AU/ml oznacza umowne jednostki na mililitr. Nie wszystkie laboratoria stosują tę samą metodę ani te same wartości graniczne, dlatego zawsze porównaj swój wynik z zakresem podanym przez laboratorium.

Wynik ujemny oznacza, że test nie wykrył przeciwciał IgG powyżej przyjętego progu. Wynik graniczny znajduje się blisko wartości, od której test uznaje wynik za dodatni i wymaga dalszej oceny. Wynik dodatni oznacza, że wykryto IgG przeciw Borrelia. Sam dodatni wynik nie potwierdza jednak aktywnej boreliozy, ponieważ przeciwciała IgG mogą pozostawać we krwi przez wiele lat po zakażeniu.

U kobiet i mężczyzn wynik IgG interpretuje się według tych samych zasad.

Borelioza IgG u dzieci – normy

U dzieci nie stosuje się osobnych wartości liczbowych tylko ze względu na wiek. Wynik ocenia się według progów właściwych dla testu użytego przez laboratorium.

Trzeba również uwzględnić objawy dziecka i czas od możliwego zakażenia. Jeśli pojawił się typowy rumień wędrujący, lekarz może rozpoznać boreliozę bez czekania na dodatni wynik przeciwciał.

Borelioza IgG u kobiet w ciąży – normy

U kobiet w ciąży nie stosuje się osobnego zakresu liczbowego IgG na boreliozę. Wynik ocenia się według wartości przyjętych dla testu wykonanego przez laboratorium.

Jeśli wynik jest dodatni albo graniczny, skonsultuj go z lekarzem. Oceni go razem z objawami i zdecyduje, czy potrzebne jest badanie potwierdzające.

Ujemny wynik badania IgG na boreliozę – co oznacza?

Ujemny wynik oznacza, że test nie wykrył IgG przeciw Borrelia powyżej progu przyjętego przez laboratorium. Nie zawsze wyklucza to boreliozę. Jeśli badanie wykonano w pierwszych tygodniach po zakażeniu, organizm mógł jeszcze nie wytworzyć wystarczającej ilości przeciwciał. Znaczenie mogą mieć również zaburzenia odporności lub bardzo wcześnie rozpoczęte leczenie antybiotykiem.

Jeśli od możliwego zakażenia minęło wiele tygodni lub miesięcy, a IgG nadal nie są wykrywane, prawdopodobieństwo nieleczonej boreliozy jest mniejsze.

Jeśli mimo ujemnego wyniku nadal masz objawy, skonsultuj się z lekarzem. Może zalecić powtórzenie badania po odpowiednim czasie lub dalszą diagnostykę.

Ujemny wynik badania IgG na boreliozę – objawy

Zanim przeciwciała IgG staną się wykrywalne, mogą pojawić się m.in.:

• rumień wędrujący,
• gorączka lub stan podgorączkowy,
• ból głowy,
• osłabienie,
• bóle mięśni i stawów.

Jeśli takie objawy pojawiły się po możliwym ukłuciu kleszcza, skontaktuj się z lekarzem. Przy typowym rumieniu wędrującym nie trzeba czekać na dodatni wynik IgG, aby lekarz mógł rozpoznać boreliozę.

Dodatni wynik badania IgG na boreliozę – przyczyny

Dodatni wynik oznacza, że we krwi wykryto IgG przeciw Borrelia. Nie oznacza jednak automatycznie aktywnej boreliozy.

Dodatni wynik może mieć związek z:

• obecnym zakażeniem – jeśli pasuje do objawów i pozostałych wyników,
• przebytym zakażeniem – IgG mogą utrzymywać się przez wiele lat, również po leczeniu,
• wynikiem fałszywie dodatnim – test może czasem wykryć inne, podobne przeciwciała.

Dodatni lub graniczny wynik testu przesiewowego powinien zostać sprawdzony badaniem potwierdzającym, czyli immunoblotem, np. Western blot.

Dodatni wynik badania IgG na boreliozę – objawy

Dodatni wynik ma większe znaczenie, jeśli występują również objawy pasujące do boreliozy, np.:

• nawracający ból i obrzęk dużego stawu, szczególnie kolana,
• porażenie nerwu twarzowego, np. opadanie kącika ust,
• silny, piekący lub promieniujący ból nerwowy,
• silny ból głowy i sztywność karku przy zajęciu opon mózgowo-rdzeniowych,
• kołatanie serca lub omdlenia.

Sam dodatni wynik IgG bez odpowiednich objawów nie wystarcza do rozpoznania aktywnej boreliozy.

Borelioza IgG – co zrobić po otrzymaniu wyniku?

Niezależnie od wyniku badania skonsultuj go z lekarzem, który oceni go w kontekście Twojego stanu zdrowia, objawów, czasu od możliwego zakażenia oraz innych wyników badań.

Dalsze postępowanie zależy od sytuacji:

• jeśli wynik jest ujemny i nie masz objawów, borelioza jest mniej prawdopodobna,
• jeśli wynik jest ujemny, ale test wykonano wcześnie i nadal masz objawy, lekarz może zalecić jego powtórzenie,
• dodatni lub graniczny wynik testu przesiewowego wymaga zwykle badania potwierdzającego,
• lekarz podejmuje decyzję o leczeniu na podstawie objawów i całej diagnostyki, a nie tylko wyniku IgG.

Nie rozpoczynaj antybiotykoterapii wyłącznie na podstawie dodatniego IgG. Nie wykonuj też kolejnych oznaczeń IgG tylko po to, aby sprawdzić skuteczność leczenia – przeciwciała mogą pozostawać we krwi przez wiele lat.

Borelioza IgG – powiązane badania

• Badanie na boreliozę IgG i IgM – oznaczenie obu klas przeciwciał daje pełniejszy obraz odpowiedzi organizmu niż samo IgG.
• Borelioza IgM – przeciwciała IgM pojawiają się wcześniej niż IgG i mogą być przydatne we wcześniejszym okresie odpowiedzi organizmu na zakażenie.
• Test ELISA – badanie przesiewowe stosowane w pierwszym etapie diagnostyki boreliozy.
• Western blot / immunoblot IgG – badanie potwierdzające wykonywane po dodatnim lub granicznym wyniku testu przesiewowego.
• Badanie płynu mózgowo-rdzeniowego – może być potrzebne przy podejrzeniu neuroboreliozy, czyli zajęcia układu nerwowego przez boreliozę.
• PCR w kierunku Borrelia – wykrywa materiał genetyczny bakterii. Badanie stosuje się w wybranych sytuacjach i z odpowiedniego materiału; nie jest podstawowym testem przesiewowym z krwi.
• Morfologia krwi – może pomóc ocenić ogólny stan organizmu, ale sama nie potwierdza ani nie wyklucza boreliozy.
• Białko C-reaktywne (CRP) – pomaga ocenić, czy w organizmie toczy się stan zapalny, ale nie wskazuje jego przyczyny.
• Odczyn Biernackiego (OB) – jest wskaźnikiem stanu zapalnego, ale nie służy do potwierdzania boreliozy.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o badanie na borelioze IgG

Co oznacza dodatni wynik IgG na boreliozę?

Oznacza, że we krwi wykryto przeciwciała IgG przeciw Borrelia. Może to mieć związek zarówno z obecnym, jak i przebytym zakażeniem. Sam dodatni wynik nie potwierdza aktywnej boreliozy.

Co oznacza ujemny wynik IgG na boreliozę?

Oznacza, że test nie wykrył przeciwciał IgG powyżej określonego progu. Jeśli badanie wykonano zbyt wcześnie, wynik może być ujemny mimo zakażenia.

Kiedy wykonać test na boreliozę IgG?

Badanie ma największe znaczenie, gdy masz objawy mogące wskazywać na boreliozę i od możliwego zakażenia minęło kilka tygodni.

Czy dodatnie IgG oznacza aktywną boreliozę?

Nie. Przeciwciała IgG mogą pozostawać we krwi przez wiele lat, także po skutecznym leczeniu. Wynik trzeba ocenić razem z objawami i wynikiem badania potwierdzającego.

Czy badanie IgG na boreliozę trzeba wykonać na czczo?

Nie. Przed pobraniem możesz normalnie jeść i pić. Jeśli wykonujesz także inne badania wymagające pozostawania na czczo, zastosuj się do zaleceń dotyczących całego zestawu.

Ile kosztuje badanie na boreliozę IgG?

Oznaczenie przeciwciał IgG kosztuje zwykle około 50–100 zł. Cena zależy od punktu pobrań.

Przeczytaj również:
Kleszcze – niechciani krwiopijcy. Jak sobie z nimi radzić?